12 Ιουνίου 1814 – 21 Μαϊου 1864 Το Ηνωμένον Κράτος των Ιονίων Νήσων και η Βρετανική κατοχή - Το κόμμα των ριζοσπαστών

12 Ιουνίου 1814: Η αγγλική σημαία υψώνεται στα κερκυραϊκά φρούρια. Η κατάληψη των Επτανήσων ολοκληρώνεται.

Το Ηνωμένο Κράτος των Ιονίων Νήσων (Ιταλικά: Stati Uniti delle Isole Ionie, αναφερόμενη και ως Ιόνιος Πολιτεία) ήταν κράτος και προκεκτοράτο του Ηνωμένου Βασιλείου στο Ιόνιο πέλαγος μεταξύ του 1814 και του 1864. Το κράτος αυτό υπήρξε το δεύτερο κρατικό μόρφωμα μετά το 1453 στον ελληνικό χώρο. Είχε προηγηθεί η Επτάνησος Πολιτεία που είχε ιδρυθεί το 1800 με την ανοχή της Αγγλίας και ήταν δημιούργημα μιας παράξενης ρωσοτουρκικής συμμαχίας που έδωσε στα Επτάνησα την πρώτη μορφή κρατικής συγκρότησης υπό την υψηλή κυριαρχία του Σουλτάνου. Η διάρκεια της Επτανήσου πολιτείας τελείωσε το 1807.

Οι Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής είχαν βαφτίσει τα Επτάνησα «ελεύθερο και ανεξάρτητο» κράτος και ταυτόχρονα είχαν συμφωνήσει να το θέσουν κάτω από την αποκλειστική προστασία της Αγγλίας. Η τελευταία, όμως, για τα δικά της αποκλειστικά οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα επέβαλε στα Επτάνησα προστασιανό καθεστώς ανελεύθερο και δεσποτικό, μετατρέποντάς τα σε μισο-αποικία της. Ο όρος αυτός της προστασίας αφαιρούσε από το Ιόνιο κράτος τα κυριαρχικά δικαιώματα μιας εθνικά ανεξάρτητης πολιτικής εξουσίας και κατοχύρωνε την αγγλική κυριαρχία.

Η Αγγλία ήταν τότε μια μεγάλη αποικιοκρατική δύναμη με εμπορικό δίκτυο απλωμένο σε όλο σχεδόν τον κόσμο. Επομένως, θα πρόσφερε την «προστασία» της πρώτα με βάση τα δικά της συμφέροντα, με βάση τους δικούς της σχεδιασμούς και προσανατολισμούς. Τα Επτάνησα τα ήθελε ως (οικονομική και στρατιωτική) βάση της  στην ανατολική Μεσόγειο και σταθμό στο δρόμο της προς τις Ινδίες, όπως είχε το Γιβραλτάρ και τη Μάλτα. Γι’ αυτό ακριβώς, παραμερίζοντας τα σχετικά με ελευθερία και ανεξαρτησία, μετέβαλε εκείνο το επτανησιακό κράτος όχι απλά σε προτεκτοράτο της αλλά σε κάτι περισσότερο: σε μισο-αποικία της με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Στο Συνέδριο της Βιέννης συμφώνησαν να τοποθετηθούν τα Ιόνια Νησιά υπό την αποκλειστική προστασία του Ηνωμένου Βασιλείου. Παρά την βρετανική στρατιωτική διοίκηση, η Αυστριακή Αυτοκρατορία ήταν η εγγυημένη εμπορική κυρίαρχος δύναμη όσο και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η διάταξη αυτή επισημοποιήθηκε με την επικύρωση του "συντάγματος του Μαίτλαντ" στις 26 Αυγούστου του 1817, το οποίο δημιούργησε μια ομοσπονδία των επτά νησιών, με Αντιστράτηγο τον Θωμά Μαίτλαντ ως ο πρώτος «Κύριος Ύπατος Αρμοστής των Ιονίων Νήσων".

