Η δημόσια αποκήρυξη του Άρης Βελουχιώτης από το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας έγινε στις 12 Ιουνίου 1945 και δημοσιεύτηκε στον «Ριζοσπάστη». Το δημοσίευμα αναφέρει: «Ο σύντροφος Ζαχαριάδης μας ανακοίνωσε ότι η κεντρική επιτροπή του ΚΚΕ, αφού συζήτησε πάνω σε εκθέσεις που ήρθαν από διάφορες κομματικές οργανώσεις αποφάσισε να καταγγείλει ανοικτά την ύποπτη και τυχοδιωκτική δράση του Άρη Βελουχιώτη (Θανάση Κλάρα ή Μιζέρια). Ο Βελουχιώτης και ύστερα από την συμφωνία της Βάρκιζας συνέχισε τη δράση του. Η δράση αυτή , που μονάχα την αντίδραση μπορούσε να εξυπηρετήσει, γιατί της έδινε όπλα για να κτυπά το ΚΚΕ, να παραβιάζει την συμφωνία της Βάρκιζας και να δικαιολογεί τα εγκλήματα της , δεν επιτρέπει πια καμιά καθυστέρηση για την ανοικτή καταγγελία του Άρη Βελουχιώτη. Όπως είναι γνωστό , ο Βελουχιώτης στον καιρό της δικτατορίας είχε πιαστεί και είχε κάνει δήλωση μετανοίας και αποκήρυξης του ΚΚΕ».

Η απόφαση διαγραφής και αποκήρυξης είχε ληφθεί νωρίτερα, από την 11η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ τον Απρίλιο του 1945, αλλά δεν δημοσιοποιήθηκε αμέσως. Εχει προηγηθεί η διαγραφή του από την Κεντρική Επιτροπή του κόμματος τον Απρίλιο του ίδιου χρόνου, μετά την άρνησή του να παραδώσει τον οπλισμό του κατά πώς προέβλεπε η Συμφωνία της Βάρκιζας. Η απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής σημείωνε ότι η διαγραφή δεν θα εφαρμοστεί εάν ο Βελουχιώτης δεν ανέπτυσσε δράση με τους αντάρτες του και έφευγε στο εξωτερικό όπως του είχε ζητηθεί. Ταυτόχρονα, είχε σταλεί σημείωμα στις οργανώσεις του ΚΚΕ να μη βοηθηθεί σε καμία περίπτωση ο Βελουχιώτης εφόσον βρισκόταν στο βουνό. Το περίφημο «Ούτε νερό ούτε ψωμί στον δηλωσία μιζέρια»

Η αποκήρυξη συνδέθηκε με τη διαφωνία του Βελουχιώτη απέναντι στη Συμφωνία της Βάρκιζας και την επιλογή του να συνεχίσει ένοπλη δράση παρά την κομματική γραμμή.

Ο Αρης είχε ταχθεί σθεναρά υπέρ της συνέχισης της ένοπλης δράσης θεωρώντας αδικαιολόγητη την υποχωρητική στάση των ηγεσιών του ΕΑΜ και του ΚΚΕ στο πλαίσιο της Συµφωνίας της Βάρκιζας (12 Φεβρουαρίου 1945), η οποία επήλθε µετά την ήττα του ΕΛΑΣ κατά την ένοπλη σύγκρουση του ∆εκεµβρίου 1944 µε τους Βρετανούς και τις κυβερνητικές δυνάµεις, προέβλεπε τον αφοπλισµό όλων των ένοπλων ανταρτικών οµάδων, την ανασύνταξη του Εθνικού Στρατού, την εκκαθάριση του κρατικού µηχανισµού από τους δοσίλογους, αµνηστία για τα πολιτικά αδικήµατα, δηµοψήφισµα για το πολιτειακό ζήτηµα και εκλογή Συντακτικής Συνέλευσης για την κατάρτιση νέου Συντάγµατος. Αποτέλεσµα ήταν να εξαπολυθεί ένα άγριο ανθρωποκυνηγητό από οµάδες παρακρατικών, ταγµατασφαλιτών και συνεργατών των Γερµανών κατά χιλιάδων αγωνιστών της Αντίστασης κατά του κατακτητή. Ο Βελουχιώτης είχε εκπονήσει σχέδιο για την κατάληψη της Αθήνας αµέσως µετά την αποχώρηση των Γερµανών, προτού οι Βρετανοί προλάβουν να ελέγξουν την κατάσταση, ενώ µετά τη Συµφωνία της Βάρκιζας εξήγγειλε αυτοβούλως τη δηµιουργία Μετώπου Εθνικής Ανεξαρτησίας (ΜΕΑ) και τη συνέχιση του ένοπλου αγώνα.

