Ανοιχτή επιστολή προς τους γονείς των μαθητών/τριών μας

Αγαπητοί γονείς και κηδεμόνες,

Με αφορμή τις εκδηλώσεις που διοργανώνουν τα πειραματικά σχολεία ως ανοιχτές ημέρες παρουσίασης της δράσης τους, οι εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης επισημαίνουμε για ακόμα μία φορά ότι η μετατροπή των σχολείων της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης σε πειραματικά δεν στηρίζεται σε ένα οργανωμένο εκπαιδευτικό σχέδιο πολλαπλασιασμού των σχολικών μονάδων που εφαρμόζουν πειραματικές εκπαιδευτικές μεθόδους με μια λογική αναλογικής επέκτασής τους ανά την Ελλάδα. Ο άναρχος και ευκαιριακός, ανάλογα με τις επιθυμίες των εκπαιδευτικών ή τις καθοδηγούμενες, από την πολιτική ηγεσία,  αποφάσεις των πρόθυμων Διευθυντών Εκπαίδευσης αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει συνολικός σχεδιασμός και πως μοναδικό μέλημα της κυβέρνησης είναι η αλλαγή του χάρτη της δημόσιας εκπαίδευσης με τρόπο που θα επιφέρει σοβαρές, αρνητικές συνέπειες στα σχολεία, στους μαθητές και στις οικογένειες τους αλλά και στους εκπαιδευτικούς.

Ø  Η επιλογή των μαθητών που θα φοιτούν στα σχολεία αυτά δε γίνεται σύμφωνα με τη διεύθυνση κατοικίας τους, όπως ίσχυε μέχρι τώρα, αλλά με κλήρωση κάτι που συμβαίνει σήμερα σε όλα τα πειραματικά σχολεία. Καταργούνται, επομένως, τα γεωγραφικά όρια των σχολικών μονάδων, χάνεται η  χωροθέτησή τους ως προς το μαθητικό δυναμικό και γίνεται ανακατανομή των μαθητών στις όμορες σχολικές μονάδες, κάτι που επιφέρει αρνητικές συνέπειες στην εκπαιδευτική διαδικασία αλλά και στον οικογενειακό προγραμματισμό. Επιτυγχάνεται έτσι ο διαφαινόμενος εδώ και καιρό κυβερνητικός, στόχος της αποσύνδεσης της φοίτησης των μαθητών από τα γεωγραφικά όρια του τόπου διαμονής της οικογένειας κάτι που διευκολύνει και άλλες επιδιώξεις όπως αυτή της δυνατότητας επιλογής σχολικής μονάδας φοίτησης από τους γονείς, στο πλαίσιο του μοντέλου που θέλει το σχολείο οργανική μονάδα που προσελκύει «πελάτες» ανάλογα με την κατάταξή της σε μια κατηγορία που συνδέεται με το προϊόν της εξωτερικής αξιολόγησης του ν.4692/2020.

Ø  Είναι επιστημονικά παραδεκτό από την εκπαιδευτική κοινότητα ότι τα πειραματικά σχολεία θα πρέπει να είναι συνδεδεμένα  με τα πανεπιστημιακά ιδρύματα ώστε να  εφαρμόζουν τα προτεινόμενα από αυτά  προγράμματα με βάση την παιδαγωγική έρευνα σε προσδιορισμένο χρονικό πλαίσιο,  σε τυχαίο και αντιπροσωπευτικό δείγμα μαθητών. Η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας ουδέποτε υπήρξε αρνητική απέναντι σε αυτόν τον επιστημονικά πολύτιμο θεσμό, αλλά και ουδέποτε κλήθηκε να καταθέσει προτάσεις σχετικά με τη λειτουργία και τη δομή τους. Τα σχέδια, όμως, της πολιτικής ηγεσίας του Υ.ΠΑΙ.Θ. βρίσκουν τους εκπαιδευτικούς απόλυτα αντίθετους. Είναι σχέδια ξένα προς την παιδαγωγική, τις ανάγκες των μαθητών και τον χαρακτήρα του δημόσιου σχολείου.

