Δημήτρης Μηλάκας - topontiki.gr

Ο εφιάλτης που ο Μπρζεζίνσκι στο βιβλίο του «Η μεγάλη σκακιέρα» πιθανολογούσε ότι θα ζήσουν οι ΗΠΑ παίρνει σάρκα και οστά στο Πεκίνο. 

Η γεωπολιτική σημειολογία είναι κάτι παραπάνω από σαφής: Λίγες ημέρες μετά τη συνάντηση του Σι Τζινπίνγκ με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν εμφανίζεται στο Πεκίνο δίπλα στον Κινέζο ηγέτη, σε μια περίοδο όπου ο πόλεμος στην Ουκρανία, η κρίση στη Μέση Ανατολή και ο στρατηγικός ανταγωνισμός ΗΠΑ – Κίνας διαμορφώνουν μια νέα παγκόσμια ισορροπία.

Η επίσκεψη δεν είναι μια τυπική διμερής επαφή. Είναι επίδειξη στρατηγικού βάθους. Το μήνυμα προς την Ουάσιγκτον είναι ότι η Κίνα συνομιλεί με τις ΗΠΑ χωρίς να αποκόπτεται από τη Ρωσία, ενώ η Ρωσία, παρά τις κυρώσεις και τη φθορά του ουκρανικού πολέμου, εξακολουθεί να διαθέτει πολιτικό, οικονομικό και γεωπολιτικό οξυγόνο μέσω του Πεκίνου. 

Εδώ επανέρχεται η παλιά προειδοποίηση του Ζμπίγκνιου Μπρζεζίνσκι: ο μεγάλος στρατηγικός εφιάλτης των ΗΠΑ θα ήταν μια βαθιά σύγκλιση Ρωσίας και Κίνας στην καρδιά της Ευρασίας. Όχι απαραίτητα μια κλασική στρατιωτική συμμαχία, αλλά μια συμπληρωματική συνεννόηση δύο δυνάμεων που αμφισβητούν την αμερικανική ηγεμονία.

Αυτή η συνεννόηση αποκτά πλέον και οικονομικό βάθος. Ο Πούτιν, σε μήνυμά του προς την κινεζική κοινή γνώμη πριν από την επίσκεψη, υπογράμμισε ότι το διμερές εμπόριο Ρωσίας – Κίνας έχει ξεπεράσει σε αξία τα 200 δισεκατομμύρια δολάρια, με τους διακανονισμούς να πραγματοποιούνται σχεδόν εξ ολοκλήρου σε ρούβλια και γουάν. 

Αν και το δολάριο παραμένει μονάδα αποτίμησης, παύει να είναι το αναγκαίο νόμισμα της συναλλαγής. Και αυτό σημαίνει ότι Μόσχα και Πεκίνο χτίζουν σταδιακά κανάλια εμπορίου έξω από τον άμεσο έλεγχο του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος και, κατά συνέπεια, έξω από την πλήρη εμβέλεια των δυτικών κυρώσεων.

Σ’ αυτήν τη «συμβιωτική» σχέση η Ρωσία προσφέρει στην Κίνα ενέργεια, πυρηνική ισχύ, στρατιωτικό βάρος και γεωγραφικό βάθος. Η Κίνα προσφέρει στη Ρωσία αγορές, τεχνολογία, διπλωματική κάλυψη και οικονομική ανάσα. 

Έτσι η Ουάσιγκτον βλέπει να σχηματίζεται μπροστά της το σενάριο που φοβόταν: μια ευρασιατική σύγκλιση που δεν αμφισβητεί απλώς την αμερικανική επιρροή, αλλά περιορίζει σταδιακά την ικανότητα των ΗΠΑ να ρυθμίζουν μόνες τους τις παγκόσμιες ισορροπίες.

Και μέσα σε αυτήν τη μετατόπιση η Ευρώπη εμφανίζεται εκμηδενισμένη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αδυνατεί να λειτουργήσει ως αυτόνομος γεωπολιτικός πόλος, ενώ οι επιμέρους εθνικές δυνάμεις, Γερμανία, Γαλλία, Βρετανία και οι υπόλοιπες πρωτεύουσες μοιάζουν να κινούνται περισσότερο ως διαχειριστές συνεπειών παρά ως παραγωγοί στρατηγικής.  Στον νέο ευρασιατικό χάρτη που σχεδιάζεται ανάμεσα στην Ουάσιγκτον, το Πεκίνο και τη Μόσχα, η Ευρώπη δεν κάθεται στο τραπέζι. Βρίσκεται επάνω στο τραπέζι.