Μόνιμος στόχος της Ιταλίας από πολλά χρόνια πριν  ξεσπάσει ο Β΄παγκόσμιος πόλεμος ήταν η Κέρκυρα που παραδίνεται στους Ιταλούς στις 28 Απριλίου 1941 με τον τότε Νομάρχη Ε. Αβέρωφ να υπογράφει το σχετικό πρωτόκολλο. Οι Ιταλοί επιθυμούν τα Ιόνια, μετά την κατάρρευση του μετώπου. Αν και οι Γερμανοί αρχικά διαφωνούν στη μείωση της ελληνικής επικράτειας, στη συνέχεια – τον Ιούνη του 1941 - αποδέχονται τις ιταλικές βλέψεις και στα νησιά πολιτικό-διοικητικό καθεστώς που συνιστά de facto προσάρτηση τους στην Ιταλία, χωρίς όμως να ακολουθηθεί κάποια τυπική διαδικασία. Η οργανωτική μορφή εφάπτεται με τη διαταγή του επικεφαλής του Γραφείου Πολιτικών Υποθέσεων Ιονίων Νήσων Piero Parini στις 21 Ιούνη 1941 και στις 16 Αυγούστου υπογράφεται ιταλογερμανική συνθήκη για την απόσπαση των Ιονίων Νήσων από την «Ελληνική Πολιτεία». Ας σημειωθεί ότι υο δικτατορικό  καθεστώς Μεταξά είχε αφήσει την Κέρκυρα χωρίς ένα για δείγμα έστω αντιαεροπορικό πυροβόλο ενώ ήταν βέβαιο πως οι Ιταλοί θα στρέφονταν αμέσως εναντίον του νησιού μας. Η μεταξική κλίκα που διαφέντευε την Κέρκυρα, με τον πρώτο ιταλικό βομβαρδισμό παράτησε κάθε θέση και κατέφυγε σε βίλες πάμπλουτων επιχειρηματιών στο Κανόνι και έξω από την πόλη. Το μήνυμα στον λαό απ’ τον Νομάρχη Αβέρωφ πριν φύγει ήταν μόνο… παθητική αντίσταση. Από την 1η Νοέμβρη του 1940, τέσσερις, μόλις, μέρες μετά την κήρυξη του πολέμου από την Ιταλία, η Κέρκυρα βομβαρδιζόταν ανηλεώς από τους φασίστες. Αυτό συνεχίστηκε και τις επόμενες μέρες με πολλές απώλειες ανθρώπινων ζωών και ζημιές σε υποδομές και κτίρια. Ο πιο καταστροφικός βομβαρδισμός πραγματοποιήθηκε στις 25 Νοεμβρίου, της Αγίας Αικατερίνης, αλλά και την επομένη.

Οι πρώτες εκδηλώσεις αντιδράσεων ενάντια σε αυτή την κατοχή οργανώθηκαν από τον μαθητόκοσμο της νήσου την πρώτη Κυριακή του Νοεμβρίου. Το 1941 οι μαθητές εγκατέλειψαν την πομπή (στο ύψος της Κάτω Πλατείας) και συντεταγμένα βάδισαν προς την Πάνω Πλατεία, τραγουδώντας «κορόιδο Μουσολίνι» και ψάλλοντας τον εθνικό ύμνο.

 Η αντίσταση των Κερκυραίων κατά τη διάρκεια της κατοχής ήταν έντονη. Ωστόσο ισχυρή μερίδας της κερκυραϊκής οικονομικής και πολιτικής ελίτ με τις προκλητικές δεξιώσεις της με τους κατακτητές είχε εξοργίσει τον λαό και ο εκπεσμός της έφτασε μέχρι του σημείου να υποστηρίξει ως δοτό Νομάρχη Κέρκυρας έναν Ιωάννη Καποδίστρια απόγονο της ένδοξης οικογένειας του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας, που καταδικάστηκε μετά τον πόλεμο για δοσιλογισμό. Διάφορες τοπικές αρχές κράτησαν φυλακισμένους στις φυλακές και παρέδωσαν στους κατακτητές τους κομμουνιστές που ζητούσαν να πάρουν μέρος στην Αντίσταση και, μάλιστα, αντιδρούσαν στην απελευθέρωση των κρατούμενων στο Λαζαρέτο κομμουνιστών, όταν συνθηκολόγησε η Ιταλία. Στιγματίζονται, επίσης, από  το αίσχος της σύμπραξης τοπικών αρχών στην ολέθρια παράδοση των εβραίων της Κέρκυρας στους Ναζί.

Δυο χρόνια και πέντε περίπου μήνες κράτησε η ιταλική κατοχή που τελείωσε στις 8 Σεπτεμβρίου 1943, όταν οι Ιταλοί με τον στρατάρχη Batoglio συνθηκολόγησαν. Έτσι, άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για το τέλος του πολέμου. Ο κερκυραϊκός λαός ξεχύθηκε στους δρόμους πανηγυρίζοντας ξέφρενα, έχοντας την ακράδαντη πεποίθηση ότι τέλειωσε ο πόλεμος. Ωστόσο από τις 24 Σεπτέμβρη 1943 με την απόβαση των Γερμανών στον Άγιο Γεώργιο Αργυράδων θα ξεκινήσει η γερμανική κατοχή που θα κρατήσει περισσότερο από ένα χρόνο, μέχρι τις 10 Οκτώβρη 1944.

Νινέττα Γ. Καββαδία