Δημήτρης Μηλάκας - topontiki.gr

Η Ελλάδα δεν είναι παρατηρητής μιας σύγκρουσης ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον Ιράν. Την αφορά  άμεσα γιατί  είναι ενεργό μέλος συμμαχιών, κόμβος ενεργειακών σχεδιασμών και παγκόσμια δύναμη στην ναυτιλία  

Κάθε μετατόπιση ισορροπίας στον Περσικό Κόλπο έχει αντανάκλαση όχι μόνο στις αγορές, αλλά και στην ίδια τη στρατηγική αρχιτεκτονική της περιοχής μας. Όσο η ένταση παραμένει ελεγχόμενη, οι επιπτώσεις είναι διαχειρίσιμες. Αν όμως η κρίση αποκτήσει βάθος και διάρκεια, τότε η Ελλάδα μετατρέπεται από περιφερειακό παρατηρητή σε άμεσο κρίκο της αλυσίδας.

Ως μέλος του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, η Ελλάδα βρίσκεται αντικειμενικά στη δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας. Η Σούδα αποτελεί κρίσιμο επιχειρησιακό σημείο για τις ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο, ειδικά σε περιόδους κρίσης. Σε συνθήκες κλιμάκωσης, ο ρόλος της αναβαθμίζεται — και μαζί αυξάνεται η στρατηγική της αξία. Ωστόσο, η αναβάθμιση αυτή συνοδεύεται από μεγαλύτερη ορατότητα και, δυνητικά, από μεγαλύτερη έκθεση. Αυτό δεν σημαίνει άμεση απειλή, αλλά σημαίνει ότι η Ελλάδα εντάσσεται πιο έντονα στο πλέγμα των δυτικών επιχειρησιακών επιλογών. Η πρόκληση για την Αθήνα είναι να διατηρήσει την αξιοπιστία της χωρίς να διολισθήσει σε υπερέκθεση που θα περιόριζε τους διπλωματικούς της ελιγμούς.

 Ενεργειακό σοκ και οικονομικές επιπτώσεις

Αν η κρίση επηρεάσει τη ροή μέσω  των στενών του  Χορμούζ, οι τιμές πετρελαίου και LNG θα αντιδράσουν άμεσα. Για μια οικονομία όπως η ελληνική — με υψηλή ενεργειακή εξάρτηση — αυτό μεταφράζεται σε πληθωριστική πίεση, αύξηση κόστους παραγωγής και επιβάρυνση νοικοκυριών. Η αλυσίδα είναι γνωστή: ενέργεια, μεταφορές, τρόφιμα, τουρισμός.
Παράλληλα, η Ελλάδα ως κόμβος LNG (Αλεξανδρούπολη, Ρεβυθούσα) μπορεί να αποκτήσει αυξημένο ρόλο στη διαφοροποίηση της Ευρώπης. Η γεωοικονομική της αξία ενισχύεται, καθώς η ΕΕ αναζητά εναλλακτικές ροές. Όμως αυτό είναι διττό:  η χώρα μπορεί να κερδίσει  σε στρατηγική σημασία,  αλλά θα πληρώσει πανάκριβα και σε πολλά επίπεδα  αν  ξεκινήσει ένα ράλι στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου .   Και κάπως έτσι η ενεργειακή αβεβαιότητα · μετατρέπεται σε κοινωνικό και πολιτικό ζήτημα…

 Ναυτιλία — το αθέατο μέτωπο

Ο ελληνόκτητος στόλος είναι παγκόσμιος παίκτης και  διακινεί σημαντικό ποσοστό της υδρογονανθράκων μέσα από περιοχές υψηλού ρίσκου. Η παραμικρή απειλή στη ναυσιπλοΐα του Κόλπου αυξάνει ασφάλιστρα, κόστος μεταφοράς και επιχειρησιακή αβεβαιότητα. Ένα μερικό μπλοκάρισμα Χορμούζ δεν θα είναι θεωρητικό γεγονός· θα είναι οικονομικό γεγονός για την Αθήνα και τον Πειραιά. Η ναυτιλία λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής επιπτώσεων — και ταυτόχρονα ως δείκτης του πόσο βαθιά φτάνει η κρίση.

 Σχέσεις με Ισραήλ και αραβικό κόσμο

Η στρατηγική συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ έχει αποκτήσει θεσμικό και αμυντικό βάθος. Σε συνθήκες πολέμου, η Αθήνα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη συμμαχική συνέπεια και στη διατήρηση διαύλων με αραβικά κράτη του Κόλπου. Η Ελλάδα έχει επενδύσει σε πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική· άρα η διατήρηση ισορροπιών είναι κρίσιμη. Η υπερβολική ταύτιση (με τις ΗΠΑ)  περιορίζει την ευελιξία· η υπερβολική ουδετερότητα περιορίζει την  αξιοπιστία. Η λεπτή αυτή γραμμή είναι κομβική και, ταυτόχρονα, εξαιρετικά δύσκολο να χαραχτεί

 Η μεταβλητή Τουρκία

Αν, σε βάθος χρόνου, ένα αποδυναμωμένο ή μετασχηματισμένο Ιράν επανενταχθεί στη δυτική σφαίρα, η Τουρκία ενδέχεται να χάσει μέρος του ρόλου της ως «αναγκαίου ενδιάμεσου» στην περιφερειακή εξίσωση.

Αυτό μειώνει το γεωπολιτικό  βάρος  της Άγκυρας — αλλά δεν ισοδυναμεί αυτόματα με ελληνικό στρατηγικό κέρδος. Η Ελλάδα κερδίζει πρωτίστως από σταθερότητα και προβλεψιμότητα, όχι από αποδυνάμωση τρίτων. Παράλληλα, η επανένταξη ιρανικής ενέργειας στην παγκόσμια αγορά μπορεί να μειώσει την αίσθηση επείγοντος για εναλλακτικές διαδρομές της Ανατολικής Μεσογείου, άρα και να περιορίσει τη γεωοικονομική βαρύτητα των ελληνικών σχεδίων.

 Το κεντρικό διακύβευμα

Το βασικό ερώτημα για την Αθήνα δεν είναι ποιος θα επικρατήσει, αλλά αν η κρίση θα παραμείνει ελεγχόμενη ή θα εξελιχθεί σε μακρά περιφερειακή αποσταθεροποίηση. Σε ένα περιβάλλον παρατεταμένης έντασης, η Ελλάδα λειτουργεί ως σταθερός δυτικός κόμβος — με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε ευκαιρίες και ρίσκο. Σε ένα περιβάλλον εξομάλυνσης, λειτουργεί ως γέφυρα, αξιοποιώντας τη θέση της χωρίς να επιβαρύνεται από τη σύγκρουση.

Η στρατηγική πρόκληση για την ελληνική διπλωματία είναι να διατηρήσει αξιοπιστία, να αποφύγει υπερέκθεση και να επενδύσει στη σταθερότητα ως συγκριτικό πλεονέκτημα. Γιατί σε τελική ανάλυση, η Ελλάδα δεν ωφελείται από την ανατροπή ισορροπιών· ωφελείται από τη συνετή διαχείρισή τους.