Την ώρα που τα βλέμματα είναι στραμμένα στον πόλεμο στο Ιράν και στις άλλες εστίες κρίσης, στην Ασία χτίζεται μια ακόμη εστία έντασης. Η αντιπαράθεση Κίνας – Ιαπωνίας κλιμακώνεται, ενώ στη Νότια Κινεζική Θάλασσα ο ανταγωνισμός Κίνας – ΗΠΑ αποκτά όλο και περισσότερο στρατιωτικά χαρακτηριστικά.

Ακόμη, με επίκεντρο την κινεζική πρωτεύουσα, παρατηρείται έντονη διπλωματική κινητικότητα με τους «παραπονούμενους» δυτικούς συμμάχους των ΗΠΑ να αναζητούν πολιτικό αντίβαρο στην επιθετική πολιτική Τραμπ και μοχλούς διαπραγμάτευσης με την Ουάσιγκτον.

Στα τέλη Φεβρουαρίου, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επισκέφθηκε το Πεκίνο και συναντήθηκε με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ. Δεν ήταν μια τυπική εθιμοτυπική επίσκεψη. Προηγήθηκαν επαφές και επισκέψεις ηγετών από τη Γαλλία, τον Καναδά και τη Βρετανία. Το κοινό στοιχείο είναι ότι, σε μια περίοδο που οι διεθνείς ισορροπίες μεταβάλλονται, οι κυβερνήσεις αυτές επιδιώκουν να διατηρήσουν ή και να ενισχύσουν τις οικονομικές και πολιτικές τους σχέσεις με την Κίνα, παρά τις μεταξύ τους αντιθέσεις.
Η Γερμανία, με την οικονομία της πιεσμένη και τη βιομηχανία της να αναζητά διέξοδο, χρειάζεται την κινεζική αγορά. Αυτοκινητοβιομηχανίες, βιομηχανικός εξοπλισμός, χημικός κλάδος εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις σχέσεις με το Πεκίνο. Οι δηλώσεις περί «στρατηγικής συνεργασίας» και «ελεύθερου εμπορίου» δεν ήταν τυχαίες. Ούτε η κινεζική αναφορά σε «σταθερές σχέσεις με την Ευρώπη».

Δεν μπορεί, όμως, να αγνοηθεί το ευρύτερο πλαίσιο. Η πολιτική των ΗΠΑ, ιδιαίτερα μετά την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, χαρακτηρίζεται από πιέσεις προς συμμάχους για σκληρότερη στάση απέναντι στην Κίνα, αλλά και από εμπορικές εντάσεις και απειλές για δασμούς. Μέσα σε αυτό το κλίμα, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις φαίνεται να αναζητούν μια πιο «αυτόνομη» γραμμή, προσπαθώντας να ισορροπήσουν ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και το Πεκίνο. Η κινητικότητα προς την Κίνα δεν είναι ρήξη με τις ΗΠΑ, αλλά δείχνει ότι οι αντιθέσεις μέσα στο δυτικό στρατόπεδο υπάρχουν και βαθαίνουν.

Την ίδια ώρα, στην Ανατολική Ασία η κατάσταση οξύνεται και στρατιωτικά. Η Ιαπωνία ανακοίνωσε ότι έως το 2031 θα αναπτύξει πυραύλους εδάφους-αέρος στο απομακρυσμένο νησί Γιοναγκούνι, μόλις 110 χιλιόμετρα από την Ταϊβάν. Το σύστημα, σύμφωνα με το Τόκιο, θα έχει εμβέλεια περίπου 50 χιλιομέτρων και δυνατότητα κάλυψης 360 μοιρών, ενώ θα μπορεί να παρακολουθεί έως και 100 στόχους ταυτόχρονα. Το Τόκιο μιλά για «αποτροπή», ενώ το Πεκίνο βλέπει περικύκλωση από την Ουάσιγκτον και τους συμμάχους της. Κι αν το νησί Γιοναγκούνι είναι στην «πρώτη νησιωτική αλυσίδα», όπως κάνει λόγο η «εθνική στρατηγική ασφάλειας» των ΗΠΑ, οι γιαπωνέζοι μιλιταριστές ανακοίνωσαν πως θα αναπτύξουν αντιβαλλιστικούς πυραύλους και στο νησί Ιβοτζίμα, γνωστό για τις λυσσώδειςς μάχες στον Β παγκόσμιο πόλεμο, που βρίσκεται 1.100 χιλιόμετρα νότια από το Τόκιο στη «δεύτερη νησιωτική αλυσίδα».

