Από πολέμους και αποκλεισμούς, μέχρι βίζες, ICE, καρτέλ, πανάκριβα εισιτήρια και κλιματική ρύπανση, η διοργάνωση μοιάζει όλο και λιγότερο με γιορτή του ποδοσφαίρου

Αντιγόνη Πάντα-Χαρβά - popaganda.gr

Όταν η FIFA ανακοίνωσε το 2018 ότι το Μουντιάλ του 2026 θα διεξαχθεί στις ΗΠΑ, τον Καναδά και το Μεξικό, η υπόσχεση ήταν ένα ασφαλές, προβλέψιμο και οικονομικά επιτυχημένο τουρνουά. Τα γήπεδα υπήρχαν ήδη, οι υποδομές θεωρούνταν έτοιμες και το μεγαλύτερο πρόβλημα έμοιαζε να είναι το πώς θα χωρέσουν περισσότερες ομάδες και περισσότεροι χορηγοί. 

Οκτώ χρόνια αργότερα, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική, αφού το Μουντιάλ του 2026 έχει ήδη μετατραπεί σε μία από τις πιο αμφιλεγόμενες διοργανώσεις στην ιστορία του θεσμού. Και το εντυπωσιακό δεν είναι ότι υπάρχει μία μεγάλη κρίση, αλλά ότι υπάρχουν δεκάδες μικρές και μεγάλες κρίσεις ταυτόχρονα.

Από πολέμους και αποκλεισμούς, μέχρι βίζες, μεταναστευτική πολιτική, ανθρώπινα δικαιώματα, καταστολή διαδηλώσεων, βία, καρτέλ, ακραία ζέστη και εισιτήρια που απευθύνονται περισσότερο σε επενδυτές παρά σε φιλάθλους, η μεγαλύτερη ποδοσφαιρική γιορτή του κόσμου μοιάζει να έχει χάσει τον δρόμο της.

Πόλεμοι στη Μ. Ανατολή

Για πρώτη φορά στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου, μία από τις χώρες που φιλοξενούν το τουρνουά βρίσκεται σε ανοιχτή σύγκρουση με χώρα που συμμετέχει στη διοργάνωση. Η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν σκίασε ολόκληρη την προετοιμασία του τουρνουά. Η εθνική Ιράν αναγκάστηκε να αλλάξει σχέδια, να μεταφέρει δραστηριότητες εκτός αμερικανικού εδάφους και να διαχειριστεί προβλήματα εισόδου για μέλη της αποστολής της. Ακόμα κι αν κάποιος αφήσει στην άκρη την πολιτική διάσταση, το γεγονός παραμένει πρωτοφανές. Μέχρι σήμερα δεν είχε υπάρξει ποτέ Μουντιάλ στο οποίο διοργανώτρια χώρα να βρίσκεται σε ενεργή αντιπαράθεση με μία από τις συμμετέχουσες εθνικές ομάδες. Μπορεί να ήρθαν τη Δευτέρα 15 Ιουνίου σε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, αλλά τα πράγματα είναι ακόμη στον αέρα.

Ο διαιτητής που γύρισε πίσω

Από όλες τις ιστορίες του φετινού Μουντιάλ, ίσως καμία δεν συμβολίζει καλύτερα το πρόβλημα της διοργάνωσης από εκείνη του Σομαλού διαιτητή Omar Abdulkadir Artan. Ο άνθρωπος που επρόκειτο να γίνει ο πρώτος Σομαλός διαιτητής στην ιστορία των Παγκοσμίων Κυπέλλων, ο καλύτερος Αφρικανός διαιτητής του 2025, σύμφωνα με την CAF, και μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές του αφρικανικού ποδοσφαίρου, βρέθηκε να κρατείται επί ώρες στο αεροδρόμιο του Μαϊάμι και τελικά να απελαύνεται, παρά το γεγονός ότι διέθετε έγκυρη βίζα και είχε επιλεγεί επίσημα από τη FIFA.

