Χρήστος Κάτσικας

Πτυχία, μεταπτυχιακά, χρόνια αναμονής στους πίνακες και στο τέλος ένας μισθός περίπου 820 ευρώ – Για πολλούς νεοδιόριστους το πρώτο ερώτημα δεν είναι «σε ποιο σχολείο θα διδάξω;», αλλά «πώς θα μπορέσω να ζήσω;»

Υπάρχει μια στιγμή που ένας εκπαιδευτικός περιμένει χρόνια. Είναι η στιγμή που βλέπει το όνομά του στους πίνακες των μόνιμων διορισμών.

Έπειτα από σπουδές, επιμορφώσεις, εξετάσεις, μεταπτυχιακά για πολλούς, χρόνια αναπλήρωσης και ατελείωτες μετακινήσεις από σχολείο σε σχολείο, έρχεται επιτέλους η λέξη που υποτίθεται ότι αλλάζει τα πάντα: «Μόνιμος».

Και ύστερα έρχεται ο πρώτος μισθός.

Περίπου 815-820 ευρώ καθαρά για έναν νεοδιόριστο εκπαιδευτικό χωρίς αναγνωρισμένη προϋπηρεσία, ανάλογα βέβαια με την προσωπική και ασφαλιστική του κατάσταση και τις κρατήσεις.

Και κάπου εκεί η χαρά του διορισμού συναντά την πραγματικότητα.

Γιατί με 820 ευρώ δεν πρέπει απλώς να ζήσεις. Μπορεί να πρέπει να μετακομίσεις στην άλλη άκρη της Ελλάδας για να ζήσεις.

Ένας εκπαιδευτικός με 819,97 ευρώ

Οι αναλυτικοί υπολογισμοί των αποδοχών των εκπαιδευτικών μετά την αναπροσαρμογή της 1ης Απριλίου 2026 τοποθετούν, σε ενδεικτική περίπτωση εκπαιδευτικού χωρίς παιδιά και χωρίς προϋπηρεσία, τον καθαρό μισθό του πρώτου μισθολογικού κλιμακίου περίπου στα 819,97 ευρώ, αφού συνυπολογιστούν και οι ιδιαίτερες κρατήσεις των νεοδιόριστων.

Από την 1η Απριλίου οι βασικοί μισθοί του Δημοσίου αυξήθηκαν κατά 40 ευρώ, στο πλαίσιο της σύνδεσής τους με την αύξηση του κατώτατου μισθού.

Κι όμως, το ποσό που τελικά βλέπει ένας νεοδιόριστος στον τραπεζικό του λογαριασμό παραμένει γύρω στα 820 ευρώ.

Αυτό είναι το πραγματικό νούμερο που έχει σημασία όταν έρχεται η ώρα να πληρωθεί το ενοίκιο.

«Λιγότερα και από τον βασικό μισθό» – Μια απαραίτητη διευκρίνιση

Στη συζήτηση για τους μισθούς των νεοδιόριστων ακούγεται συχνά ότι ένας εκπαιδευτικός παίρνει «λιγότερα ακόμη και από τον κατώτατο μισθό του ιδιωτικού τομέα».

Η εικόνα είναι εντυπωσιακή, αλλά χρειάζεται μία σημαντική διευκρίνιση για να είναι απολύτως σωστή η σύγκριση.

Από την 1η Απριλίου 2026 ο νομοθετημένος κατώτατος μισθός στον ιδιωτικό τομέα είναι 920 ευρώ μεικτά.

Τα περίπου 820 ευρώ του νεοδιόριστου εκπαιδευτικού, αντίθετα, είναι καθαρά. Άρα δεν πρόκειται για δύο απολύτως συγκρίσιμα ποσά.

Αυτή η τεχνική διευκρίνιση, όμως, δεν αλλάζει την ουσία του προβλήματος.

Ένας πτυχιούχος που διορίζεται ως επιστήμονας στο ελληνικό δημόσιο σχολείο, έχοντας πολλές φορές επενδύσει πάνω από μια δεκαετία σε σπουδές, προσόντα και αναμονή, ξεκινά την επαγγελματική του ζωή με διαθέσιμο εισόδημα λίγο πάνω από 800 ευρώ.

