Η ΟΙΕΛΕ καταγγέλλει ότι αναπτύσσονται μηχανισμοί καταστρατήγησης των κανόνων στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, μέσω πλαστών αθλητικών διακρίσεων, αμφισβητούμενων γνωματεύσεων για κατ’ οίκον διδασκαλία και διαγνώσεων μαθησιακών ή άλλων δυσκολιών που επιτρέπουν προφορική εξέταση. Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, έως και 3.000 υποψήφιοι ετησίως αποκτούν ευνοϊκή μεταχείριση, υπονομεύοντας την ισονομία και τη διαφάνεια. Η ΟΙΕΛΕ ζητά αυστηρότερους ελέγχους, αναθεώρηση του συστήματος αθλητικής μοριοδότησης και ουσιαστική εποπτεία όλων των σχετικών διαδικασιών.

Είναι, τελικά, «αδιάβλητες» οι Πανελλαδικές Εξετάσεις; Πλαστές αθλητικές μοριοδοτήσεις, ψευδείς διαγνώσεις για κατ’ οίκον διδασκαλίες και για εξετάσεις εκτός ΚΕΔΑΣΥ για «φυσικώς αδυνάτους» νοθεύουν τις εισαγωγικές εξετάσεις

Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις είναι ένας από τους ελάχιστους θεσμούς που εξακολουθούν να απολαμβάνουν την εμπιστοσύνη της ελληνικής κοινωνίας. Μπορεί να είναι μια «ίση δοκιμασία επί άνισων αντικειμένων» και να καθρεφτίζει τις κοινωνικές, οικονομικές και εκπαιδευτικές ανισότητες της χώρας, ωστόσο υπάρχουν εχέγγυα διαφάνειας. Τα γραπτά καλύπτονται και η διαδικασία βαθμολόγησης εγγυάται την ανωνυμία, με αποτέλεσμα, θεωρητικά πάντοτε, ένα παιδί που προέρχεται από τις τάξεις των μη προνομιούχων να μπορεί να διαγωνιστεί υπό ίσες συνθήκες με συνομηλίκους του από την οικονομική και κοινωνική ελίτ και να διατηρεί πιθανότητες εισαγωγής σε ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα.

Είναι, όμως, ακριβώς έτσι; Η άποψη της ΟΙΕΛΕ είναι πως τα τελευταία χρόνια αναπτύσσονται «μηχανισμοί» παράκαμψης των κανόνων, ώστε ένας διαρκώς αυξανόμενος αριθμός παιδιών να διεκδικεί, μέσω των Πανελλαδικών, την είσοδό του σε ένα πανεπιστημιακό ίδρυμα με σημαντικά υψηλότερες πιθανότητες. Δεν αναφερόμαστε εδώ στις ελάχιστες (αλλά καταγεγραμμένες) απόπειρες απευθείας νόθευσης των εξετάσεων, αλλά σε «κόλπα» που μετέρχονται ορισμένοι, για να τοποθετήσουν κάποιους μαθητές μερικά βήματα μπροστά από τη «γραμμή της αφετηρίας».

Ποιοι είναι αυτοί οι τρόποι:

• Μοριοδότηση μέσω του σχολικού αθλητισμού

Η ΟΙΕΛΕ, με αφορμή την υπόθεση του ελληνικού μπάσκετ, αποκάλυψε πτυχές του τεράστιου σκανδάλου στον σχολικό και νεανικό αθλητισμό με πλήθος παιδιών να κατακτούν με δόλιες μεθόδους μόρια, ακόμη και πλήρη απαλλαγή, από τις πανελλαδικές. Η μία μορφή του σκανδάλου εμπλέκει σχολεία, ιδιωτικά και δημόσια, που συγκεντρώνουν ταλέντα, τα οποία εγγράφονται στα σχολεία αυτά με την δέσμευση της μη παρακολούθησης και της συγκρότησης ισχυρών ομάδων για εγχώριες και διεθνείς διακρίσεις που φέρνουν μοριοδότηση. Η δεύτερη μορφή του σκανδάλου εμπλέκει Ομοσπονδίες, ιδίως μη δημοφιλών αθλημάτων, που οργανώνουν εικονικά πρωταθλήματα με εικονικές ομάδες, τα μέλη των οποίων άκοπα εξασφαλίζουν μοριοδότηση.

Οι μοριοδοτηθέντες μαθητές που εισήχθησαν στα Πανεπιστήμια, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία για την περασμένη σχολική χρονιά, είναι περίπου 950, αριθμός κατά την εκτίμησή μας υπερβολικά μεγάλος. Η Ομοσπονδία μας, προς αποφυγήν παρεξηγήσεων, δεν ζητά την κατάργηση της μοριοδότησης, αλλά τον πλήρη εξορθολογισμό της, ώστε να ισχύει για εξαιρετικές επιδόσεις και για διοργανώσεις που ελέγχονται.

