Άννα Ανδριτσάκη 

Γιατί γίνονται «αιώνιοι» οι φοιτητές; Από «τεμπελιά»; Πόσους τεμπέληδες, πια, αυτή η χώρα; Κι αυτοί που έχουν πραγματική δυσκολία ή αδυναμία ολοκλήρωσης του σπουδών στον θεωρητικά προβλεπόμενο χρόνο;

Ξανά, λοιπόν, στο στόχαστρο οι «αιώνιοι» φοιτητές. Γιατί; Επειδή το προβλέπει ο νόμος (Κεραμέως) και τον Σεπτέμβριο του 2025 θα αρχίσει η εφαρμογή του. Ετσι λέει η κυβέρνηση. Και μόνον αυτό. Δεν λέει ούτε ποια είναι η πραγματική εικόνα, η οποία απέχει πολύ από την προβαλλόμενη, ούτε τι εξυπηρετείται με τις μαζικές διαγραφές που ετοιμάζονται για του χρόνου.

Η Ελλάδα όχι μόνο δεν υστερεί έναντι των χωρών της Ε.Ε. και του ΟΟΣΑ, αλλά απέχει πολύ από τον μέσο χρόνο αποφοίτησης είτε εντός ν+2 είτε ακόμα και μετά τα ν+3 χρόνια. Επιπλέον, το διεθνές –και όχι ελληνικό– αυτό φαινόμενο δεν αντιμετωπίζεται α λα γκρέκα, με τις διαγραφές. Προτιμούνται λύσεις όπως χρηματοδότηση της φοιτητικής μέριμνας, αύξηση υποτροφιών ή άλλης μορφής χρηματοδότηση σπουδών.

Γιατί, λοιπόν, τόση πρεμούρα και αυστηρότητα; Μήπως επειδή το 2025 θα αρχίσει η λειτουργία των –λίγων έστω– ιδιωτικών Πανεπιστημίων στην Ελλάδα; Μήπως γιατί ένα από τα δέλεαρ για την εγγραφή σ’ αυτά είναι το πλεονέκτημα των πιστωτικών μονάδων των «αιωνίων» ή «λιμναζόντων» που θα έχουν στο καλάθι τους ώστε να περάσουν απευθείας σε προχωρημένα έτη σπουδών στα ιδιωτικά; Μήπως μιλάμε για το κόλπο; Δύο σε ένα. Επιχειρηματική και πολιτική διευκόλυνση. Η πρώτη, αναμενόμενη. Η δεύτερη, αναγκαία για να διασωθεί το ιδεολογικό διακύβευμα της κυβέρνησης ειδικά στους απαιτητικούς της άκρης, στα πολύ δεξιά.

Η καταμέτρηση

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), από το 2025 το 48% των εγγεγραμμένων φοιτητών, δηλαδή πάνω από 333.000, κινδυνεύουν να διαγραφούν. Στις λίστες αυτές, όμως, δεν υπάρχει καμία διάκριση ανάμεσα στους πραγματικά «αιώνιους» (δηλαδή εγγεγραμμένους προ δεκαετιών) και όσους έχουν καθυστερήσει (για πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα) τις σπουδές τους για αντικειμενικούς λόγους που δεν περιορίζονται στα εκ νόμου προβλεπόμενα προβλήματα υγείας ή μερικής απασχόλησης.

Οι ανασφάλιστοι εργαζόμενοι νεαροί γνωρίζουν καλά. Επιπλέον, υπάρχουν ιδρύματα που καταγγέλλουν την εν λόγω διαδικασία καταμέτρησης καθώς, όπως υποστηρίζουν, η πλειονότητα των μη ενεργών φοιτητών τους προέρχεται από τα καταργημένα προγράμματα σπουδών των πρώην ΤΕΙ.

Το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας ανακοίνωσε πως «ο πραγματικός αριθμός των λεγόμενων «λιμναζόντων» ανέρχεται μόλις στο 8,42% των εγγεγραμμένων, αλλά δεν αποτυπώνεται στους πίνακες της ΕΘΑΑΕ». Αρκετά, ακόμη, είναι τα ΑΕΙ που έχουν διαμαρτυρηθεί. Επιπλέον, είναι γνωστό πως ήδη έχει γίνει ένα μεγάλο ξεκαθάρισμα, το 2013-2014, αφού πρώτα τα ιδρύματα φρόντισαν να ενημερώσουν με κάθε τρόπο τους ενδιαφερομένους, έδωσαν παρατάσεις παρά τις πιέσεις των τότε υπουργών και βοήθησαν κατά περιπτώσεις τους φοιτητές που δυσκολεύονταν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους.

Γιατί, πάλι, τώρα; Τώρα που είναι πολύ χειρότεροι οι όροι όχι μόνον της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αλλά της ίδιας της επιβίωσης των οικογενειών. Γιατί γίνονται «αιώνιοι» οι φοιτητές; Από «τεμπελιά»; Πόσους τεμπέληδες, πια, αυτή η χώρα; Κι αυτοί που έχουν πραγματική δυσκολία ή αδυναμία ολοκλήρωσης του σπουδών στον θεωρητικά προβλεπόμενο χρόνο; Αυτοί που ίσως αποφάσισαν να πάρουν δεύτερο πτυχίο αλλά δεν τα κατάφεραν; Και πολλοί άλλοι γι’ άλλους, σίγουρα όχι ευχάριστους λόγους; Οι οικογένειες ξέρουν.