Και αυτό από μόνο του είναι αρκετό για να ανοίξει μια πολύ σοβαρή συζήτηση.

820 ευρώ – αλλά όχι απαραίτητα στο σπίτι σου

Υπάρχει επιπλέον μια λεπτομέρεια που κάνει την κατάσταση πολύ πιο δύσκολη για έναν εκπαιδευτικό σε σχέση με έναν εργαζόμενο που βρίσκει δουλειά στον τόπο κατοικίας του.

Ο νεοδιόριστος δεν επιλέγει απαραίτητα πού θα ζήσει.

Μπορεί να διοριστεί εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το σπίτι του.

Σε νησί.

Σε τουριστική περιοχή με πανάκριβη στέγη.

Σε απομακρυσμένη περιοχή όπου η καθημερινή μετακίνηση απαιτεί αυτοκίνητο.

Και πολύ συχνά χρειάζεται να διατηρεί ταυτόχρονα οικονομικές υποχρεώσεις στον τόπο όπου βρίσκεται η οικογένειά του.

Έτσι ο περίφημος «σίγουρος μισθός του Δημοσίου» αρχίζει να μοιράζεται πριν καν καταβληθεί.

Ενοίκιο.

Ρεύμα.

Νερό.

Μετακινήσεις.

Καύσιμα.

Τρόφιμα.

Εισιτήρια για να επιστρέψει κάποιος στην οικογένειά του.

Και στο τέλος του μήνα ο μόνιμος διορισμός μπορεί να μοιάζει περισσότερο με άσκηση οικονομικής επιβίωσης παρά με επαγγελματική αποκατάσταση.

Ο νεοδιόριστος των 25 ετών υπάρχει κυρίως στη φαντασία μας

Υπάρχει ακόμη ένα στοιχείο που συχνά ξεχνάμε.

Οι σημερινοί νεοδιόριστοι εκπαιδευτικοί δεν είναι αναγκαστικά νέοι άνθρωποι που μόλις τελείωσαν το πανεπιστήμιο και ξεκινούν τη ζωή τους.

Πολλοί έχουν ήδη διανύσει χρόνια ως αναπληρωτές.

Έχουν αλλάξει δεκάδες σχολεία.

Έχουν δημιουργήσει οικογένεια.

Έχουν παιδιά.

Έχουν περάσει τα 35 ή τα 40.

Άλλοι ξεκινούν τη μόνιμη εκπαιδευτική τους σταδιοδρομία ακόμη αργότερα.

Για αυτούς τους ανθρώπους, τα 820 ευρώ δεν είναι ένας «πρώτος μισθός μέχρι να σταθούν στα πόδια τους».

Είναι το εισόδημα με το οποίο καλούνται να στηρίξουν μια ήδη διαμορφωμένη ενήλικη ζωή.

Πόσο κοστολογείται τελικά η μόρφωση;

Και εδώ εμφανίζεται μια μεγάλη αντίφαση του εκπαιδευτικού μας συστήματος.

Από τη μία ζητάμε όλο και περισσότερα από τον εκπαιδευτικό.

Πτυχίο.

Παιδαγωγική επάρκεια.

Ξένες γλώσσες.

Ψηφιακές δεξιότητες.

Σεμινάρια.

Μεταπτυχιακές σπουδές.

Πολλοί φτάνουν ακόμη και στο διδακτορικό.

Ζητάμε συνεχή επιμόρφωση, αξιολόγηση, συμμετοχή σε δράσεις, προγράμματα, πλατφόρμες και διοικητικές διαδικασίες.

Και από την άλλη, όταν αυτός ο άνθρωπος περνά για πρώτη φορά ως μόνιμος εκπαιδευτικός την πόρτα του σχολείου, του δίνουμε έναν καθαρό μισθό κοντά στα 820 ευρώ.

Η αντίφαση είναι δύσκολο να αγνοηθεί.

Δεν μπορεί ένα κράτος να ζητά εκπαιδευτικούς υψηλών προσόντων με μισθούς χαμηλών προσδοκιών.

