ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΤΟΥ 1920

To πρώτο οργανωμένο εργατικό σωματείο στην Κέρκυρα δημιουργείται το 1819 και περιλαμβάνει αχθοφόρους, φορτοεκφορτωτές και καραγωγείς - μεταφορείς που κατοχυρώνονται μάλιστα σε ιδιαίτερες κατηγορίες.

Τα Εφτάνησα γενικά επηρεάζονται από διάφορα αριστερά ριζοσπαστικά ρεύματα που

σχηματίζονται στα τελευταία χρόνια της Αγγλοκρατίας και έχουν σχέση με τα γεγονότα της διαμόρφωσης του Ιταλικού Έθνους και τη γέννηση των πρώτων σοσιαλιστικών ιδεών.

----------------------------

Από τα μέσα του 19ου αιώνα

----------------------------

Στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα ιδρύονται οι πρώτοι σοσιαλιστικοί όμιλοι, εκδίδονται εφημερίδες, μπροσούρες και περιοδικά με σοσιαλιστικό περιεχόμενο.

Ταυτόχρονα η νεαρή εργατική τάξη αρχίζει τους πρώτους οικονομικούς αγώνες της και ιδρύει τις πρώτες συνδικαλιστικές της οργανώσεις.

Μετά το 1864 η Κέρκυρα γνωρίζει αλματώδη βιομηχανική ανάπτυξη, ενώ το

λιμάνι της είναι από τα σημαντικότερα διαμετακομιστικά κέντρα της χώρας. Στα εργοστάσια και το λιμάνι απασχολούνται εκατοντάδες εργάτες που δουλεύουν 15-16 ώρες την ημέρα, κάτω από ιδιαίτερα σκληρές συνθήκες εκμετάλλευσης και με εξευτελιστικά μεροκάματα.

Στα επόμενα χρόνια ιδρύονται στην Κέρκυρα: η «Εργατική Αδελφότης» (1887), ο «Σοσιαλιστικός Σύνδεσμος» (1894) και το 1897 το «Εργατικό Κέντρο», από τα αρχαιότερα της χώρας. Στα 1910 ιδρύεται ο «Εργατικός Σύνδεσμος Κέρκυρας» και στα 1911 ο «Σοσιαλιστικός Όμιλος» με επικεφαλής τον Ντίνο Θεοτόκη γύρω από τον οποίο δημιουργείται μια ομάδα διανοούμενων που είχε έλθει σε επαφή με τα σοσιαλιστικά ρεύματα στην Ευρώπη. Ανάμεσά τους οι: Μάρκος Ζαβιτσιάνος, Νίκος Βαρότσης, Μάνθος Μεταλληνός, Σπύρος Νικοκάβουρας.

Κατά την περίοδο 1911-1917 καταβάλλονται πολλές προσπάθειες για την ενοποίηση

των σοσιαλιστικών και συνδικαλιστικών οργανώσεων στην Ελλάδα, αλλά μόνο μετά τη νίκη της Οχτωβριανής Επανάστασης επιταχύνεται η διαδικασία για τη ίδρυση ενός τέτοιου κόμματος και το Νοέμβρη του 1918 ιδρύεται το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδας (Σ.Ε.Κ.Ε.) το οποίο λίγο αργότερα (1918) μετεξελίσσεται στο σημερινό Κ.Κ.Ε.

-----------------------------

Κέρκυρα 1920 και «Ριζοσπάστης»

-----------------------------

Η Πρωτομαγιά του 1920 γιορτάζεται στην Κέρκυρα με συγκέντρωση μπροστά από το Δημοτικό Θέατρο και κεντρικό ομιλητή τον ποιητή Σπύρο Νικοκάβουρα (Σφακερά 1883-1952) ο οποίος συμμετείχε στη σοσιαλιστική ομάδα του Ντίνου Θεοτόκη μαζί με τους: Αριστοτέλη Σίδερη, Σ. Παξινό, Ειρήνη Δενδρινού, Νίκο Λευτεριώτη. Από τη συγκέντρωση αυτή σώζεται φωτογραφία η οποία δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο «Ριζοσπάστη» 59 χρόνια αργότερα, στις 29 Απρίλη 1979. (Στο Σπύρο Νικοκάβουρα είναι αφιερωμένο επαινετικό άρθρο του αρχισυντάκτη του «Ριζοσπάστη» Πέτρου Πικρού, την πρώτη Φλεβάρη 1925, με τίτλο «Επανάσταση και Τέχνη» και με αφορμή δημοσίευση ποιητικής του συλλογής).