Το Κόμμα των Ριζοσπαστών που ιδρύθηκε το 1848, ήταν το μόνο κόμμα ενάντια στην Αγγλική κατοχή των Ιόνιων νήσων και υπέρ της ένωσης με την υπόλοιπη Ελλάδα . Η Αγγλία είχε αναλάβει την προστασία του νέου κράτους που δημιουργήθηκε με την Συνθήκη των Παρισίων το 1815, αλλά αντί για προστασία είχε επιβάλει καθεστώς αποικίας. Οι Ριζοσπάστες στην Ιόνιο Βουλή στην Κέρκυρα διακήρυσσαν ότι δεν αναγνωρίζουν τη συνθήκη της Βιέννης του 1815 με την οποία οι Μεγάλες Δυνάμεις όρισαν την υπαγωγή της Επτανήσου υπό βρετανική Προστασία με εγγυητές τις άλλες Μεγάλες Δυνάμεις της διαβόητης «Ιερής Συμμαχίας». Αλλά ούτε και το συναφές αυταρχικό και ολιγαρχικό Σύνταγμα, που ο Βρετανός αρμοστής είχε επιβάλει το 1817 στα νησιά, παραβλέποντας κάθε άλλον, κατακτημένο κοινοτικό, πιο δημοκρατικό τοπικό θεσμό.

Οι Ριζοσπάστες ξεσήκωναν τον Επτανησιακό λαό ενάντια στην Βρετανία και υπέρ της ενώσεως. Στις 26 Νοεμβρίου 1850 ο Ριζοσπάστης βουλευτής Ιωάννης Δετοράτος Τυπάλδος προτείνει στη βουλή ψήφισμα για την ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα το οποίο υπογράφει ακόμα από 11 βουλευτές. Η Βρετανία απάντησε με διωγμούς, συλλήψεις, φυλακίσεις, εξορίες και κλείσιμο εφημερίδων. Ο βουλευτής Ηλίας Ζερβός εξορίζεται στα Αντικύθηρα και ο Ιωσήφ Μομφεράτος στην Ερείκουσα. Η οργάνωση των Ριζοσπαστών διασπάται σε 2 επιμέρους κόμματα, το κόμμα των Παλιών Ριζοσπαστών, (Κόμμα Αληθινών Ριζοσπαστών), που απέβλεπε σε ένωση με την Ελλάδα, ανεξαρτησία και δικαιοσύνη, με αρχηγούς τον Ηλία Ζερβό-Ιακωβάτο και τον Ιωσήφ Μομφεράτο, και το Κόμμα των Ενωτικών Ριζοσπαστών (Νέοι ριζοσπάστες), ή απλά ενωτικών, που απέβλεπαν μόνο σε ένωση με την Ελλάδα, με αρχηγό τον Κωνσταντίνο Λομβάρδο .

Στις 29 Μαρτίου του 1864 οι εκπρόσωποι του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ελλάδας, της Γαλλία και της Ρωσίας υπέγραψαν τη Συνθήκη του Λονδίνου, με τη δέσμευση της μεταβίβασης των νήσων στην Ελλάδα. Η Συνθήκη του Λονδίνου στις 17/29 Μαρτίου 1864 καθόριζε όρους, που κάποιοι ήταν απαράδεκτοι για την Ελλάδα. Ενδεικτικά: 1) Το ελληνικό κράτος υποχρεωνόταν να αυξήσει την ετήσια βασιλική χορηγία κατά 10.000 στερλίνες - ποσό που θα προερχόταν από τα δημόσια έσοδα των Επτανήσων. 2) Οι τρεις «Προστάτιδες Δυνάμεις» της Ελλάδας, η Αγγλία, η Γαλλία και η Ρωσία, παραιτούνταν υπέρ του Γεωργίου από τις 12.000 στερλίνες  – ποσό που η Ελλάδα υποχρεωνόταν να αποδίδει κάθε χρόνο σε αυτές τις χώρες. 

Αυτό είχε ως στόχο να ενισχύσει τη βασιλεία του πρόσφατα νεοεγκατασταθέντα βασιλιά Γεωργίου Α' των Ελλήνων. Έτσι στις 28 Μαΐου, με την ανακήρυξη της Ύπατης Αρμοστείας του Κυρίου, τα Επτάνησα ενώθηκαν με την Ελλάδα.

Νικολέττα Γ. Καββαδία