Ø  Στα Πειραματικά σχολεία, αλήθεια, έχουμε κάποια αποτελέσματα διδακτικών πρακτικών ή δοκιμή προγραμμάτων σπουδών που κρίθηκαν με παιδαγωγικό και επιστημονικό τρόπο άξια γενίκευσης; Και αν ναι, γιατί δεν το ξέρουμε; Μήπως και τα Πειραματικά σχολεία στην πράξη λειτουργούν ως Πρότυπα, χωρίς να εκπληρώνουν τον πραγματικό τους ρόλο;   

Ενώ, λοιπόν, ένα Πειραματικό σχολείο, εξ ορισμού βασισμένο στην ερευνητική παρατήρηση εκπαιδευτικών μεθόδων και διαδικασιών, θα έπρεπε ακριβώς αυτές να σταθμίσει, ξεχωρίζοντάς τες ως μοναδικό παράγοντα αποτίμησης σε ένα τυχαιοποιημένο περιβάλλον εκπαιδευτικών και μαθητών, εντούτοις μόνο αυτό δε συμβαίνει για τους ακόλουθους λόγους:

1. Οι μαθητές των Πειραματικών Σχολείων δεν αποτελούν αντιπροσωπευτικό ή τυχαίο (όπως προβλέπει  ο νόμος) δείγμα του συνόλου, γιατί η συμμετοχή τους στην κλήρωση θα βασίζεται στη δυνατότητα (ή το ενδιαφέρον) των γονέων τους να μετακινούν τα παιδιά τους σε απομακρυσμένη γειτονιά, αφού σύμφωνα με τον νόμο (3966/2011) η ευθύνη και τα έξοδα μετακίνησης μαθητών και μαθητριών στα Πειραματικά ή Πρότυπα σχολεία βαρύνει τους ασκούντες τη γονική μέριμνα.

Επομένως τα όποια εξαγόμενα αποτελέσματα  έχουν ελάχιστη σημασία και δεν μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση  της διδασκαλίας (ή στη γνώση της παιδικής ηλικίας) για τα υπόλοιπα σχολεία, αφού αυτά έχουν να αντιμετωπίσουν διαφορετικές δυσκολίες και να εκμεταλλευτούν διαφορετικές δυνατότητες.

2. Οι πειραματικές μέθοδοι σε ένα σχολείο προϋποθέτουν επίσης τυχαίο δείγμα διδασκόντων, αντιπροσωπευτικό επίσης του μέσου όρου των Ελλήνων δασκάλων. Όμως, ο νόμος προβλέπει ότι η συγκρότηση του διδακτικού προσωπικού αυτών των σχολείων στηρίζεται στη διαφοροποίηση των εκπαιδευτικών επί συγκεκριμένων κριτηρίων, αποτελώντας πιθανότατα παράγοντα  επηρεασμού των πορισμάτων των πειραματισμών και κατά συνέπεια καθιστώντας αβέβαιη τη διάχυσή τους.

3. Επιπλέον, το γεγονός ότι οι συνάδελφοι των πειραματικών σχολείων δεν κατέχουν οργανική θέση και ότι η παραμονή τους σε αυτά εξαρτάται από την αξιολόγηση τους από τον διευθυντή του σχολείου και τον σύμβουλο, τους καθιστά μάλλον ευάλωτους στις πιέσεις και τις επιλογές αυτών των στελεχών.  Τέτοιου είδους εξαρτήσεις δεν υποστηρίζουν το ανεξάρτητο πνεύμα που θα πρέπει να χαρακτηρίζει όλους τους εκπαιδευτικούς και κυρίως εκείνους που συμβάλλουν άμεσα στην ανάπτυξη των επιστημών της Αγωγής, δηλαδή στους εκπαιδευτικούς των Πειραματικών. Ως αποτέλεσμα, παρατηρείται η αλλαγή της σύνθεσης των συλλόγων διδασκόντων κάθε σχολική χρονιά με άμεσες επιπτώσεις για την ομαλή κι απρόσκοπτη λειτουργία των σχολείων.

Κοντολογίς, η αξιολόγηση στα Πειραματικά σχολεία θα έπρεπε να αφορά στην επιτυχία ή όχι των πειραματικών μεθόδων σε σχέση με τις εφαρμοζόμενες στα υπόλοιπα σχολεία της επικράτειας και όχι τους εκπαιδευτικούς ή τους μαθητές.