Το 1920 η Ελλάδα ακολουθεί ακόμα το παλιό ημερολόγιο και η Πρωτομαγιά γιορτάζεται ταυτόχρονα σε όλο τον κόσμο όταν στη χώρα μας είναι ακόμα 17 Απρίλη.

Ο «Ριζοσπάστης» εκείνης της μέρας είναι αφιερωμένος στον εορτασμό της Πρωτομαγιάς και η πρώτη του σελίδα έχει κερκυραϊκό χρώμα καθώς περιλαμβάνει ποιήματα δύο κερκυραίων. Κάτω ακριβώς από τον τίτλο της εφημερίδας και στη σκιά της φωτογραφίας του Λένιν δημοσιεύεται το σονέτο του Νικοκάβουρα με τίτλο «Λένιν». Πρόκειται για το πρώτο ελληνικό ποίημα εμπνευσμένο από την προσωπικότητα του Λένιν και είναι γραμμένο μετά την Οχτωβριανή Επανάσταση. Απαγγέλθηκε για πρώτη φορά στην Πρωτομαγιάτικη συγκέντρωση της Κέρκυρας του 1920:

Ήρθα για να φωτίσω στο σκοτάδι,

Απόστολος Θεού με τ’ άγιο ρήμα.

Ήρθα για να σηκώσω το μαγνάδι

Που κρύβει της τιμής του το άθεο κρίμα.

Για σμύρνα, για λιβάνι, ούτε για χρήμα

Δεν ήρθα• –τέτοιο ας μου ’πανε ψεγάδι–

Ήρθα μόνο και διάνοιξα τον Άδη

Κι έβαλα τον οχτρό μέσα στο μνήμα.

Ήρθα κι έβαλα στια, που ως άγια φλόγα

Θα πεταχτεί στην οικουμένη πάσα.

Το χέρι το μιαρό που μας ευλόγα

Κι έπιανε της πνοής μας την ανάσα,

Το θέρισα• κι αχολογά ο αιθέρας:

«Καθαρίστε τη γης, βρομεί το τέρας»

Στη κάτω δεξιά γωνία της εφημερίδας δημοσιεύεται ένα σονέτο του επίσης κερκυραίου Νίκου Λευτεριώτη με τίτλο «Χαίρε Ρωσία» και εμπνευσμένο από την αστικοδημοκρατική επανάσταση το Φλεβάρη του 1917:

Χαίρε Ρωσία! Ελευτεριάς αγέρας

Διώχνει τη σκοτεινιά των ουρανών σου

Και στ΄ αγιασμένο το αίμα των παιδιών σου

Πνίγεται τώρα η Τυραννία, το Τέρας!

Ας αντηχήση από χαρά ο αιθέρας

Κι ας ανθίσουν οι τάφοι των νεκρών σου

Και μες απ τα κελλιά των φυλακών σου

Ήλιος ας λάμψη ανέσπερης ημέρας.

Ώ, σεις αγνοί, μεγάλοι ερωτευμένοι

Της Λευκής Σιβηρίας κατεβήτε

Άρτο ζωής ευφρόσυνο γευτήτε

Τυράννου σκιάχτρο πια δεν απομένει

Μπρος στο γιγάντιο αναστημένο σόι

Του Κροπότκιν, του Γκόρκυ, του Τολστόι.

Σημειώνεται σε άρθρο του «Ριζοσπαστη» στις 29 Σεπτέμβρη 1977: «Οι μαθητές Σπύρος Νικοκάβουρας και Νίκος Λευτεριώτης ξεπέρασαν το δάσκαλό τους Ντίνο Θεοτόκη σε ιδεολογική σιγουριά στην πρώτη περίοδο ύστερα από την Οχτωβριανή Επανάσταση… Ας κάνει στο εξής πιο καλά το έργο της η δικαιοσύνη: Ο Σπ. Νικοκάβουρας και ο Νίκος Λευτεριώτης αξιώνουν τιμητικότερη θέση στη μνήμη μας ».

Στις φωτογραφίες: Ο Γιώργης Τζήλιος μιλά στο πάρκο της Πάνω Πλατείας την Πρωτομαγιά του 1945, τα σονέτα του Λευτεριώτη και του Νικοκάβουρα .

Στη Χώρα των Φαιάκων