Οι Σεισμοί της Βενεζουέλας: Μια Τραγωδία
που αποκαλύπτει την υποκρισία της Ουάσιγκτον και την αδυναμία του Καράκας

Οι καταστροφικοί σεισμοί της 24ης Ιουνίου που συγκλόνισαν τη Βενεζουέλα, με τον επίσημο απολογισμό να ξεπερνά τους 4.500 νεκρούς (αναμένεται να αυξηθούν δραματικά με βάση τους αγνοούμενους) και τους 16.000 τραυματίες, ενώ 19.500 πληγέντες μένουν σε καταυλισμούς, αποτέλεσαν όχι μόνο μια τραγωδία για τον λαό της Βενεζουέλας, αλλά υπήρξαν και αποκαλυπτικοί για την πολιτική όλων των εμπλεκόμενων μερών: της κυβέρνησης της Βενεζουέλας, της αντιπολίτευσης της Ματσάδο και πάνω απ’ όλα της υποκριτικής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών. Όσον αφορά την κυβέρνηση, τα ερωτήματα που γεννώνται, ωστόσο, δεν αφορούν μόνο την άμεση διαχείριση της κρίσης αλλά βαθύτερες στρατηγικές επιλογές που καθορίζονται ωστόσο εδώ και χρόνια υπό το βάρος των αμερικανικών κυρώσεων.

Οι Αμερικάνοι ως κυνικοί διαχειριστές της καταστροφής

Η αμερικανική στάση είναι η πιο καταδικαστέα. Οι Αμερικάνοι, ενώ παίζουν τον ρόλο του επόπτη στη χώρα, ακόμη και τώρα δεν προχωρούν σε αλλαγή στάσης προκειμένου η Βενεζουέλα να μπορέσει να έχει πρόσβαση σε ουσιαστική βοήθεια και ουσιαστικά υπονομεύουν την ανοικοδόμηση. Μια τέτοια ανοικοδόμηση χρειάζεται τεράστια κεφάλαια, τα οποία ενδεχομένως η Βενεζουέλα να μπορούσε να αντλήσει αν είχε πρόσβαση στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον. Ωστόσο η διοίκηση Τραμπ αρκείται σε υποκριτική αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας, σταγόνα στον ωκεανό, που δεν αντικαθιστά τα κατεστραμμένα νοσοκομεία και λοιπές υποδομές που τόσο έχει ανάγκη ο λαός τώρα, ούτε θα καθαρίσει τα συντρίμμια. Παράλληλα η ανθρωπιστική βοήθεια παρέχεται μέσω ελεγχόμενων ΜΚΟ, προφανώς για να ενισχυθεί η εικόνα της ανίκανης κυβέρνησης Ροντρίγκες.
Ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός, κάνοντας «την κρίση ευκαιρία», όπως αρέσκονται να λένε οι ιερείς του νεοφιλελευθερισμού διεθνώς, διατηρεί την κυβέρνηση Ροντρίγκες αδύναμη και σε καθεστώς ομηρίας, αρκεί να ανταποκρίνεται σε κάθε απαίτησή του.
Αυτή η στάση αποκαλύπτει τον πραγματικό στόχο: την εξασφάλιση της κυριαρχίας και των συμφερόντων του, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει την εγκατάλειψη του λαού της Βενεζουέλας στην τύχη του. Η ανθρωπιστική βοήθεια που παρέχεται είναι ελάχιστη μπροστά στις ζημιές που οι ίδιες οι κυρώσεις έχουν προκαλέσει στην οικονομία. Είναι σαν να καίνε το σπίτι κάποιου και μετά να του προσφέρουν ένα μπουκάλι νερό.