Ø  Η προσπάθεια γενίκευσης των Πρότυπων και Πειραματικών Σχολείων δεν είναι  ξεκομμένη από την υπόλοιπη αντιεκπαιδευτική πολιτική. Συνδέεται άμεσα με την  προσπάθεια να ενισχυθεί η διαφοροποίηση, η πολυκατηγοριοποίηση, η δημιουργία  σχολείων πολλών ταχυτήτων. Δεν έχει καμία σχέση με την αναγκαία αναβάθμιση για  όλα τα σχολεία ανεξάρτητα από την περιοχή, τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες,  τη σύνθεση μαθητικού πληθυσμού. Στην πράξη, το «πρότυπο και πειραματικό» στοιχείο που στοχεύει η κυβέρνηση να καλλιεργήσει στα σχολεία αυτά είναι να ανοίγουν το δρόμο για την καθολική εφαρμογή των πιο αντιδραστικών και αντιεκπαιδευτικών πολιτικών, την πλήρη εφαρμογή της αξιολόγησης παντού, την ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων.

Ο βασικός ρόλος της εκπαιδευτικής διαδικασίας θα πρέπει να είναι η  ανύψωση του μορφωτικού επιπέδου όλων των παιδιών, ανεξάρτητα  από την οικονομική κατάσταση, τη φυλή, το χρώμα και τη θρησκεία. Αυτή πρέπει  να είναι η πραγματική πρόκληση του κάθε σχολείου και του κάθε εκπαιδευτικού και  στον τομέα αυτό χρειάζεται στήριξη και βοήθεια, οι οποίες δεν δίνονται. Αποτελεί  μεγάλη υποκρισία του Υπ. Παιδείας, όταν μετά από την πανδημία κι έχοντας  πραγματικά αφήσει χιλιάδες σχολεία, μαθητές και εκπαιδευτικούς κυριολεκτικά στην  τύχη τους, χωρίς κανένα ουσιαστικό μέτρο, να μιλά για «αριστεία» των λίγων. 

Η αποδοχή αυτής της διαδικασίας θα έχει σοβαρές αρνητικές συνέπειες για τους μαθητές, τους γονείς τους αλλά και τους εκπαιδευτικούς:

Ø  Τα σχολεία αυτά διοικούνται από μια ειδική, πανίσχυρη Διοικούσα Επιτροπή (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) που αξιολογεί τα Πρ. – Πειρ. Σχ.  και θα αποφασίζει αν θα παραμείνουν Πρ. – Πειρ. .Σχ. ή αν θα εκπέσουν σε κοινά σχολεία. Η Δ.Ε.Π.Π.Σ. μεριμνά «για την προσέλκυση δωρεών, χορηγών και κάθε είδους παροχών», όπως αναφέρει ο νόμος, που διορίζεται εξολοκλήρου από το υπουργείο, και θα αποφασίζει για όλα τα ζητήματα των Πειραματικών και Πρότυπων σχολείων της χώρας, όπως: τον τρόπο επιλογής των μαθητών, την επιλογή των διευθυντών και των εκπαιδευτικών των σχολείων, για το ωρολόγιο πρόγραμμα, τη διδακτέα ύλη, τον τρόπο και τις μεθόδους διδασκαλίας, ακόμα και για τη χρηματοδότηση των σχολείων.

Ø  Τέλος, για τα σχολεία αυτά θεσμοθετείται η προσέλκυση χορηγών (άρθρο 23), η συμμετοχή του δήμου, του συλλόγου γονέων, συλλόγων αποφοίτων, αλλά και εξωσχολικών «προσωπικοτήτων» μέσω του Συμβουλίου στήριξης του σχολείου (Άρθρο 22). Αυτό αποφασίζει για θέματα που σχετίζονται με την προσφορά του σχολείου στην τοπική κοινωνία, μεριμνά για θέματα που σχετίζονται με την υλικοτεχνική υποδομή και τους οικονομικούς πόρους του σχολείου, καθώς και με την αξιοποίηση και διάθεση των οικονομικών πόρων της σχολικής μονάδας, πέραν όσων διαχειρίζεται η αρμόδια Σχολική Επιτροπή.

Σας καλούμε να μην ενδίδετε στην κυβερνητική προπαγάνδα για τα σχολεία των λίγων και εκλεκτών. Οι αντιεκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις (πειραματικά και πρότυπα σχολεία, εξετάσεις τύπου PISA, Ελάχιστη βάση εισαγωγής, τράπεζα θεμάτων, κατάργηση παράλληλης στήριξης, πληθωρικά τμήματα, κτλ) έχουν σκοπό τη διάλυση της δημόσιας και δωρεάν παιδείας. Σας καλούμε να παλέψουμε μαζί και να στηρίξετε τον αγώνα μας για τη διάσωση της ισότιμης πρόσβασης στην εκπαίδευση για όλα τα παιδιά και για τον δημόσιο χαρακτήρα του σχολείου!