Η υπόθεση προκάλεσε οργή σε ολόκληρη την Αφρική. Για πολλούς Σομαλούς, η παρουσία του Artan στο Μουντιάλ ήταν ήταν μια σπάνια στιγμή διεθνούς αναγνώρισης για μια χώρα που επί δεκαετίες συνδέεται στις ειδήσεις με πόλεμο, φτώχεια και αστάθεια. Η απομάκρυνσή του μετατράπηκε σε σύμβολο αποκλεισμού, με δημοσιογράφους, πρώην ποδοσφαιριστές και παράγοντες να καταγγέλλουν ότι η πολιτική των συνόρων μπήκε πάνω από το ίδιο το ποδόσφαιρο. Το θέμα πήρε τέτοιες διαστάσεις ώστε η UEFA, σε μια κίνηση με έντονο συμβολισμό, όρισε αργότερα τον Artan να διευθύνει το UEFA Super Cup μεταξύ Paris Saint-Germain και Aston Villa, αναγνωρίζοντας δημόσια την αξία του. Όπως έγραψαν αφρικανικά και διεθνή μέσα, η ιστορία του Artan συμπυκνώνει μια από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις του Μουντιάλ 2026. Μια διοργάνωση που διαφημίζεται ως η πιο παγκόσμια και συμπεριληπτική στην ιστορία της, άφησε εκτός έναν άνθρωπο που είχε κερδίσει τη θέση του στο γήπεδο επειδή γεννήθηκε στη λάθος χώρα.

Φίλαθλος των Ηνωμένων Πολιτειών παρακολουθεί τον αγώνα ΗΠΑ – Παραγουάη στο National Mall της Ουάσινγκτον, στις ΗΠΑ, στις 12 Ιουνίου 2026. EPA/WILL OLIVER

Οι παίκτες και οι παράγοντες που αντιμετωπίστηκαν σαν ύποπτοι

Ο Ιρακινός επιθετικός Aymen Hussein κρατήθηκε και ανακρίθηκε επί ώρες κατά την άφιξή του στις ΗΠΑ, ενώ μέλη του ιρανικού επιτελείου δεν έλαβαν βίζες. Ο φωτογράφος της εθνικής Ιράκ δεν κατάφερε να περάσει τα σύνορα και αποστολές χωρών όπως η Σενεγάλη και το Ουζμπεκιστάν βρέθηκαν αντιμέτωπες με ιδιαίτερα αυστηρούς ελέγχους. Για δεκαετίες η FIFA υποστήριζε ότι η ελεύθερη πρόσβαση συμμετεχόντων και φιλάθλων αποτελεί βασική προϋπόθεση διοργάνωσης ενός Μουντιάλ. Το 2026, όμως, αυτή η αρχή κατέρρευσε μπροστά στα μάτια όλων.

Η σκιά του ICE

Ποτέ άλλοτε δεν υπήρχε τόσο έντονη συζήτηση γύρω από το ενδεχόμενο συλλήψεων, απελάσεων και μεταναστευτικών ελέγχων κατά τη διάρκεια ενός Παγκοσμίου Κυπέλλου. Η Διεθνής Αμνηστία μίλησε ανοιχτά για πιθανή κρίση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προειδοποιώντας ότι φίλαθλοι και επισκέπτες ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με φυλετικό profiling, αυθαίρετες κρατήσεις ή επιθετικούς ελέγχους από υπηρεσίες όπως ο ICE. Για εκατομμύρια ανθρώπους που κατάγονται από χώρες της Αφρικής, της Μέσης Ανατολής ή της Λατινικής Αμερικής, το ταξίδι στο Μουντιάλ συνοδεύτηκε από έναν φόβο που δεν θα έπρεπε να υπάρχει σε καμία αθλητική διοργάνωση.

Το μουντιάλ του Trump

Ο Gianni Infantino έχει κατηγορηθεί όσο κανένας προηγούμενος πρόεδρος της FIFA για υπερβολική εγγύτητα με πολιτικούς ηγέτες και η σχέση του με τον Donald Trump βρέθηκε στο επίκεντρο της κριτικής, ήδη πριν από τη σέντρα του τουρνουά. Οι εμφανίσεις τους μαζί, οι αμοιβαίες φιλοφρονήσεις και οι πολιτικές προεκτάσεις της διοργάνωσης δημιούργησαν την αίσθηση ότι η FIFA δεν προσπαθεί απλώς να συνεργαστεί με τη χώρα υποδοχής, αλλά λειτουργεί σχεδόν ως επικοινωνιακός εταίρος της, γι’ αυτό και πολλοί δημοσιογράφοι και οργανώσεις άρχισαν να μιλούν ανοιχτά για ένα “MAGA World Cup”.

