11-20-2026 16:19
Εκπαίδευση
- Κατηγορία: Διεθνή
Συμφωνήθηκε μια νέα Γιάλτα; Τραμπ, Σι και Πούτιν μοιράζουν την ισχύ και επαναχαράζουν τη διεθνή τάξη
Η τριμερής συνάντηση στη Σεντζέν, στις 19 Νοεμβρίου 2026, ανάμεσα στους ηγέτες των ΗΠΑ, της Κίνας και της Ρωσίας δεν κατέληξε σε συγκεκριμένες συμφωνίες για την Ουκρανία και το Ιράν. Πίσω, όμως, από τις διπλωματικές φωτογραφίες και τις διακηρύξεις περί ειρήνης διαμορφώνεται μια σημαντικότερη πολιτική διαδικασία: η ανακατανομή της ισχύος στο εσωτερικό των διεθνών θεσμών. Μια νέα Γιάλτα, όχι απαραίτητα με γεωγραφικό μοίρασμα του κόσμου, αλλά με συμφωνία για τους όρους άσκησης της εξουσίας από τις μεγάλες δυνάμεις.
Οι προσδοκίες για τη συνάντηση των Ντόναλντ Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Βλαντίμιρ Πούτιν διαψεύστηκαν ως προς την επίτευξη συγκεκριμένων συμφωνιών για τις πολεμικές συγκρούσεις. Ο δυτικός Τύπος έδωσε έμφαση περισσότερο στον συμβολισμό παρά στα αποτελέσματα. Το The Atlantic εκτίμησε ότι οι φωτογραφίες και τα βίντεο εξυπηρετούσαν κυρίως επικοινωνιακές ανάγκες των τριών ηγετών, ενώ η Le Monde υπογράμμισε ότι η εικόνα της εγγύτητας δεν αναιρεί τις βαθιές διαφωνίες τους.
Τέσσερις άξονες μιας νέας συνεννόησης
Στο περιθώριο της συνόδου του APEC, δημοσιοποιήθηκε από κινεζικά κρατικά μέσα διακήρυξη με τέσσερις βασικούς άξονες: μεταρρύθμιση του ΟΗΕ, ενεργειακή ασφάλεια, διεθνής ποινική δικαιοσύνη και διάλογος για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων. Δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως αν πρόκειται για επίσημο κοινό ανακοινωθέν ή χωριστή κινεζική ανακοίνωση.
Η αναφορά στη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ γεννά ένα κρίσιμο ερώτημα: πρόκειται για εκδημοκρατισμό ή για ανακατανομή της εξουσίας προς όφελος των ισχυρότερων; Η διεθνής ειρήνη δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από τη σύμπτωση των συμφερόντων των πέντε μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, με τη Γενική Συνέλευση να περιθωριοποιείται. Πραγματική μεταρρύθμιση σημαίνει περισσότερη αντιπροσωπευτικότητα και ισότιμη συμμετοχή, όχι ενίσχυση του ελέγχου των μεγάλων δυνάμεων.
Στην ενέργεια, οι τρεις χώρες επαναβεβαιώνουν τη σημασία της σταθερότητας των ενεργειακών ροών. Το πετρέλαιο, οι θαλάσσιες οδοί και τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν πλέον εργαλεία γεωπολιτικής πίεσης και στρατηγικής ασφάλειας. Για την Ελλάδα, η ναυτιλία, η Αλεξανδρούπολη, η Ρεβυθούσα και οι ενεργειακές διασυνδέσεις αποκτούν αυξημένη σημασία. Το ερώτημα είναι ποιος θα καθορίζει τους όρους πρόσβασης και τις εξαρτήσεις των υπόλοιπων χωρών.
Ιδιαίτερα φορτισμένη είναι η αναφορά στη διεθνή ποινική δικαιοσύνη. Οι επιφυλάξεις για τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και η έμφαση στην κρατική συναίνεση και την ασυλία αξιωματούχων δημιουργούν εύλογες ανησυχίες. Η διεθνής δικαιοσύνη δεν μπορεί να εφαρμόζεται με δύο μέτρα και δύο σταθμά: αυστηρά απέναντι στους αδύναμους και ανίσχυρα απέναντι στους ισχυρούς.
Στα πυρηνικά, οι τρεις ηγέτες επαναλαμβάνουν ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν πρέπει να διεξαχθεί. Η αποτροπή μιας καταστροφικής σύγκρουσης είναι αναγκαία, αλλά δεν σημαίνει εγκατάλειψη του ανταγωνισμού για την παγκόσμια κυριαρχία.
Η νέα Γιάλτα και οι μεγάλοι εκβιασμοί
Οι ιστορικοί παραλληλισμοί με τη Γιάλτα του 1945 είναι αναπόφευκτοι. Τότε, Ρούζβελτ, Τσόρτσιλ και Στάλιν συζήτησαν τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων και τις σφαίρες επιρροής στην Ευρώπη. Σήμερα, 81 χρόνια αργότερα, δεν υπάρχουν αποδείξεις για συμφωνία εδαφικής διανομής του πλανήτη. Μπορεί, όμως, να διαμορφώνεται μια διαφορετική συνεννόηση: για τους κανόνες άσκησης της ισχύος και τα όρια των διεθνών παρεμβάσεων.