Μεταξύ σφύρας και άκμονος η κυβέρνηση Ροντρίγκες

Η προσωρινή πρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες βρέθηκε αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη κρίση που έχει αντιμετωπίσει τα τελευταία χρόνια η χώρας της και ο «τσαβισμός» που την κυβερνά. Βρίσκεται υπό σφοδρή κριτική από ξένα και εγχώρια μέσα που κάνουν λόγο για αργή και ανεπαρκή αντίδραση. Ενώ η ίδια ισχυρίζεται την κινητοποίηση 19.000 ατόμων, οι επικριτές μιλούν για ένα κράτος με θεσμούς αποδυναμωμένους από 25 χρόνια διακυβέρνησης του PSUV, το οποίο στερείται χρηστής οικονομικής διαχείρισης, απαιτούμενου προσωπικού, σχεδιασμού, ηγεσίας, εξοπλισμού και βαρέων μηχανημάτων. Αν κάτι τέτοιο είναι αναμενόμενο από τα ΜΜΕ των Αμερικάνων, της Δύσης και της εγχώριας δεξιάς αντίδρασης, αυτό δε σημαίνει ότι η κριτική που ασκούν δεν έχει δόση αλήθειας, εξαφανίζοντας ωστόσο τον καθοριστικό παράγοντα των πολύχρονων κυρώσεων και περιορισμών που έχει επιβάλει ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός.
Προκύπτει ωστόσο το κρίσιμο ερώτημα: Τι έκανε η διακυβέρνηση Μαδούρο για την αντισεισμική θωράκιση της χώρας; Η τραγωδία έφερε στο φως την παντελή έλλειψη προετοιμασίας. Κτίρια κατέρρευσαν σαν χάρτινοι πύργοι, οι υποδομές αποδείχθηκαν εύθραυστες και ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας ανεπαρκής. Οι πολίτες, όπως μεταδίδουν ρεπορτάζ, αναζητούσαν ακόμη αγνοούμενους μέρες μετά, σκαλίζοντας τα ερείπια με γυμνά χέρια, μπροστά σε μια κρατική μηχανή που φαινόταν παράλυτη.
Ωστόσο, οποιαδήποτε κριτική θα ήταν άδικη χωρίς να αναγνωριστεί το συντριπτικό βάρος των αμερικανικών κυρώσεων. Το καθεστώς των ΗΠΑ έχει παγώσει περιουσιακά στοιχεία, έχει αποκλείσει τη Βενεζουέλα από τις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές και έχει στοχοποιήσει τον τομέα της ενέργειας -τον ακρογωνιαίο λίθο της οικονομίας. Πώς μπορεί μια χώρα να επενδύσει σε αντισεισμική θωράκιση, όταν τα έσοδά της από το πετρέλαιο έχουν συρρικνωθεί δραματικά και η πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό για έργα υποδομής είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη; Η κυβέρνηση φέρει ευθύνη για την έλλειψη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, αλλά η Ουάσινγκτον φέρει την ευθύνη για τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου οποιοσδήποτε σχεδιασμός καθίσταται σχεδόν αδύνατος.

Ματσάδο και δεξιά αντιπολίτευση:
Ελεεινός ευκαιριακός πολιτικαντισμός πάνω στους νεκρούς