Τα δύο μέτρα και δύο σταθμά για τους πολέμους

Το ζήτημα της Παλαιστίνης δεν θα μπορούσε να λείπει. Εδώ και μήνες, οργανώσεις, αθλητικοί φορείς και ακτιβιστές επισημαίνουν ότι η FIFA αντιμετώπισε τη Ρωσία και το Ισραήλ με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Την ώρα που η Ρωσία αποκλείστηκε μετά την εισβολή στην Ουκρανία, δεν υπήρξε καμία αντίστοιχη στάση απέναντι στο Ισραήλ παρά τις εκκλήσεις πολλών οργανώσεων και ποδοσφαιρικών φορέων. Το θέμα επανήλθε όταν ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας δήλωσε ότι δεν του δόθηκε βίζα για να ταξιδέψει στη διοργάνωση. 

Η πολιτική διάσταση, πάντως, φάνηκε από την αρχή, με ακτιβιστές να σχηματίζουν ανθρώπινη παλαιστινιακή σημαία αλλά κι άλλους να σηκώνουν ένα τεράστιο πανό με το σύνθημα «KICK ISRAEL OUT OF FIFA», το οποίο κάλυψε το λογότυπο της διοργάνωσης. Οι διοργανωτές της κινητοποίησης κατηγόρησαν τη FIFA ότι εφαρμόζει διαφορετικά μέτρα και σταθμά, επισημαίνοντας ότι ισραηλινές ομάδες συνεχίζουν να αγωνίζονται σε οικισμούς της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης, κάτι που, σύμφωνα με τους ίδιους, παραβιάζει τους κανονισμούς της διεθνούς ομοσπονδίας για τα κατεχόμενα εδάφη. Παράλληλα, αναφέρθηκαν σε περιπτώσεις Παλαιστινίων που κρατούνται από τις ισραηλινές αρχές, μεταξύ των οποίων η ποδοσφαιρίστρια Natalie Abu Dayyeh και ο γιατρός Hussam Abu Safiya, ζητώντας από τη FIFA να πάψει να αποφεύγει το ζήτημα. Είναι πολλές οι διαμαρτυρίες με σημαίες της Παλαιστίνης που γίνονται μέσα στα γήπεδα και θυμίζουν ότι, όσο κι αν η παγκόσμια ομοσπονδία προσπαθεί να παρουσιάσει το ποδόσφαιρο ως έναν ουδέτερο χώρο έξω από την πολιτική, η συζήτηση για την Παλαιστίνη ακολουθεί πλέον κάθε μεγάλη διεθνή διοργάνωση και το Μουντιάλ 2026 δεν αποτελεί εξαίρεση. 

Διαδηλώσεις και άστεγοι που η FIFA δεν θέλει στις κάμερες

Το Μεξικό γνώρισε κύμα διαμαρτυριών πριν από τη διοργάνωση και οι κάτοικοι κατήγγειλαν ότι έργα που σχετίζονται με το Μουντιάλ αύξησαν τα ενοίκια, επιδείνωσαν προβλήματα πρόσβασης σε νερό και επιτάχυναν διαδικασίες εξευγενισμού περιοχών. Πρόκειται για φαινόμενα που έχουμε δει επανειλημμένα σε Ολυμπιακούς Αγώνες και μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις, απλώς τώρα εμφανίζονται και στο Μουντιάλ.

Στο Τορόντο, ένας χώρος φιλοξενίας αστέγων έκλεισε επειδή είχε δεσμευθεί για ανάγκες της FIFA. Η είδηση πέρασε σχεδόν απαρατήρητη κι όμως, συμβολίζει τέλεια το πρόβλημα. Οι άστεγοι μετακινούνται πιο μακριά από τα μάτια των επισκεπτών και των τηλεοπτικών συνεργείων για να φαίνεται πιο όμορφη η πόλη.