Ο μέσος όρος

Ας μιλήσουμε, όμως, με στοιχεία, μια και αυτά τυγχάνουν περισσότερης εμπιστοσύνης. Οπως αναφέρεται στην έρευνα των πανεπιστημιακών Βανέσσας Κατσαρδή, επίκουρης καθηγήτριας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, και Γιώργου Σταμπουλή, επίκουρου καθηγητή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, το 2019 και με τίτλο «Ανασκόπηση ακαδημαϊκού προσωπικού στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Σχέση αριθμού φοιτητών με αριθμό διδασκόντων και χρηματοδότηση. Υπάρχουσα κατάσταση στην Ελλάδα σε σχέση με τις ευρωπαϊκές χώρες»:

«Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση του ίδιου του ΟΟΣΑ, το 2019, ο μέσος χρόνος αποφοίτησης στον θεωρητικό χρόνο σπουδών είναι μόνο 39% των φοιτητών, ενώ το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 67% μετά από 3 έτη, με το Η.Β. να κρατά τα σκήπτρα με το 70% των εγγεγραμμένων. Στις ΗΠΑ το ποσοστό αποφοίτησης στον θεωρητικά προβλεπόμενο χρόνο είναι 39,4%, ενώ σε ν+3 χρόνια είναι μόλις 60% (50% στα ιδιωτικά κερδοσκοπικά)».

Στην Ελλάδα, ακόμη και με τα στοιχεία της ΕΘΑΑΕ –που, όπως είπαμε, αμφισβητούνται– το ποσοστό είναι 52% (αφού το 48% είναι «αιώνιοι»). Ακόμη κι έτσι, το ποσοστό της Ελλάδας είναι πολύ καλύτερο από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ! Αξιοσημείωτο, δε, το γεγονός ότι μετά και το μεγάλο ξεκαθάρισμα μητρώων που έγινε το 2014, η χώρα μας δεν μειονεκτεί έναντι των χωρών της Ε.Ε. και του ΟΟΣΑ.

Σε καταγραφή του 2015 βάσει στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ, όπως αναφέρεται και στην έρευνα των δύο πανεπιστημιακών, «έγινε μια διόρθωση της τάξης του 20% ή 25% –λόγω διαφορετικής μεθοδολογίας–, αλλά και πάλι η χώρα μας δεν υστερεί σε σχέση με τις χώρες της Ε.Ε. και του ΟΟΣΑ». Οπως εξηγείται: «Ο αριθμός προπτυχιακών φοιτητών έως το νιοστό έτος είναι περίπου το 50% του συνόλου των φοιτητών. Και ως σύνολο λογίζεται το σύνολο του αριθμού των ενεργών φοιτητών στα επίπεδα 5-8 (προπτυχιακό έως και διδακτορικό) σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα και όχι όσοι φοιτούν μέχρι το νιοστό έτος.

»Η αναλογία φοιτητών έως το νιοστό έτος προς διδάσκοντες για το σύνολο των τακτικών διδασκόντων είναι στη χώρα μας πάνω από 19 φοιτητές για κάθε τακτικό διδάσκοντα. Ακόμη και παίρνοντας μόνο τους έως ν έτη φοιτητές, αυτή η τιμή είναι 44% μεγαλύτερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο για όλα τα επίπεδα σπουδών».

Φοιτητική μέριμνα

Εν κατακλείδι, το φαινόμενο της εγκατάλειψης ή καθυστέρησης των σπουδών απασχολεί εκατοντάδες χώρες και αν το περιορίσουμε στην Ε.Ε., μιλάμε για την πλειονότητα. Αντιμετωπίστηκε κεντρικά και αποτυπώθηκε στη σχετική έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2015 με τίτλο Dropout and Completion in Higher Education in Europe.

«Ολες οι πολιτικές συνδέονται με χρηματοδότηση της φοιτητικής μέριμνας, με αύξηση των υποτροφιών ή/και χρηματοδότηση των σπουδών, με υιοθέτηση ενισχυτικής διδασκαλίας και όλα αυτά με εξαιρετικά αποτελέσματα», σημειώνεται στην έρευνα, για να επισημανθεί ότι «καμία χώρα δεν υιοθετεί σαν κίνητρο για ολοκλήρωση των σπουδών στον προβλεπόμενο χρόνο τη διαγραφή των φοιτητών».

Οσο για τους εν δυνάμει πελάτες των ιδιωτικών Πανεπιστημίων, θα περιλαμβάνουν όσους δεν θα καλυφθούν από τις ειδικότητες των κολεγίων και όσους θα εκμεταλλευτούν το σύστημα των ECTS. Δηλαδή, το σύστημα των πιστωτικών μονάδων που χρησιμοποιείται στον Ευρωπαϊκό Χώρο Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΧΑΕ) και αφορά όλες τις χώρες που συμμετέχουν στη Διαδικασία της Μπολόνια. Διευκολύνει τις διαδικασίες αναγνώρισης μεταξύ συνεργαζόμενων ιδρυμάτων της Ευρώπης. Ετσι δεν θα εμφανιστούν στην Ελλάδα τα funds με μπροστινά τα κυπριακά Πανεπιστήμια;

Πηγή: efsyn.gr