Με βάση την ανάλυση του τι ισχύει στην Ευρώπη, διαπιστώνουμε ότι στην Ελλάδα ο υψηλός αριθμός των 950 αθλητών που εισάγονται ετησίως οφείλεται στο γεγονός ότι το σύστημα μοριοδοτεί ευρέως και τις εγχώριες/σχολικές νίκες. Αντίθετα, στην υπόλοιπη Ευρώπη, οι ειδικές διευκολύνσεις και οι θέσεις-ποσοστώσεις αφορούν σχεδόν αποκλειστικά σε αθλητές εθνικών ομάδων που εκπροσωπούν τη χώρα σε διεθνές επίπεδο, κρατώντας τον αριθμό των δικαιούχων ανά χώρα πολύ πιο περιορισμένο σε επίπεδο elite. Επίσης, σε χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία δεν υπάρχει καν διευκόλυνση εισαγωγής, αλλά ευελιξία στους όρους φοίτησης (κάτι που, μεταξύ άλλων, ζητάει και η Ομοσπονδία μας με ειδικά, αθλητικά προγράμματα στα σχολεία).

• Το όνειδος της πλαστής κατ’ οίκον διδασκαλίας

Με βάση στοιχεία που έχουν έλθει σε γνώση της Ομοσπονδίας μας, τα τελευταία χρόνια, ιδίως μετά την περίοδο του COVID, καταγράφεται μια περίεργη έκρηξη εγγραφών αιτήσεων μαθητών ιδιωτικών σχολείων για κατ’ οίκον διδασκαλία (homeschooling). Οι αιτήσεις ετησίως αγγίζουν πλέον το τριψήφιο νούμερο, όντας υπερδιπλάσιες από το 2021, και γεννώνται σοβαρότατα ερωτήματα για την εγκυρότητα και τη διαφάνεια της διαδικασίας. Να σημειωθεί πως η κατ΄ οίκον διδασκαλία επιτρέπεται στην Ελλάδα μόνο σε περίπτωση πολύ σοβαρών παθήσεων και αναπηριών που δεν επιτρέπουν τη μετακίνηση των παιδιών στο σχολείο.

Από τα στοιχεία που έχουν φθάσει στα χέρια μας, είναι συγκεκριμένο το προφίλ των οικογενειών των παιδιών που κάνουν αίτηση για homeschooling. Μόλις το 10-15% περίπου των αιτήσεων αφορούν σε σοβαρές παθήσεις και αναπηρίες. Οι υπόλοιπες αιτήσεις έχουν κυρίως ως αιτιολογία την «μικτή αγχώδη διαταραχή» με διάφορες αιτιολογίες που προκαλούν υπόνοιες αδιαφάνειας στο χειρισμό των αιτήσεων, όπως «δυσθυμία», «άρνηση έγερσης το πρωί» (!!) κ.λπ. Όπως είχαμε σημειώσει και σε παλαιότερες ανακοινώσεις μας για το ζήτημα το 2017 και το 2024, πολλές από τις αιτήσεις κατατίθενται από οικογένειες που είναι μέλη ακροδεξιών – παραθρησκευτικών οργανώσεων, οι οποίες δεν θέλουν να ενταχθούν τα παιδιά τους σε ένα «άθεο» περιβάλλον. Πλέον, όμως, έχουμε πληροφόρηση και για παιδιά διάσημων/ισχυρών που εκμεταλλεύονται τα κενά εποπτείας και κρατούν, για λόγους ιδεολογικούς/ταξικούς ή και καθαρά «εκπαιδευτικούς» (τα παιδιά ετοιμάζονται για πανελλαδικές εξετάσεις) τα παιδιά τους στο σπίτι.

Με βάση τις καταγγελίες που έφθασαν στην Ομοσπονδία, οι αιτήσεις βασίζονται σε γνωματεύσεις που υπογράφονται από συγκεκριμένους γιατρούς σε δύο δημόσια νοσοκομεία. Το Υπουργείο Παιδείας έχει συγκροτήσει μια τριμελή επιτροπή στη Διεύθυνση Σπουδών που δεν ελέγχει επί της ουσίας τις αιτήσεις, αλλά απλώς τσεκάρει τα έγγραφα. Από τη στιγμή που οι αιτήσεις έχουν βασιστεί σε γνωματεύσεις από δημόσια νοσοκομεία, η έγκριση είναι περίπου δεδομένη.

Είναι σαφές ότι τα παιδιά των τελευταίων τάξεων του Λυκείου που έχουν τη δυνατότητα να παραμένουν σπίτι, κερδίζουν χρόνο μελέτης σε σχέση με τα παιδιά που φοιτούν κανονικά στο σχολείο και αποκτούν ένα άδικο προβάδισμα. Επομένως, η πρακτική του (παράνομου) homeschooling ναρκοθετεί την διαφάνεια και την ισονομία.

• Έκρηξη σε διαγνώσεις μαθητών, εκτός ΚΕΔΑΣΥ, που δίνουν εξετάσεις με τους «φυσικώς αδυνάτους»

Όπως είναι γνωστό, παιδιά με διαγνωσμένες μαθησιακές δυσκολίες και αναπηρία, διευκολύνονται στις πανελλαδικές εξεταζόμενα προφορικά. Είναι οι λεγόμενες εξετάσεις με τους «φυσικώς αδυνάτους».

