• Αργυράδες - Κέρκυρας
  • Thursday , Feb 1 , 2018

Περιφέρεια Ιονίων Νήσων

Για το Λαζαρέτο κυρία Κράτσα θα πείτε κι ένα τραγούδι! (Α ΄Μέρος)

May 30, 2021 158

 

 Γράφει ο Χρήστος Κορφιάτης

Τους ακούτε απ' το παράθυρό σας εκεί στις Αλυκές Ποταμού αξιότιμη κυρία περιφερειάρχη Ιονίων Νήσων;

Δεν πέθαναν, φωνάζουν!

Ακούτε τις φωνές τους απ' το Λαζαρέτο που ατενίζετε απ' το γραφείο σας κάθε μέρα;

Αυτοί οι 112 εξακριβωμένα εκτελεσμένοι άντρες της περιόδου 1946-1949 είναι ο αγέρας που σφυρίζοντας μερικές φορές βαράει για τα καλά και διαπερνάει την πόρτα σας!

Αγέρας εγίνανε!

Η ψυχή του λαού είναι!

Αγέρινη και μοσχοβολισμένη!

Ο εικοσάχρονος Γιάννης Μαρτζούκος κι όλοι οι άλλοι απ' όλη την Ελλάδα μας, Επτανήσιοι και άλλοι Έλληνες. Οι γνωστοί και οι άγνωστοι, αφού οι μαρτυρίες βεβαιώνουν ότι κι άλλοι πολλοί, πέρα απ' τους 112 βεβαιωμένα εκτελεσμένους που τ' όνομά τους είναι γραμμένο σε ισάριθμούς σταυρούς, σ' αυτό το νησάκι εκείνα τα χρόνια έχασαν τη ζωή τους.

Δεν ακούτε τίποτα, ε;

Ούτε τον Εθνικό Ύμνο που έψαλλαν εκεί την Κατοχή οι πόσοι και πόσοι κομμουνιστές και άλλοι από κάθε παράταξη αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης με Ιταλούς μελανοχίτωνες του Μουσολίνι να τους σημαδεύουν;

Ούτε καν τους μαθητές της Ζακύνθου, της Κεφαλονιάς, της Λευκάδας που βασάνιζαν εκεί οι Ιταλοί κρατώντας τους σε άθλιες συνθήκες μαζί με Κερκυραίους ακόμη και μπλεγμένους νωρίτερα στα δίχτυα της ΕΟΝ του Μεταξά που μετά σήκωσαν μαζί με το ΕΑΜ τη δοξασμένη σημαία της Εθνικής Αντίστασης;      

Τίποτα;

Μόνο και μόνο επειδή οι περισσότεροι ήταν με το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας;

Μα τι ωτοασπίδες φοράτε;

Τι μαρτύριο όμως κι αυτό, παραδεχόμαστε, υποχρεωτικά ν' αντικρίζετε απ' την πόρτα κι απ' τα παράθυρα των γραφείων σας κάθε μέρα το Λαζαρέτο!

Κουράγιο!

Τι κακό και να 'ρχεται κάποιος να σας λέει ότι θα κάνετε οπωσδήποτε το έργο διάσωσης και ανάδειξης του Ιστορικού Τόπου Εθνικής Αντίστασης στο Λαζαρέτο και θα πείτε κι ένα τραγούδι!

Με μόνο το δικαίωμα της μίας ψήφου που εκπροσωπούμε και μ' όλον τον οφειλόμενο σεβασμό πρέπει, συγχωρήστε μας, να σας το πούμε έτσι: βάλτε το καλά στο μυαλό σας κι εσείς και η κυρία δήμαρχος Κεντρικής Κέρκυρας -που άλλα είχε υποσχεθεί στο σωματείο «Λαζαρέτο» κι άλλα κάνει και δεν ξέρει καν σε ποιον ανήκει το κυριότητας του Δήμου βάσει του ν. 4049/2012 Λαζαρέτο- ότι τα οφειλόμενα έργα στο Λαζαρέτο θα τα κάνετε, επειδή το οφείλετε! Δεν είμαστε δυο ούτε τρεις ούτε χίλιοι δεκατρείς μα χιλιάδες πάνω από δεκατρείς όπως ξέρετε κι είναι κι άλλοι τόσοι κι άλλοι τόσοι κι άλλοι τόσοι, πιστεύουμε, όσοι το θέλουμε.

Είναι η πολύχρωμη δημοκρατική Κέρκυρα που το θέλει.

Επιτροπή από πολίτες ανεξαρτήτου κομματικής πολιτικής τοποθέτησης χωρίς τις δικές παρωπίδες θα φτιάξουμε, αν χρειαστεί, για να σας ελέγχουμε επ' αυτού σταθερά!

Δεν το χρωστάτε μόνο στους αποθαμένους, μα και στους ζωντανούς.