Η συμπεριφορά της ηγέτιδας της αντιπολίτευσης, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, είναι ένα ανάγλυφο παράδειγμα της απουσίας οποιασδήποτε ηθικής υπόστασης που χαρακτηρίζει τη δεξιά αντιπολίτευση στη Βενεζουέλα. Η προσπάθειά της να εισέλθει στη Βενεζουέλα μετά τους σεισμούς, υπό το πρόσχημα της αλληλεγγύης, ήταν μια κίνηση με την οποία προσπάθησε να επωφεληθεί από τον ανθρώπινο πόνο. Η ίδια δήλωσε: «Δεν πρόκειται για μένα», ενώ ακριβώς αυτό ήταν το ζητούμενο: να αποσπάσει πολιτικά οφέλη από μια τραγωδία. Εδώ πρέπει να θυμίσουμε ότι διαχρονικά η δεξιά αντιπολίτευση στηρίζει τους περιορισμούς που έχει επιβάλει η Αμερική στην ίδια της τη χώρα, ελπίζοντας ότι δημιουργούν λαϊκή δυσαρέσκεια έναντι της κυβέρνησης. Είναι και αυτή συνυπεύθυνη για την τραγωδία που υπέστη ο λαός της Βενεζουέλας.
Η αμερικανική κυβέρνηση, ωστόσο, την απέτρεψε. Η Ουάσινγκτον, που επί χρόνια στηρίζει τη Ματσάδο ως εναλλακτική λύση στο καθεστώς Μαδούρο, τώρα την εγκαταλείπει, θεωρώντας ότι «δεν αποτελεί βιώσιμη εναλλακτική», δηλαδή καμένο χαρτί, για τη διακυβέρνηση. Αυτή είναι η μοίρα των υποτελών, έχει αποδειχθεί πολλές φορές… Άλλωστε στον βαθμό που πλέον η κυβέρνηση Ροντρίγκες είναι απολύτως συνεργάσιμη, δεν υπάρχει λόγος «ανακατέματος της τράπουλας». Η ανάγκη για «δημοκρατική μετάβαση» πήγε περίπατο…
Η κυβέρνηση του απαχθέντος Νίκολας Μαδούρο, γνώριζε τη σεισμικότητα της περιοχής και τους οικονομικούς περιορισμούς, αλλά αποδεικνύεται ότι δεν έθεσε προτεραιότητα την αντισεισμική προστασία. Η απάντηση δεν μπορεί να βρίσκεται σε μια λογική επιβίωσης, όπου η καθημερινή διαχείριση της κρίσης από τις κυρώσεις υπερισχύει κάθε μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.
Η Βενεζουέλα βρίσκεται σε ένα πολιτικό και ανθρωπιστικό αδιέξοδο, το οποίο εκμεταλλεύεται πρώτα και κύρια ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός, που είναι και ο κύριος υπαίτιος της τραγωδίας. Η κυβέρνηση Ροντρίγκες ήταν ήδη αποδυναμωμένη πριν από τους σεισμούς. Θα καταφέρει να επιβιώσει τώρα υπό αυτές τις συνθήκες;
Ο σεισμός δεν ήταν η αιτία της κατάρρευσης. Ήταν το έναυσμα που αποκάλυψε μια βαθύτερη, διαρθρωτική σήψη, που τροφοδοτείται από δεκαετίες λαθών, συμβιβασμών και αμερικανικής ιμπεριαλιστικής πολιτικής. Ο λαός της Βενεζουέλας, ουσιαστικά αβοήθητος, δίνει για άλλη μια φορά μια μεγάλη μάχη στηριζόμενος αποκλειστικά στις δικές του δυνάμεις…

Η Κούβα ως «Σιωπηλή Γάζα»

Η πρόσφατη επίσκεψη τετραμελούς αμερικανικής αντιπροσωπείας του Κογκρέσου στην Αβάνα έφερε στο φως μια συγκλονιστική αλήθεια, την οποία διατύπωσε με έντονο τρόπο ο βουλευτής Μαρκ Πόκαν: ο Ντόναλντ Τραμπ «μετατρέπει την Κούβα σε μια σιωπηλή Γάζα». Η φράση αυτή, αν και υπερβολική, αποδίδει την ουσία της αμερικανικής πολιτικής: την προμελετημένη πρόκληση ανθρωπιστικής καταστροφής, χωρίς βόμβες αλλά με οικονομικά μέσα, διπλωματική βία και εκβιαστικές κυρώσεις.
Συνεχίζεται απρόσκοπτα μια κατάσταση κλιμακούμενης πίεσης, όπως είχε γίνει και στη Βενεζουέλα πριν την απαγωγή του Μαδούρο, που από τη μία οδήγησε στην καταγγελία του αμερικανικού αποκλεισμού στον ΟΗΕ από την Αβάνα, αλλά και στις μυστικές συνομιλίες ανάμεσα στις δύο χώρες και τους νέους γύρους κυρώσεων από την άλλη. Η κατάθεση όμως των Αμερικανών βουλευτών, που επισκέφθηκαν την Κούβα και είδαν με τα μάτια τους τις συνέπειες, αποτελεί την ηχηρή μαρτυρία. Οι ίδιοι οι Αμερικανοί αξιωματούχοι, μέλη του κόμματος των Δημοκρατικών, καταγγέλλουν πως η πολιτική της κυβέρνησής τους θυσιάζει αθώους ανθρώπους, στερώντας τους φάρμακα, τρόφιμα, ηλεκτρισμό και μέσα επιβίωσης.

