Γράφει ο Πέτρος Κόρφης

Έτσι όπως τον αποχαιρέτησε η Έλενα Γισδάκη ανήμερα του θανάτου του στο δημοσίευμά της «Αντί αποχαιρετισμού: Οι κερκυραϊκές ώρες του Σπύρου Χαλβατζή» έμεινε και μένει στην καρδιά μας ο αγωνιστής αυτός του ΚΚΕ, που τα χρόνια της δικτατορίας στη Γυάρο μοιραζόταν τα βάσανα της εκτόπισης σε θάλαμο με έναν Κερκυραίο πολύ μεγαλύτερο σε ηλικία ομοϊδεάτη του, τον άλλοτε μυλεργάτη και δημοτικό σύμβουλο Γιώργο Αλεξάκη (1910-1996).

Ο Σπύρος Χαλβατζής (1947-2026) ήταν και για μας, που επίσης έτυχε να τον γνωρίσουμε και να μιλήσουμε αρκετές φορές μαζί του, όλα όσα πηγαία και εύστοχα η ίδια έγραψε στο corfupress.com: 

«Υπήρξε ένας εξαιρετικά ευγενής άνθρωπος. Παθιασμένος και ανυποχώρητος στις απόψεις του, με τη ζωή του στενά συνδεδεμένη με τους αγώνες και το ΚΚΕ, έντιμος και ιδεολόγος. Του άρεσε η συζήτηση και απαντούσε πάντα με μειλίχιο και συγκροτημένο τρόπο. Ένας λεβέντης άνθρωπος με απαράμιλλη γλυκύτητα και απλότητα, που δεν έκανε ιδεολογικές εκπτώσεις. Αυτή η απλότητά του ήταν που τον έκανε τόσο αγαπητό στον κόσμο».

Τον είχε αγαπήσει όπως ο Αλεξάκης και ο Κερκυραίος αγωνιστής και σύντροφός του που τάχθηκε με το λεγόμενο ΚΚΕ Εσωτερικού κάποια στιγμή, Γιώργος Τζήλιος (1919-1999, πιο πάνω δεξιά, στα νιάτα του, ο Γιώργος Αλεξάκης αριστερά), ο οποίος ήταν ο δεύτερος Κερκυραίος συνεξόριστός του στο ίδιο «τετράγωνο» στο ξερονήσι. Μέχρι τον θάνατο του Τζήλιου, ο Χαλβατζής βρισκόταν πάντα και μαζί του όταν ο πολιτικός δρόμος του τον έφερνε στο νησί μας. Η εκτίμηση και η αγάπη ήταν αμοιβαία.  

Την Γυάρο -πρόσθεσε η Έλενα Γισδάκη- ο Σπύρος Χαλβατζής την έλεγε «θανατονήσι». Εκεί είχε περιοριστεί σε έναν στενό χώρο φυλακής. Τον μοιράστηκε με τον Κερκυραίο εργάτη Γιώργο Αλεξάκη από τους Δουκάδες. Αργότερα λέει σε συνεντεύξεις του ότι είχαν όλο και όλο να μοιραστούν 1 -1,5 ποτήρι νερό την ημέρα, αλλά άντεξαν και στήριζαν ο ένας τον άλλο. Μιλά με αγάπη για τον Κερκυραίο σύντροφο και συγκρατούμενό του, ο οποίος αργότερα διατέλεσε και δημοτικός σύμβουλος Κέρκυρας για δύο τετραετίες.

Αναμνήσεις Κερκυραίων συντρόφων του 

Τον θυμούνται καλά στο νησί μας πρόσωπα του πολιτικού του χώρου, όπως ο Θεόδωρος Γουλής, ο Σπύρος Κρασάκης και η Σία Παππά, όχι μόνο σε κομματικές και λαϊκές συγκεντρώσεις.  

Να μερικές από τις αναμνήσεις που -με θλίψη για την απώλειά του και καμάρι γι' αυτό που ήταν-  πρόθυμα μοιράστηκαν μαζί μας τηλεφωνικά: 

* «Το 1991 ο Σπύρος Χαλβατζής μάς βοήθησε και στη μεταφορά επίπλων, όταν τα γραφεία μας μετακόμιζαν από την Ιωάννου Θεοτόκη στο καντούνι των Αγίων Πάντων. Ήταν μια μεταβατική φάση για εμάς και βγάλαμε πέρα μαζί τη μεταφορά των γραφείων. Κουβαλάγαμε πράγματα όλοι μαζί». 

* «Τον θυμάμαι σε συσκέψεις στα γραφεία που είχαμε αργότερα  στην οδό Σολωμού, στη Σπηλιά, να συζητάμε για τις τοπικές εκλογές. Νομίζω καθοδηγούσε τότε από την πλευρά του Κόμματος την Οργάνωση Περιοχής της Ηπείρου - Κέρκυρας -  Λευκάδας. Ερχόταν συχνά». 