Στη σύσκεψη στελεχών που πραγματοποιείται στη Λαμία τον Νοέμβριο, ο Βελουχιώτης χαρακτηρίζει αυτή τη γραμμή αυτοκτονική, λέγοντας ότι η σύγκρουση με τους Βρετανούς είναι αναπόφευκτη και το κόμμα και ο ΕΛΑΣ πρέπει να προετοιμαστούν για να τη δώσουν, αλλά μειοψηφεί. Αντιπροτείνει την άμεση κατάληψη της Αθήνας και συγκρούεται με τον Μάρκο Βαφειάδη. Αποχωρεί από τη σύσκεψη προαναγγέλλοντας τη μετέπειτα πορεία του και λέγοντας: «Οι Εγγλέζοι θα σας σφάξουν όλους σαν αρνιά, εγώ στα χέρια τους δε θα πέσω, γιατί τα βουνά με ξέρουν. Με την πέτρα προσκέφαλο, την ψείρα συντροφιά, την κάπα σκέπασμα δε θα με ιδούνε ζωντανό στα χέρια τους. Αυτό θέλω να το θυμάστε αν κανένας σας ζήσει».

Ενώ το ΚΚΕ και το ΕΑΜ διέθεταν την τεράστια πλειοψηφία του λαού κι ένα στρατό σαν τον ΕΛΑΣ και είχαν όλη τη δυνατότητα να καταλάβουν και να κρατήσουν την εξουσία με το διώξιμο των Γερμανών εισβολέων, δεν προσανατολίστηκαν σ’ αυτό. Απότοκο αυτής της γραμμής ήταν οι ολέθριες συμφωνίες του Λιβάνου και της Γκαζέρτας που υπονόμευσαν τις πολιτικές-οργανωτικές και στρατιωτικές προϋποθέσεις μιας αποτελεσματικής λαϊκής αντίστασης στην επερχόμενη ξενική ένοπλη αγγλική επέμβαση.

Η δημόσια αποκήρυξή του ως δηλωσία και τυχοδιώκτη ήταν η χαριστική βολή για τον Άρη, που ήδη βρισκόταν σε δυσμενή θέση τον Ιούνιο του 1945, περικυκλωμένος από την εθνοφυλακή κοντά στη Μεσούντα της Άρτας. Τρεις μέρες μετά την αποκήρυξή του, στις 16 Ιουνίου, θα αυτοκτονήσει με το περίστροφό του, δίπλα στους αντάρτες του. Οι εθνοφύλακες θα κόψουν το κεφάλι του νεκρού Άρη και θα το κρεμάσουν δίπλα σε αυτό του Τζαβέλα στην πλατεία των Τρικάλων, όπου θα στηθεί μια γιορτή εθνικοφρόνων, παρουσία του αρχηγού του ΕΔΕΣ Ναπολέοντα Ζέρβα.

Η διαγραφή του Άρη δημοσιεύεται στον «Ριζοσπάστη» το Σάββατο 16 Ιουνίου 1945, την ηµέρα που άφηνε την τελευταία του πνοή αυτοκτονώντας στη χαράδρα του Φάγγου, στη Μεσούντα Άρτας.  Η ανακοίνωση του Πολιτικού Γραφείου ανέφερε: «Ο Κλάρας, αφού µια φορά πρόδωσε και αποκήρυξε το ΚΚΕ επειδή λύγισε µπροστά στην τροµοκρατία του Μανιαδάκη, ξαναζήτησε στον καιρό του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα να ξαναγοράσει µε το αίµα του την προδοσία του εκείνη που αναγνώρισε και καταδίκασε. Το ΚΚΕ τούδωσε τη δυνατότητα αυτή. Σήµερα, όµως, σε µια δύσκολη και κρίσιµη στιγµή, από δειλία και φόβο, παρά τις υποσχέσεις και τη συµφωνία που στα λόγια έδειξε, απειθαρχεί πάλι, ξαναπροδίδει το ΚΚΕ µε την τυχοδιωκτική και ύποπτη στάση του που µονάχα τον εχθρό ωφελεί. Στο ΚΚΕ δεν έχει θέση κανένας οσοδήποτε ψηλά κι αν στέκει και οσοδήποτε µεγάλος κι αν είναι, όταν οι πράξεις του δεν συµβιβάζονται µε το κοινό συµφέρον και όταν παραβιάζεται η δηµοκρατική εσωκοµµατική πειθαρχία».