Η στρατηγική του πνιγμού:
Από τον αποκλεισμό στις κυρώσεις

Πάντως η πολιτική των ΗΠΑ απέναντι στην Κούβα δεν είναι απλώς επιθετική, αλλά γενοκτονική στη σύλληψή της. Ο οικονομικός, εμπορικός και χρηματοπιστωτικός αποκλεισμός, που μετρά σχεδόν εφτά δεκαετίες, έχει εξελιχθεί σε έναν «πολυδιάστατο, μη συμβατικό πόλεμο», όπως τον χαρακτήρισε ο Κουβανός Υπουργός Εξωτερικών. Το σωρευτικό κόστος των 178,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων είναι απλώς ένας ξηρός αριθμός που αποτυγχάνει να αποδώσει το ανθρώπινο κόστος.
Η νέα «στρατηγική», με το εκτελεστικό διάταγμα για τον αποκλεισμό πετρελαίου, δεν αφήνει περιθώρια για άλλες σκέψεις. Το γεγονός ότι μόλις ένα δεξαμενόπλοιο κατάφερε να φτάσει στην Κούβα σε έναν ολόκληρο χρόνο, αποστερώντας από τον λαό ενέργεια για νοσοκομεία, συγκοινωνίες, ύδρευση και τρόφιμα, δεν είναι κάποια παράπλευρη παρενέργεια, αλλά ο βασικός σκοπός. Η Ουάσιγκτον πνίγει οικονομικά το νησί με το πρόσχημα της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ ταυτόχρονα τα καταπατά κατάφωρα.
Οι νέες κυρώσεις κατά δέκα κρατικών φορέων, που ανακοινώθηκαν καθώς οι Αμερικάνοι βουλευτές βρίσκονταν ακόμα στην Αβάνα, αποτελούν επικίνδυνη κλιμάκωση. Στοχοποιώντας το Υπουργείο Τουρισμού, τις ενεργειακές εταιρείες και τον τομέα των μεταφορών, η διοίκηση Τραμπ όχι μόνο στερεί πόρους από το κράτος αλλά και αποτρέπει κάθε ξένη επένδυση, δημιουργώντας μια ασφυκτική ζώνη απομόνωσης. Η αμερικανική διπλωματία επιδίδεται σε μια παρανοϊκή προπαγάνδα: Κατηγορεί την Αβάνα για καταστολή και ταυτόχρονα στερεί από τους Κουβανούς τα πάντα, προκαλώντας εκείνη την ένταση μέσα στη χώρα…
Η δήλωση του βουλευτή Πόκαν και των συναδέλφων του έχει σημασία για έναν πρόσθετο λόγο: είναι το ίδιο το αμερικανικό πολιτικό σύστημα που, μέσω των εκλεγμένων εκπροσώπων του, ομολογεί το έγκλημα. «Οι πολιτικές μας σκοτώνουν απλούς Κουβανούς πολίτες», αναφέρουν χαρακτηριστικά. Περιγράφουν διακοπές ρεύματος που κρατούν ημέρες, σκουπίδια στους δρόμους, ελλείψεις τροφίμων και φαρμάκων και μια διευρυνόμενη ανισότητα που η ίδια η Ουάσιγκτον θρέφει.
Η σύγκριση που κάνει με τη Γάζα είναι ίσως άστοχη, ωστόσο αποτυπώνει την αίσθηση ενός λαού παγιδευμένου σε μια γιγάντια υπαίθρια φυλακή, όπου η βία δεν ασκείται με ρουκέτες αλλά με τον εφιάλτη μιας κατάρρευσης κάθε έννοιας κανονικότητας. Είναι μια σιωπηλή, αόρατη γενοκτονία, που δε συγκλονίζει όσο οι εικόνες από βομβαρδισμούς, αλλά ίσως είναι πιο ύπουλη γιατί επιτρέπει στους θύτες να υποκρίνονται ότι είναι θεματοφύλακες της ελευθερίας.
Το πιο δηλητηριώδες σημείο της αμερικανικής στάσης είναι η υποκριτική θρασύτητα. Όπως τόνισε ο Κουβανός Υπουργός, η Ουάσιγκτον «διαδίδει το ψέμα ότι ο αποκλεισμός δεν στοχεύει εναντίον του κουβανικού λαού», ενώ, όπως επιβεβαιώνουν και οι βουλευτές, όλοι οι Κουβανοί, ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων, βιώνουν αυτόν τον στραγγαλισμό. Δεν παρέχεται καμία απόδειξη ότι η Κούβα αποτελεί απειλή για τις ΗΠΑ, παρά μόνο η ανυπακοή της να επιβιώσει ως ανεξάρτητο κράτος.