Ωστόσο, όπως και στο homeschooling, έτσι και σε αυτή την κατηγορία μαθητών παρατηρείται μια εκρηκτική αύξηση του αριθμού τους τα τελευταία χρόνια. Με βάση τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας, ενώ το 2015 οι εξεταζόμενοι με τους «φυσικώς αδυνάτους» ήταν περίπου το 2% του πληθυσμού των υποψηφίων, πλέον έχουν φτάσει σχεδόν το 7%. Μέσα σε μια δεκαετία, ο αριθμός των εξεταζόμενων σε αυτή την κατηγορία έχει εκτοξευθεί από τους 2000 στους περίπου 5700 πέρσι! Όσο κι αν υπάρχει μεγαλύτερη, πλέον, ευαισθητοποίηση, συστηματικότερες διαδικασίες διάγνωσης και αποστιγματοποίηση των μαθησιακών δυσκολιών και της αναπηρίας, ο αριθμός εξακολουθεί να προκαλεί ερωτηματικά.

Υπάρχουν φήμες και ψίθυροι για παιδιά ισχυρών οικογενειών που εξασφαλίζουν πλαστές διαγνώσεις με εξετάσεις εκτός ΚΕΔΑΣΥ. Μια υπόθεση που έφθασε σε γνώση της ΟΙΕΛΕ το 2019 και δεν διερευνήθηκε ποτέ (ή τουλάχιστον, παρά την καταγγελία μας, δεν λάβαμε ποτέ απάντηση), ήταν υπόθεση μεγάλου αριθμού μαθητών ιδιωτικού σχολείου της Αττικής που εξετάστηκε προφορικά, με αμφίβολης εγκυρότητας γνωματεύσεις για …τενοντίτιδα, μαζί με τους «φυσικώς αδυνάτους». Βάσει των καταγγελιών που λάβαμε, ο πατέρας ενός εκ των μαθητών ήταν και συντονιστής σε κέντρο εξέτασης φυσικώς αδυνάτων.

Εν κατακλείδι, με αυτές τις μεθοδεύσεις, έως και 3000 παιδιά κάθε χρόνο τυγχάνουν εξαιρετικά ευνοϊκής μεταχείρισης στις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Το ποσοστό δεν είναι αμελητέο, καθώς προσεγγίζει το περίπου 5% των εισακτέων στα Πανεπιστήμια.

Τι προτείνει η ΟΙΕΛΕ

Η Ομοσπονδία μας στην πρόσφατη συνάντηση με την Υπουργό Παιδείας κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις για τον σχολικό αθλητισμό, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται:

• Αναθεώρηση του συστήματος μοριοδότησης με μετάβαση σε ένα πιο αυστηρό πλαίσιο, πιο φειδωλό και με εντατικό έλεγχο της πολιτείας.
• Εκκίνηση διαλόγου με τη συμμετοχή φορέων και τεχνοκρατών για τη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου για το σχολικό αθλητισμό που θα εγγυάται τη διαφάνεια και την ισονομία.
• Επανίδρυση αθλητικών σχολείων και διαμόρφωση αθλητικών προγραμμάτων για ταλαντούχους νέους αθλητές, ώστε να μπορούν να αθλούνται και να μορφώνονται.
• Άμεση εκκίνηση πειθαρχικής διαδικασίας για ιδιοκτήτες ιδιωτικών σχολείων, διευθυντικά στελέχη, δημόσιους και ιδιωτικούς εκπαιδευτικούς που, βάσει καταγγελιών, έχουν εμπλοκή στην υπόθεση.

Για την κατ’ οίκον διδασκαλία και για τους «φυσικώς αδυνάτους» έχουμε προτείνει:

• Τον εξονυχιστικό έλεγχο κάθε περίπτωσης κατ’ οίκον διδασκαλίας που κατατίθεται στις υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας και την αυστηρή εποπτεία της διαδικασίας του homeschooling που διεξάγεται σε συνεργασία με δημόσια και ιδιωτικά σχολεία.
• Την μεγαλύτερη αυστηροποίηση, δε, στην απαλλαγή μαθητών από τις γραπτές εξετάσεις με βάση συγκεκριμένα κριτήρια (σε εξετάσεις σε χώρες του εξωτερικού, πλην πολύ ειδικών περιπτώσεων αδυναμίας γραπτής εξέτασης, δίδεται περισσότερος χρόνος εξέτασης). Όλες οι περιπτώσεις απαλλαγής να κρίνονται αποκλειστικά από το ΚΕΔΑΣΥ με τα πιο αυστηρά και διαφανή κριτήρια.
• Την δημιουργία ανεξάρτητης επιτροπής που δεν θα ελέγχει απλώς τα πιστοποιητικά των παιδιών, όπως γίνεται σήμερα, αλλά θα εξετάζει η ίδια τους μαθητές για σωματική ή ψυχική νόσο, όπως συμβαίνει με τις επιτροπές που ελέγχουν τις ασθένειες των εργαζόμενων ή τα ποσοστά αναπηρίας.