Αντέχετε ν' ακούτε απτόητη τις φωνές τους;  

Αυτές που, όπως και οι τουφεκιές των αγγλικών και αμερικάνικων όπλων σε ελληνικά χέρια στο Λαζαρέτο, εκεί δίπλα σας, στο χωριό Ποταμός, όπως και στο λαϊκό προάστιο Γαρίτσα κάτω απ' τις αποτρόπαιες Φυλακές, δεν άφηναν τον δημοκρατικό κόσμο της Κέρκυρας να κοιμηθεί.λ'

Από στόμα σε στόμα κι από γενιά σε γενιά. Έτσι έχουν σωθεί και οι δημοκρατικές αγρύπνιες και οι κατάρες και το σοκ απ' τα τουφέκια και το σοκ απ' τις φωνές κι απ' τους στίχους του Σολωμού για την Ελευθερία.

Νησάκι ιερό, σαν Μεσολόγγι, είναι το Λαζαρέτο!

Τιμή και καμάρι για την Κέρκυρα, τα Επτάνησα, την Ελλάδα όλη, τον Κόσμο όλο είναι ο πατριωτισμός τους κι η Λεβεντιά  τους!

Όλων ανεξαιρέτως όσοι, ανεξαρτήτως κομματικής προτίμησης, υπέφεραν βάναυσα εκεί επί Κατοχής και όσοι αργότερα ντουφεκίστηκαν τραγουδώντας πάλι τον Εθνικό Ύμνο!

«Όταν έκαναν την πρώτη εκτέλεση, βάλαμε τα χωνιά και φωνάζαμε από τις έξι η ώρα το βράδυ μέχρι το πρωί. Για να αποφύγουν τη φασαρία, άνοιγαν τα κελιά στις τρεις η ώρα τη νύχτα και έπαιρναν τους κρατουμένους», διέσωσε ο παρά τρίχα εκτελεσμένος Σταμάτης Σκούρτης. Ένας απ' τους αρχικά εξακόσιους μελλοθάνατους πολιτικούς κρατούμενους στις φυλακές της Κέρκυρας.

Ο καταγεγραμμένος πρώτος εκτελεσμένος στο Λαζαρέτο, φίλες και φίλοι, ήταν ένας νεαρός κάτω των 25 χρόνων. Ο Πολύβιος Κολοβός. Εκτελέστηκε τον Μάιο του 1947. Τον πήραν από τη φυλακή της Κέρκυρας, δήθεν για μεταγωγή στην Αθήνα όπου η βασίλισσα Φρειδερίκη θα ανακοίνωνε απονομή χάρης!  

«Έρχονταν μέσα, έρχονταν στην ακτίνα, και έδειχναν με το χέρι. Αυτό το χέρι, το δάχτυλο το προτεταμένο, ήταν τόσο τρομερό, έφτανε στην καρδιά όλων, γιατί όλοι μελλοθάνατοι ήμαστε και όλοι περιμέναμε το απόσπασμα», απαθανάτισε ο Σκούρτης. «Η προσπάθειά τους δεν ήταν τόσο να μας εκτελέσουν σωματικά, όσο να μας ταπεινώσουν ηθικά, να μας εκτελέσουν ηθικά. Να μας κάνουν να υπογράψουμε δήλωση. Υποστήριζαν πως ήμαστε τάχα εγκληματίες, αλλά, αν κάναμε δήλωση, όλα ήταν μέλι-γάλα, δεν υπήρχε ούτε ποινή ούτε έγκλημα».

Μια «υπογραφούλα» αποκήρυξης του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, του ΕΑΜ, του ΕΛΑΣ, της ΕΠΟΝ, έφτανε!

Για να τους τρομοκρατήσει είχε επιστρατευτεί και ο στρατιωτικός διοικητής Επτανήσου. «Εμείς θα φωνάζουμε, θα μιλάμε και δεν θα μας κλείσετε το στόμα σε καμία περίπτωση, ποτέ», ήταν η απάντησή τους.

Αντηχούν ακόμα οι φωνές...

Από κόκκαλα βγαλμένες Ελλήνων ιερά.

«Χαίρε ω χαίρε Λευτεριά»!

Όπως αντηχούν και τα τραγούδια απ' τις φυλακές.

«Έλεγαν το "Έχε γεια καημένε κόσμε" και μετά όταν έφευγαν, έφευγαν με τον Εθνικό μας ΄Υμνο, αφού πρώτα τραγουδούσαν του ΕΛΑΣ τα τραγούδια, και έφευγαν, πήγαιναν για εκτέλεση».

Στη χτισμένη το 1836 οκτάγωνη βρετανική φυλακή ήταν 221 θολωτά κελιά διαστάσεων 2Χ3 με στοιβαγμένους τρεις και τέσσερις πολιτικούς κρατούμενους σε καθένα, σύμφωνα με τον αγωνιστή με κερκυραϊκή καταγωγή Δημήτρη Σέρβο. Τα απομονωτήρια ήταν οι «Γολγοθάδες» για την τελευταία νύχτα των μελλοθάνατων που τελείωνε στο Λαζαρέτο πριν βγει ο ήλιος ή λίγο μετά.

 

Σώθηκε και το εξής τραγούδι του 19χρονου Πειραιώτη ΕΠΟΝίτη απ' την Κοκκινιά Κώστα Χριστοφίδη:

Περαία μου, σ' αφήνω γεια,

μ' αυτές τις ομορφιές σου,

με τις εργατοπούλες σου

και με τις φάμπρικές σου.