Ο συμβιβασμός της Αβάνας: Μια στάση που εκθέτει

Σε αυτό το σκηνικό ασφυξίας, η επιβεβαίωση των «ευαίσθητων» διμερών συνομιλιών από τον Κουβανό Πρωθυπουργό εγείρει σοβαρά ερωτήματα. Είναι η στάση της Αβάνας ένας ρεαλιστικός ελιγμός επιβίωσης, ένα αναγκαίο κακό υπό το βάρος ενός ανελέητου εμπάργκο; Ή μήπως είναι ένας επικίνδυνος συμβιβασμός που νομιμοποιεί τον εκβιασμό;
Η κουβανική ηγεσία, μιλώντας για αποφυγή εικασιών και υπεράσπιση της επανάστασης, προσπαθεί να εμφανίσει τη διαπραγμάτευση ως διεκδίκηση. Ωστόσο, σε μια στιγμή όπου η κυβέρνηση Τραμπ εντείνει τις κυρώσεις, οποιαδήποτε συζήτηση υπό την απειλή των όπλων μπορεί να εκληφθεί ως υποχώρηση. Αλήθεια, τι είδους διεκδίκηση μπορεί να είναι αυτή με το πιστόλι στον κρόταφο;
Η όποια κριτική δεν αφορά την αναζήτηση διεξόδου -αυτό είναι καθήκον κάθε ηγεσίας- αλλά την τακτική και τη γενικότερη στάση απέναντι στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό. Η διαπραγμάτευση με έναν αντίπαλο που μόλις χαρακτήρισε την κουβανική ηγεσία μέρος ενός «διεφθαρμένου καθεστώτος» και ταυτόχρονα αυξάνει τις κυρώσεις, χωρίς σαφείς κόκκινες γραμμές, είναι στην καλύτερη περίπτωση αφελής. Θα περίμενε κανείς η κουβανική κυβέρνηση να είναι σαφέστερη: ο διάλογος είναι αποδεκτός μόνον εάν συνοδεύεται από άμεση άρση των κυρώσεων, όχι ως αντικείμενο διαπραγμάτευσης, αλλά ως προϋπόθεση. Φαίνεται όμως ότι δεν είναι σε θέση να κάνει τίποτα τέτοιο… Η χλιαρή αντίδρασή της στις νέες κυρώσεις, ενώ επιβεβαιώνει τις συνομιλίες, είναι μια στάση που την αποδυναμώνει, δίνοντας στην Ουάσιγκτον την εντύπωση ότι η πίεση αποδίδει.
Άλλωστε, το πρόσφατο νομοσχέδιο που ψηφίστηκε ομόφωνα από την κουβανική βουλή, που συνιστά ένα σαρωτικό άνοιγμα της οικονομίας στον ιδιωτικό τομέα κατά τις απαιτήσεις των Αμερικάνων, επιβεβαιώνει ακριβώς αυτό. Οι Κουβανοί υποχωρούν, οι Αμερικάνοι εντείνουν την πίεση.
Πώς βρέθηκε η κυβέρνηση της Κούβας σε αυτό το αδιέξοδο και ο λαός σε αυτό το μαρτύριο; Όπως έχει ξαναγραφεί, είχε διάφορες ευκαιρίες να αναπτύξει την οικονομία, ειδικά στον ενεργειακό τομέα, ώστε να είναι σε θέση αν όχι πλήρως, τουλάχιστον να μπορεί να ανταπεξέλθει καλύτερα σε τέτοιες περιπτώσεις. Τότε όμως προτιμήθηκε η τουριστική «ανάπτυξη»… Το λαϊκό φρόνημα είναι μια πολύ σημαντική προϋπόθεση για την αντίσταση απέναντι στον ιμπεριαλισμό και μια κυβέρνηση με αντίστοιχη διάθεση επίσης. Αλλά και η αντίστοιχη υλική προετοιμασία γι’ αυτό τον σκοπό είναι εξίσου κομβική. Η διαχρονική απουσία αυτής, όπως διαφαίνεται, θέτει ερωτηματικά, όχι για τις λαϊκές διαθέσεις, αλλά σίγουρα για τις διαθέσεις των κυβερνήσεων της Κούβας…

Πηγή: Λαϊκός Δρόμος