* «Πώς να τον ξεχάσουμε, ήταν δίπλα μας πολλές φορές, πάντα αισιόδοξος, με καθαρό λόγο. Άρεσαν οι ομιλίες του στον κόσμο μας. Είχε μιλήσει στο Επιμελητήριο, στον "Φοίνικα" για τις Θέσεις της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματός μας για το 17ο συνέδριό του, με κόσμο πολύ σε δρόμους, στο νοσοκομείο, σε τραπεζικά υποκαταστήματα, σε διάφορες περιοδείες του, στη Λευκίμμη, μιλούσε στα τοπικά ΜΜΕ, σε συνεντεύξεις». 

Τον Μάρτιο του 2001, ενόψει των δημοτικών και νομαρχιακών εκλογών τότε, θυμήθηκε η Έλενα Γισδάκη, ο Χαλβατζής είχε περιοδεύσει στην Κέρκυρα και είχε δώσει συνέντευξη Τύπου. «Το θέμα δεν είναι αν οι υποψήφιοι για την Τοπική Αυτοδιοίκηση θα είναι τίμιοι και ικανοί ή αν θα είναι καλοί διαχειριστές, αλλά αν έχουν τις εγγυήσεις με βάση την προηγούμενη θητεία τους ή τη γενικότερη κοινωνική, πολιτική δράση τους και τα προγράμματά τους να φτάσουν ως την απειθαρχία στις εντολές, με στόχο να συμβάλλουν στην οργάνωση του λαού κατά της ανεργίας, την πολιτική κατά του πολέμου, κατά των αντιλαϊκών αναδιαρθρώσεων», είχε πει χαρακτηριστικά. 

Επίσης, τον Νοέμβριο του 2004 σε περιοδεία του στην Κέρκυρα είχε επισκεφθεί το νοσοκομείο του νησιού και εν συνεχεία ήταν ομιλητής στον «Φοίνικα» (βλ. πάνω σχετικό δημοσίευμα του «Ριζοσπάστη»). Είχε πει τότε, θυμάται η Κερκυραία δημοσιογράφος, ότι υπάρχει άμεση ανάγκη να εκσυγχρονιστεί το Νοσοκομείο και να καλυφθούν όλες οι θέσεις του οργανογράμματος γιατί «με μαθηματική ακρίβεια επιδιώκουν να δώσουν την υγεία σε ιδιώτες. Σήμερα είναι 50% των θέσεων κενές, αύριο θα είναι περισσότερες και μεθαύριο κανένας γιατρός δεν θα θέλει να δουλέψει σε ένα Νοσοκομείο με υπερεργασία και κάκιστες συνθήκες εργασίας». 

Περιοδεία, σημείωσε η ίδια, είχε πραγματοποιήσει στην Κέρκυρα και τον Δεκέμβριο του 2005. 

Σύμφωνα με δημοσίευμα της κομματικής εφημερίδας του, στις 15 Δεκέμβρη 2005, ενώ ήταν μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, είχε μιλήσει στα γραφεία του Επιμελητηρίου Κέρκυρας.  

Τον Ιούνιο του 2008 -έγραψε επίσης η δημοσιογράφος- είχε έρθει στο νησί εν μέσω ταραχών, με τα ΜΑΤ να φυλάνε τον εργολάβο για να κατασκευάσει τον ΧΥΤΑ Νότιας Κέρκυρας, παρά τις σφοδρές αντιδράσεις. «Ζητάμε άμεση απόσυρση των ΜΑΤ που τρομοκρατούν και προκαλούν τον κόσμο, να σταματήσουν οι εργασίες στον ΧΥΤΑ, να υπάρξει σχεδιασμός και ενημέρωση του λαού. Να ελεγχθούν οι υπεύθυνοι για τις βιαιοπραγίες και να αποδοθούν ευθύνες. Διαμηνύουμε ότι ο ΧΥΤΑ δεν θα λειτουργήσει. Κανένα έργο που δεν έχει τη λαϊκή συναίνεση δεν προχωρά, καμία προσπάθεια ερήμην του λαού δεν τελεσφορεί», είχε πει ανάμεσα στα άλλα.

Την ίδια περίοδο ο Σπύρος Χαλβατζής μαζί με τον τότε βουλευτή Κέρκυρας του ΚΚΕ Μπάμπη Χαραλάμπους είχαν παραβρεθεί στη νεκρώσιμη ακολουθία για τη Μαρία Κουλούρη, που είχε χάσει τη ζωή της στα τραγικά επεισόδια για την κατασκευή του ΧΥΤΑ Λευκίμμης (βλ. πάνω αριστερά τους δυο τους σε σχετική συνέντευξη Τύπου και δεξιά τον πρώτο ανάμεσα στο πλήθος κόσμου στην κηδεία). 