Βία και πυροβολισμοί

Λίγο πριν από τη διοργάνωση, εννέα άνθρωποι τραυματίστηκαν σε περιστατικό με πυροβολισμούς κοντά στη βάση της εθνικής Αγγλίας στο Kansas City. Δεν ήταν τρομοκρατική ενέργεια, απλώς ακόμα μία ημέρα σε μια χώρα όπου οι μαζικοί πυροβολισμοί αποτελούν σχεδόν καθημερινή είδηση. Το γεγονός υπενθύμισε ότι η οπλοκατοχή στις ΗΠΑ δεν σταματά επειδή διεξάγεται το Παγκόσμιο Κύπελλο.

Τα καρτέλ στο Μεξικό

Στη Guadalajara, μία από τις πόλεις που φιλοξενούν αγώνες, η κατάσταση ξέφυγε λίγους μήνες πριν από το τουρνουά. Μετά τον θάνατο του διαβόητου αρχηγού καρτέλ El Mencho, σημειώθηκαν μπλόκα, πυρπολήσεις αυτοκινήτων και εκτεταμένα επεισόδια. Δεν είναι ακριβώς η εικόνα που θέλει να συνδέεται με ένα Παγκόσμιο Κύπελλο, είναι όμως η πραγματικότητα που δεν δείχνουν τα περισσότερα τηλεοπτικά πλάνα.

Το πιο ακριβό Μουντιάλ έβερ

Η FIFA μιλά για το πιο μεγάλο Μουντιάλ και οι φίλαθλοι μιλούν για το πιο ακριβό. Εισιτήρια, ξενοδοχεία, αεροπορικά και μετακινήσεις μεταξύ πόλεων και χωρών έχουν εκτοξεύσει το κόστος για κάποιον που θέλει να παρακολουθήσει τη διοργάνωση και για πολλούς φιλάθλους είναι απλώς οικονομικά απρόσιτη. Όπως καταλαβαίνουμε, όταν η μεγαλύτερη ποδοσφαιρική γιορτή του πλανήτη δεν μπορεί να φιλοξενήσει τους ίδιους τους φιλάθλους της, κάτι έχει πάει πολύ λάθος.

Οι φίλαθλοι με αναπηρία που μένουν εκτός

Οργανώσεις φιλάθλων κατήγγειλαν ότι τα διαθέσιμα εισιτήρια για άτομα με αναπηρία είναι ελάχιστα και πανάκριβα, ενώ σε πολλές περιπτώσεις οι συνοδοί πληρώνουν επιπλέον, αυξάνοντας ακόμα περισσότερο το κόστος. Έτσι, το δήθεν πιο συμπεριληπτικό Μουντιάλ της ιστορίας, όπως το αποκαλεί η FIFA, φαίνεται να έχει γίνει ένα από τα λιγότερο προσβάσιμα.

Κλιματική ρύπανση

Το τουρνουά εκτείνεται σε τρεις χώρες, δεκάδες πόλεις και χιλιάδες χιλιόμετρα και οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα αναμένεται να σπάσουν κάθε προηγούμενο ρεκόρ. Ταυτόχρονα, επιστήμονες και συνδικάτα ποδοσφαιριστών προειδοποιούν ότι αρκετοί αγώνες θα διεξαχθούν σε επικίνδυνες θερμοκρασίες. Η FIFA συμπεριφέρεται σαν να μην υπάρχει κλιματική κρίση, η κλιματική κρίση όμως συνεχίζει να υπενθυμίζει ότι υπάρχει.

Το τουρνουά που μεγάλωσε υπερβολικά

Το νέο φορμάτ με τις 48 ομάδες, θεωρητικά προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες, στην πράξη όμως πολλοί υποστηρίζουν ότι αφαιρεί μέρος της έντασης και της μαγείας. Περισσότερα παιχνίδια, περισσότερες μετακινήσεις, περισσότερες τηλεοπτικές ώρες, περισσότερα έσοδα, αλλά τελικά όχι απαραίτητα περισσότερο ποδόσφαιρο.

Το Μουντιάλ του 2026 έγινε μεγαλύτερο από ποτέ, πλουσιότερο από ποτέ, αλλά, δυστυχώς, και πιο αμφιλεγόμενο από ποτέ. Κάπου στη διαδρομή, ανάμεσα σε πολέμους, βίζες, χορηγούς, εισιτήρια, σύνορα και πολιτικές σκοπιμότητες, ξέχασε φέτος να μας θυμίσει γιατί αγαπήσαμε το Παγκόσμιο Κύπελλο εξαρχής.