Οι τρεις δυνάμεις συνδυάζουν την οικονομική, στρατιωτική και διπλωματική ισχύ με τη λεγόμενη «έξυπνη δύναμη» (Smart Power): κυρώσεις, δασμούς, αποκλεισμούς, πολιτικές πιέσεις και μηχανισμούς επιρροής. Οι ΗΠΑ αξιοποιούν την οικονομική και στρατιωτική τους υπεροχή, η Ρωσία επιδιώκει να κατοχυρώσει τα συμφέροντά της στην Ουκρανία και στον μετασοβιετικό χώρο, ενώ η Κίνα ενισχύει τη θέση της στην Ασία και διεθνώς, με επίκεντρο και την Ταϊβάν.
Η Βενεζουέλα και η Κούβα, η Ουκρανία και η Ταϊβάν αποτελούν διαφορετικές περιπτώσεις, αναδεικνύουν όμως το ίδιο ερώτημα: ποια είναι τα πραγματικά όρια της ισχύος των μεγάλων δυνάμεων; Η συνέχιση του αποκλεισμού της Κούβας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα οικονομικής επιβολής.
Ευρώπη, Ελλάδα και Κύπρος στο νέο τοπίο
Η Ευρώπη βρίσκεται εγκλωβισμένη στον πόλεμο της Ουκρανίας. Η ενεργειακή αναδιάταξη, οι αυξημένες στρατιωτικές δαπάνες και η ενίσχυση της πολεμικής βιομηχανίας έχουν δημιουργήσει συνθήκες στρατηγικής αδυναμίας. Κινδυνεύει, μάλιστα, να βρεθεί μπροστά σε αποφάσεις για την ασφάλειά της χωρίς ισότιμη συμμετοχή στη διαμόρφωσή τους.
Η ειρήνη στην Ουκρανία είναι αναγκαία, αλλά δεν μπορεί να επιβληθεί ερήμην του ουκρανικού λαού ούτε να νομιμοποιήσει την απόκτηση εδαφών διά της βίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι εξελίξεις για Ελλάδα και Κύπρο. Οι διεκδικήσεις της Τουρκίας και η προσπάθειά της να αναβαθμίσει τον γεωπολιτικό της ρόλο δεν μπορούν να νομιμοποιήσουν αναθεωρητικές πολιτικές. Η υφαλοκρηπίδα, η ΑΟΖ, τα δικαιώματα των νησιών και η κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν αποτελούν αντικείμενο συναλλαγής μεταξύ τρίτων κρατών. Το ίδιο ισχύει για τον Great Sea Interconnector και τα δικαιώματα πόντισης υποθαλάσσιων καλωδίων.
Παράλληλα, ο Παγκόσμιος Νότος και οι BRICS αποτελούν σημαντικό παράγοντα της νέας αναδιάταξης. Η διεκδίκηση μεγαλύτερης συμμετοχής στους διεθνείς θεσμούς και η αναζήτηση εναλλακτικών χρηματοπιστωτικών μηχανισμών αμφισβητούν την παραδοσιακή δυτική κυριαρχία. Ωστόσο, οι χώρες αυτές δεν αποτελούν ενιαίο στρατόπεδο ούτε είναι δεδομένο ότι θα διεκδικήσουν μια πραγματικά ισότιμη διεθνή τάξη.
Ειρήνη για τους ισχυρούς, εκβιασμοί για τους υπόλοιπους;
Η συνάντηση της Σεντζέν δεν αποδεικνύει ότι Τραμπ, Σι και Πούτιν συμφώνησαν να μοιράσουν τον πλανήτη. Αποτελεί, όμως, ένδειξη ότι επιδιώκουν κοινό πλαίσιο συνεννόησης σε κρίσιμα ζητήματα, από τον ΟΗΕ και την ενέργεια μέχρι τη διεθνή δικαιοσύνη και τα πυρηνικά.
Εδώ βρίσκεται η ουσία της νέας Γιάλτας: όχι απαραίτητα νέες συνοριακές γραμμές, αλλά μια συνεννόηση που θα επιτρέπει στις μεγάλες δυνάμεις να αποφεύγουν την άμεση μεταξύ τους σύγκρουση, διατηρώντας ταυτόχρονα τη δυνατότητα παρεμβάσεων, οικονομικών αποκλεισμών και πολιτικών εκβιασμών σε τρίτες χώρες.
Το ερώτημα είναι ποια ειρήνη και με ποιους όρους. Γιατί όταν οι διεθνείς κανόνες υποτάσσονται στους συσχετισμούς ισχύος, η κυριαρχία και τα δικαιώματα των μικρότερων κρατών κινδυνεύουν να μετατραπούν σε αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Drepani.gr
Εκατοντάδες κενά στα σχολεία, ομηρία νεοδιόριστων και εκδικητικές πειθαρχικές διώξεις
Η Γ΄ φάση προσλήψεων κάλυψε μόλις 33 θέσεις στη Γενική Εκπαίδευση και καμία στην Ειδική – Παρέμβαση διαμαρτυρίας στη ΔΔΕ Δυτικής Θεσσαλονίκης. Η Ε΄ ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης καταγγέλλει την κυβερνητική πολιτική...
Συμφωνήθηκε μια νέα Γιάλτα; Τραμπ, Σι και Πούτιν μοιράζουν την ισχύ και επαναχαράζουν τη διεθνή τάξη
Δυτική Αττική: 120 κενά εκπαιδευτικών και χιλιάδες χαμένες διδακτικές ώρες – Παρέμβαση της ΕΛΜΕ στη ΔΔΕ την Παρασκευή 20/11