Η εφημερίδα του, ο «Ριζοσπάστης», είχε αφιερώσει εκτεταμένο δημοσίευμα (βλ. πάνω) στη συνέντευξη Τύπου που είχε δώσει το 2008.

Ήταν από τα νιάτα του ένας «απείθαρχος» στη λογική των κρατούντων. Εξ ου και ο τίτλος του βιβλίου του «Οι Απείθαρχοι // Μια Ζωή Δοσμένη Στον Αγώνα», που εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο του ΚΚΕ, τη Σύγχρονη Εποχή, τον περασμένο μήνα. 

Ο Κερκυραίος ζωγράφος και αγωνιστής του αντιδικτατορικού αγώνα, Σπύρος Κουρσάρης, τον γνώριζε καλά. Χτες το απόβραδο ήταν κι αυτός ανάμεσα στο μεγάλο πλήθος κόσμου που αποχαιρέτησε τον Σπύρο Χαλβατζή, στην πολιτική τελετή που οργάνωσε το Κόμμα του στον προαύλιο χώρο του ΣΦΕΕΑ, του  Συλλόγου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων 1967-1974, στον οποίο επί χρόνια ήταν πρόεδρος. 

Νωρίτερα, ο Σπ. Κουρσάρης είχε διακινήσει μέσω του διαδικτύου σε φίλους του, επίσης γνωστούς και φίλους του Χαλβατζή, ως ταιριαστό εικαστικό έργο στη μνήμη του, τον ζωγραφικό πίνακα που είδατε σε μικρή κλίμακα στην εισαγωγή αυτού του κειμένου και σε μεγαλύτερη λίγο πιο πάνω. Το έργο του φτιάχτηκε το 2022 για ανθρώπους σαν εκείνον και ονομάζεται «Ο Απείθαρχος».

Βρέθηκε πολλές φορές στην Κέρκυρα τα τελευταία 52 χρόνια ο Σπύρος Χαλβατζής. Η πρώτη ήταν μόλις πέντε μήνες μετά την πτώση της χούντας των συνταγματαρχών, ενώ ήταν διευθυντής της εφημερίδας «Οδηγητής» της Κομμουνιστικής Νεολαίας Ελλάδας. Ο επικεφαλής της εφημερίδας των νέων του ΚΚΕ είχε βρεθεί στην Κέρκυρα, για εκδήλωση της τοπικής ΚΝΕ, τον Δεκέμβριο του 1974, χωρίς να παραλείψει να συναντηθεί με τους δύο πρώην συνεξορίστους του στον ίδιο και σε παρακείμενο θάλαμο στο ξερονήσι της Γυάρου αγωνιστές Γιώργο Αλεξάκη και Γιώργο Τζήλιο, ηγετικές μορφές του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος στο νησί την εικοσιπενταετία 1943-1967. Στο τότε ξενοδοχείο «Ιόνιο», δίπλα στη συνοικία Μαντούκι, έγινε τις 26 Δεκέμβρη 1974 η πρώτη δημόσια εκδήλωση της κερκυραϊκής ΚΝΕ, με τη συμμετοχή του Χαλβατζή. Μέχρι τότε αυτή συμμετείχε, βέβαια, σε κομματικές ή άλλες  ευρύτερες δραστηριότητες και πρωτοβουλίες, συμπεριλαμβανομένου του γιορτασμού της επετείου του Πολυτεχνείου και εκλογικών γεγονότων, αλλά δική της εκδήλωση σε δημόσιο χώρο δεν είχε οργανώσει. Το γεγονός απαθανάτισε η εφημερίδα «Οδηγητής», σε φύλλο της (βλ. πάνω) πέντε μέρες μετά. 

Ο ομιλητής, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, τόνισε την αναγκαιότητα της ίδρυσης της ΚΝΕ και έκανε σύντομη αναφορά στην πολύτιμη συμβολή της σε κάθε μικρό ή μεγάλο λαϊκό αγώνα. Τελείωσε την ομιλία του τονίζοντας την απόφαση της ΚΝΕ να συνεχίσει τον αγώνα της ενάντια στα αντιλαϊκά συμφέροντα και τους φορείς τους. 

Ας κλείσουμε αυτές τις γραμμές προσθήκης ενός φτωχού αποχαιρετισμού στον Σπύρο Χαλβατζή με τη φωτογραφία που δείχνει δεξιά τον ίδιο, στο βήμα    καθώς μιλά σε εκδήλωση του πολιτικού του Χώρου, να τον χειροκροτούν πλάι του ο πριν από εκείνον Γραμματέας της Νεολαίας του ΚΚΕ Δημήτρης Γόντικας, ο ηγέτης του Χαρίλαος Φλωράκης και ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος. Από τέτοια «πάστα» ανθρώπων ήταν. 

ΠΕΤΡΟΣ ΚΟΡΦΗΣ