Δεν φεύγω για την ξενιτιά,

παράδες ν' αποκτήσω,

θα πάω στο Λαζαρέτο

με το αίμα μου

το δέντρο να ποτίσω.

Φεύγοντας για εκτέλεση, τις 23 Απριλίου 1948, τους είπε: «Φεύγω κι εγώ και πάω να δώσω το αίμα μου για τη λευτεριά της πατρίδας μας, όπως πήγαν άλλοι πιο μπροστά από μένα. Να είστε υπερήφανοι. Φεύγω σαν άντρας, σαν παλικάρι, και προπαντός ΕΠΟΝίτικα και κοκκινιώτικα». Είχε παραγγείλει να πουν στους γονείς του: «Δεν ήμουν ούτε κιοτής ούτε δείλιασα καθόλου».

Αντηχούσαν και χοροί.

Τελείωναν τα στερνά γράμματά τους και «άρχιζαν και χόρευαν μέσα εκεί, στο κελί», έχει σωθεί μαρτυρία. Κυρίαρχο τραγούδι αυτό με τον στίχο «Ας έρθει ο Χάρος για να δει με τι παιδιά θα μπλέξει»! 

Με τα καλά, τα καλύτερά τους ρούχα πήγαιναν. «Όλοι ντύνονταν με την καλύτερη φορεσιά που είχαν για να πάνε στο τελευταίο τους ταξίδι (...) Όλοι μας θέλαμε να είμαστε ωραίοι. Ο ένας κοιτούσε να είναι ωραιότερος από τον άλλον. Ο καθένας προσπαθούσε όχι να μιμηθεί, αλλά να ξεπεράσει τον προηγούμενο. Ήταν άμιλλα... θανάτου».

Αντηχεί ακόμη και το κροτάλισμα των δολοφονικών όπλων.

Μοναδικό Μνημείο λεβεντιάς των Ανθρώπων που πεθαίνουν όρθιοι για τα ιδανικά τους, για έναν καλύτερο Κόσμο, είναι το τείχος των εκτελέσεων στο Λαζαρέτο. Είναι το μόνο που σώζεται αυτούσιο στην Ελλάδα από εκείνη την εποχή.

Πρώτα-πρώτα ετραγουδούσαν:

Απόψε θα πλαγιάσουμε

σε δροσερό χορτάρι,

θα πάρει και θα δώσει

το γλέντι μας, παιδιά.

Εμπρός, μη χάνουμε καιρό

κι ας βγούμε αράδα αράδα,

Ελλάδα μας, Ελλάδα, αστέρι τ' ουρανού,

Ελλάδα μας, Ελλάδα,

δεν βγαίνεις απ' το νου.

Η αγάπη θέλει φίλημα

κι ο πόλεμος τραγούδια,

στην κεφαλή λουλούδια

και δόξα στην καρδιά.

Εμπρός, μη χάνουμε καιρό

κι ας βγούμε αράδα αράδα.

«Οι λεβέντες, τα κλεφτόπουλα στην περίοδο της τουρκοκρατίας γλεντούσαν, τραγουδούσαν και χόρευαν. Έτσι κάναμε κι εμείς. Τραγουδούσαμε, χορεύαμε και περιμέναμε το απόσπασμα. Θα πεθάνεις, αλλά η ζωή είναι αυτό που ζεις. Να ζήσεις λοιπόν και να πεθάνεις σαν άνθρωπος, όχι σαν κιοτής, αυτή ήταν η διαφορά και η λεβεντιά μας».

Τραγούδια και χορούς, μαζί με τον βαθύ πόνο, διέσωσε ο Σκούρτης: «Μετά την εκτέλεση εμείς, την άλλη μέρα το πρωί, βγαίναμε στο προαύλιο όλοι μαζί. Εκεί λέγαμε το "Πέσατε θύματα" και μετά τραγουδούσαμε και χορεύαμε το ίδιο τραγούδι: "Ας έρθει ο Χάρος για να δει με τι παιδιά θα μπλέξει", το τραγουδούσαμε κι εμείς, όλοι μαζί, στην ακτίνα». 

Ούτε σταματούσαν να φωνάζουν με χωνιά από χαρτόνι ώστε ν' ακουστούν και στην πόλη, όσο πιο μακριά μπορούσαν μέσα στην πόλη της Κέρκυρας. «Όλη τη νύχτα φωνάζαμε με τα χωνιά, κι όταν είσαι μακριά κι ακούς τη φωνή από μελλοθάνατους, όσο να 'ναι, άνθρωπος είσαι και ταράζεσαι. Κι εκείνοι κινητοποιήθηκαν. Κινητοποιήθηκε ο δήμαρχος και ο Ιατρικός Σύλλογος, κινητοποιήθηκαν δηλαδή οι Κερκυραίοι. Πολλοί ζούμε από τους Κερκυραίους, από τον κερκυραϊκό λαό».

Η κατακραυγή του λαού ενωνόταν με τη φωνή τους.