«Μα είναι μόνιμος»

Υπάρχει βέβαια πάντα η εύκολη απάντηση:

«Έχει μονιμότητα».

Σωστά.

Η εργασιακή ασφάλεια είναι σημαντική και αποτελεί πραγματικό πλεονέκτημα.

Αλλά η μονιμότητα δεν πληρώνει το ενοίκιο.

Δεν γεμίζει το ρεζερβουάρ.

Δεν αγοράζει τρόφιμα.

Δεν πληρώνει δύο σπίτια όταν ο εκπαιδευτικός υπηρετεί μακριά από την οικογένειά του.

Και κυρίως, δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως δικαιολογία για έναν μισθό που δεν αντιστοιχεί ούτε στα προσόντα ούτε στις απαιτήσεις της εργασίας.

Ένας εργαζόμενος δεν πρέπει να επιλέγει ανάμεσα στην εργασιακή ασφάλεια και στην αξιοπρεπή διαβίωση.

Δικαιούται και τα δύο.

Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί δεν βρίσκουν σπίτι οι εκπαιδευτικοί

Κάθε Σεπτέμβριο βλέπουμε σχεδόν την ίδια εικόνα.

Εκπαιδευτικοί αναζητούν απεγνωσμένα κατάλυμα.

Άλλοι ζητούν βοήθεια από δήμους.

Άλλοι μοιράζονται διαμερίσματα.

Άλλοι υπολογίζουν αν τους συμφέρει οικονομικά να αποδεχθούν μια θέση μακριά από τον τόπο τους.

Και η δημόσια συζήτηση συχνά περιορίζεται στην ανάγκη παροχής στέγης.

Πράγματι, τα στεγαστικά κίνητρα είναι απαραίτητα.

Αλλά υπάρχει ένα βαθύτερο ερώτημα:

Γιατί ένας μόνιμος εργαζόμενος του κράτους να μην μπορεί με τον μισθό του να νοικιάσει ένα μικρό σπίτι στον τόπο όπου το ίδιο το κράτος τον στέλνει να εργαστεί;

Εάν απαιτούνται συνεχώς έκτακτα βοηθήματα, δημοτικά καταλύματα και ειδικές διευκολύνσεις για να μπορέσει ένας εργαζόμενος απλώς να εμφανιστεί στη δουλειά του, τότε κάτι δεν λειτουργεί σωστά στο ίδιο το μισθολογικό μοντέλο.

Δεν είναι μόνο θέμα δικαιοσύνης 

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τους εκπαιδευτικούς.

Αφορά τελικά και τους μαθητές.

Γιατί ένα εκπαιδευτικό σύστημα που δεν μπορεί να προσφέρει αξιοπρεπείς αμοιβές κινδυνεύει σταδιακά να χάσει την ελκυστικότητά του.

Ο νέος επιστήμονας θα αρχίσει να σκέφτεται δύο φορές αν αξίζει να περιμένει χρόνια έναν διορισμό.

Ο εκπαιδευτικός με ισχυρά προσόντα θα αναζητήσει άλλες επαγγελματικές διαδρομές.

Και όσοι διορίζονται θα ξεκινούν την καριέρα τους όχι με ενθουσιασμό για το μάθημα που θα κάνουν, αλλά με την αγωνία του επόμενου λογαριασμού.

Αυτό δεν μπορεί να είναι το σχολείο που θέλουμε.

Γιατί ο εκπαιδευτικός που καλείται να μορφώσει την επόμενη γενιά δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν εργαζόμενος που πρέπει απλώς να είναι ευγνώμων επειδή διορίστηκε.

Ο μόνιμος διορισμός είναι σημαντικός.

Αλλά ο μόνιμος διορισμός με 820 ευρώ στην τσέπη και μια βαλίτσα για ένα νησί ή μια μακρινή πόλη δεν είναι η επαγγελματική αποκατάσταση που υποσχόμαστε στους ανθρώπους οι οποίοι κρατούν όρθιο το δημόσιο σχολείο.

Είναι απλώς η αρχή ενός ακόμη αγώνα επιβίωσης.