Η Κίνα θεωρεί την Ταϊβάν μέρος της επικράτειάς της και έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν αποκλείει τη χρήση βίας για την «επανένωση». Οι δηλώσεις της πρωθυπουργού της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι, τον Νοέμβριο, περί «υπαρξιακής απειλής» σε περίπτωση κινεζικής επίθεσης στην Ταϊβάν είχαν ήδη ανεβάσει το θερμόμετρο. Η ανακοίνωση για τους πυραύλους ήρθε, μάλιστα, μία ημέρα μετά την απόφαση της Κίνας να επιβάλει περιορισμούς εξαγωγών σε δεκάδες ιαπωνικές εταιρείες που συνδέονται με την αμυντική βιομηχανία.

Η κατάσταση θυμίζει κλιμάκωση βήμα-βήμα. Η Ιαπωνία αυξάνει τις στρατιωτικές δαπάνες και επανεξετάζει βασικά έγγραφα της αμυντικής της πολιτικής. Η υπερσυντηρητική Τακαΐτσι, η οποία θριάμβευσε στις πρόσφατες εκλογές, έχει ανακοινώσει ότι θέλει να επιταχύνει την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών στο 2% του ΑΕΠ. Θέλει ακόμη να αναθεωρήσει το Σύνταγμα, με στόχο να αλλάξει το καθεστώς των ιαπωνικών ενόπλων δυνάμεων και να τροποποιήσει τους κανόνες της αυτοκρατορικής διαδοχής διευρύνοντας τους υποψηφίους. Η Κίνα απαντά με οικονομικά μέτρα και με ενίσχυση της στρατιωτικής της παρουσίας, κατηγορώντας την Ιαπωνία για προσπάθεια αναβίωσης του ιαπωνικού μιλιταρισμού.

Παράλληλα, στη Νότια Κινεζική Θάλασσα καταγράφεται νέα ένταση. Ναυτικές και αεροπορικές μονάδες του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού της Κίνας πραγματοποίησαν περιπολίες ετοιμότητας γύρω από το Χουανγκιάν Ντάο. Περιοχή που το Πεκίνο θεωρεί αναπόσπαστο τμήμα της επικράτειάς του, ενώ το ίδιο ισχυρίζονται και οι Φιλιππίνες. Σύμφωνα με κινεζικά μέσα, μονάδες της Κίνας εισήλθαν στη λεγόμενη «ζώνη κοινής περιπολίας» που οργανώνουν οι Φιλιππίνες, με τη συμμετοχή των ΗΠΑ, της Ιαπωνίας και της Αυστραλίας.

Οι κινεζικές αρχές υποστηρίζουν ότι πρόκειται για νόμιμες ενέργειες εντός των χωρικών τους υδάτων και για απάντηση σε «προκλητικές» κινήσεις δυνάμεων που «ταξίδεψαν από πολύ μακριά για να επιδείξουν τη στρατιωτική τους ισχύ». Από την άλλη, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους μιλούν για υπεράσπιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Στην πράξη, όμως, όλο και περισσότερες στρατιωτικές δυνάμεις συσσωρεύονται, εκατέρωθεν, σε μια ήδη εύφλεκτη περιοχή.

Όλες αυτές οι εξελίξεις δείχνουν ότι ο ανταγωνισμός στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού βαίνει κλιμακούμενος. Διπλωματικές χειραψίες και οικονομικές συμφωνίες στο Πεκίνο συνυπάρχουν, στην ίδια εικόνα, με τα πυραυλικά συστήματα απέναντι από την Ταϊβάν και τη στατιωτικοποίηση των θαλάσσιων ζωνών.

Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει ένταση. Αυτό είναι δεδομένο. Το ερώτημα είναι πόσο μακριά μπορεί να φτάσει. Γιατί όταν οι ιμπεριαλιστές δοκιμάζουν τα όρια, ο ένας του άλλου, η ιστορία δείχνει ότι κάποια στιγμή η σύγκρουση παύει να είναι μόνο διπλωματική.

Πηγή: Λαϊκός Δρόμος