Ο τρόπος που αντιμετώπισε τον Άρη Βελουχιώτη η ηγεσία του ΚΚΕ ήταν άδικος και απαράδεκτος και ένα τραγικό λάθος του Νίκου Ζαχαριάδη. Αποκήρυξε και διαπόμπευσε ένα στέλεχός του και ηγέτη του ΕΛΑΣ που, πρώτο, πρόσφερε τα μέγιστα στον αντιφασι­στικό­-εθνικο­απε­λευθερωτικό αγώνα της γερμανικής κατοχής και, δεύτερο, στη διαφωνία του με την ηγεσία του ΚΚΕ, ότι έπρεπε να συνεχισθεί ο ένοπλος αγώνας και ενάντια στον αγγλικό ιμπεριαλισμό και τον μοναρχοφασισμό είχε πολιτικά δίκιο. Αυτό το απέδειξαν και οι εξελίξεις στη συνέχεια και η απόφαση της ηγεσίας του ΚΚΕ, υπό το Νίκο Ζαχαριάδη, ένα χρόνο μετά, (Φεβρουάριος 1946) να ξαναρχίσει τον ένοπλο αγώνα και να δημιουργήσει το Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ).

Η ηγεσία του ΚΚΕ, κάτω από την μακροχρόνια πίεση που δεχόταν από τους αγωνιστές του κομμουνιστικού κινήματος και της Αριστεράς για τη δημόσια αναγνώριση της προσφοράς του Άρη, για πρώτη φορά, 66 χρόνια μετά, στην Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ της 16ης Ιούλη 2011 αποφάσισε την «επίσημη πολιτική αποκατάσταση του Άρη Βελουχιώτη» γιατί «θεωρεί ότι είχε δίκιο ως προς την εκτίμηση που έκανε για τη Συμφωνία της Βάρκιζας» αλλά, «παράλληλα σημειώνει ότι η διαφωνία του Άρη με τη Συμφωνία της Βάρκιζας δεν δικαιώνει τη στάση του απέναντι στη συλλογική θέση του Κόμματος και την παραβίαση από αυτόν της κομματικής πειθαρχίας. […] Η στάση αυτή, που αποτέλεσε ρήξη με τη θεμελιώδη αρχή του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού, δεν καθιστά δυνατή τη μετά θάνατο αποκατάσταση της κομματικής του ιδιότητας».

Μια αντιφατική απόφαση με την οποία κρίνεται ότι ο Άρης είχε πολιτικά δίκιο το 1945 αλλά δεν αξίζει να του αποδοθεί η ιδιότητα του μέλους του κόμματος, γιατί δεν «πειθάρχησε» σε μια απόφαση της ηγεσίας του ΚΚΕ που δεν δικαιώθηκε. Η ηγεσία του ΚΚΕ με δεύτερη Πανελλαδική Συνδιάσκεψη (23 Ιούνη 2018) επιχείρησε  να την «μπαλώσει» με μια νέα απόφαση και κομματικής αποκατάστασής του με τη δικαιολογία ότι και το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ είχε παραβιάσει την κομματική λειτουργία γιατί και αυτό είχε «υποβαθμίσει» και «διαρρήξει τη συλλογική λειτουργία»!

Ανεξάρτητα πώς φέρθηκαν οι ηγεσίες του ΚΚΕ απέναντι στον Άρη Βελουχιώτη, αυτός δεν έπαψε να κατέχει μια υψηλή θέση στη συνείδηση του κόσμου του κομμουνιστικού και αριστερού κινήματος, του ευρύτερου δημοκρατικού κόσμου και ιδιαίτερα εκείνων που πέρασαν μέσα από τις γραμμές του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ. Όχι μόνο για τα όσα προσέφερε ως πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ, αλλά και γιατί στο ζήτημα της διαφωνίας του με την ηγεσία του ΚΚΕ όλος αυτός ο κόσμος έβλεπε ο Άρης να έχει δίκαιο, που το έδειξαν και τα όσα επακολούθησαν της συμφωνίας της Βάρκιζας.

Δραπανι-φόρος