Τι αποκαλύπτει η σύγκριση δεδομένων του «Greece in Figures»

Μιχάλης Γελασάκης - ΤΑ ΝΕΑ 

Σχεδόν 14.000 περισσότεροι είναι οι έλληνες πτυχιούχοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που έφυγαν από τη χώρα μας προς την Ευρώπη το 2025 σε σχέση με το 2024. Υστερα από σύγκριση των δεδομένων που έκανε το «Greece in Figures» από την Ερευνα Εργατικού Δυναμικού (LFS) και δειγματοληπτικές έρευνες από τις στατιστικές Αρχές των εκάστοτε κρατών, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι έχουμε το υψηλότερο επίπεδο πτυχιούχων που έχει καταγραφεί για τη χώρα μας, οι οποίοι αναζητούν εργασία στην Ευρώπη, με το ποσοστό να σημειώνει αύξηση 12,1% σε μόλις έναν χρόνο.

Για την ακρίβεια, 13.900 περισσότεροι Ελληνες, ηλικίας 20 έως 64 ετών που μεγάλωσαν και σπούδασαν στην Ελλάδα, κατέφυγαν σε χώρες της ΕΖΕΣ (Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών), η οποία περιλαμβάνει τις χώρες της ΕΕ και επιπλέον τις: Ελβετία, Νορβηγία, Ισλανδία, Λιχτενστάιν. Αυτός ο πληθυσμός αφορά μόνο την Ευρώπη με τον συνολικό αριθμό των πτυχιούχων που έχουν μεταναστεύσει σε αυτήν να ανέρχεται σε 128.500 από το 2000 κι έπειτα.

Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, οι πτυχιούχοι αποτελούν σήμερα μία από τις τρεις σχεδόν ισομεγέθεις ομάδες Ελλήνων στην Ευρώπη, μαζί με τους αποφοίτους λυκείου ή επαγγελματικής κατάρτισης (126.300) και όσους έχουν ολοκληρώσει μόνο την υποχρεωτική εκπαίδευση (130.200). Το ποσοστό απασχόλησής τους αγγίζει το 85,9%, σημαντικά υψηλότερο από το αντίστοιχο των πτυχιούχων εντός Ελλάδας.

Δεν είναι, όμως, μόνο οι πτυχιούχοι. Γενικά, η σύγχρονη μετανάστευση φαίνεται να μεγεθύνεται ξανά. Οπως αναφέρει το «Greece in Figures», συνολικά οι συμπατριώτες μας ηλικίας 20-64 που έφυγαν στην Ευρώπη από το 2000 έφτασαν το 2025 τις 386.100, σημειώνοντας ιστορικό υψηλό, με αύξηση 30.300 ατόμων σε μόλις έναν χρόνο. Η Αμερική, η Αφρική, η Ασία και η Ωκεανία δεν περιλαμβάνονται σε αυτές τις μετρήσεις.

Στα χρόνια των μνημονίων η συζήτηση για το brain drain ήταν καθημερινή. Δημοσιεύματα, ντοκιμαντέρ, συζητήσεις, ημερίδες, παρεμβάσεις κ.λπ. εξηγούσαν και ανέλυαν το φαινόμενο. Τα τελευταία χρόνια, από τη μεριά της πολιτείας έγινε μεγάλη προσπάθεια επαναπατρισμού ικανού ανθρώπινου δυναμικού διαφημίζοντας πολιτικές που θα έδιναν κίνητρα σε όσους έφυγαν για να επιστρέψουν.

Εκτός από τις πολιτικές, υπήρξε κι ένα ισχυρό αφήγημα κυβερνητικών στελεχών ότι επιστρέφουν τα καλά μυαλά και οι επιστήμονες που έφευγαν μαζικά στο εξωτερικό τα προηγούμενα χρόνια, αφού πλέον η ανεργία έχει μειωθεί, οι μισθοί είναι καλύτεροι και οι συνθήκες βελτιωμένες… Ομως, τα στατιστικά δεν φαίνεται να δείχνουν κάποια σημαντικά αποτελέσματα στον επαναπατρισμό πτυχιούχων. Το αντίθετο μάλιστα. Ο αριθμός τους την τελευταία τριετία αυξάνεται με έντονο ρυθμό όπως και οι δείκτες ανεργίας του τελευταίου τριμήνου στη χώρα. Δεν χρειάζεται πολύ ψάξιμο για να εξηγήσει κανείς το γιατί.

Στην Ελλάδα τα μεγάλα ποσοστά

Από τα δημοσιευμένα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Αρχής βλέπουμε ότι το 2025 το ποσοστό των ελλήνων πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ηλικίας 25-64 ετών, που είναι άνεργο, είναι το υψηλότερο της Ευρώπης, με δεύτερη την Ισπανία. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος των πτυχιούχων αναλογικά με τον πληθυσμό είναι 32,4%, με το 4% να είναι ο μέσος όρος των ανέργων σε αυτήν την κοινωνική ομάδα. Στην Ελλάδα, ενώ τα ποσοστά των πτυχιούχων σε σχέση με τον πληθυσμό είναι κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο (30,2%), οι άνεργοι εξ αυτών είναι πολύ περισσότεροι, με το ποσοστό να αγγίζει το 6,8%, γεγονός που καθιστά την Ελλάδα πρώτη στον δείκτη με τους περισσότερους πτυχιούχους ανέργους αναλογικά με τον πληθυσμό.

Φρενάρισμα στην πτώση της ανεργίας

Ο Απρίλιος του 2026 δεν έφερε καλά νέα για την εδώ και χρόνια σταθερή μείωση συνολικά της ανεργίας στη χώρα μας, αφού είναι ο πρώτος Απρίλιος ύστερα από χρόνια που η ανεργία αυξάνεται. Από τα στοιχεία της έρευνας του εργατικού δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ για τον Απρίλιο του 2026 προκύπτει ότι το εποχικά διορθωμένο ποσοστό ανεργίας ανήλθε σε 9,5% έναντι του αναθεωρημένου προς τα πάνω 9,0% τον Απρίλιο του 2025. Από την ίδια πηγή βλέπουμε ότι οι απασχολούμενοι ανήλθαν σε 4.318.719 άτομα, σημειώνοντας μείωση κατά 3.592 άτομα σε σχέση με τον Απρίλιο του 2025 (-0,1%) και μείωση κατά 9.887 άτομα σε σχέση με τον Μάρτιο του 2026 (-0,2%), ενώ οι άνεργοι ανήλθαν σε 452.305 άτομα, σημειώνοντας αύξηση κατά 26.607 άτομα σε σχέση με τον Απρίλιο του 2025 (6,3%).

Για τον επαναπατρισμό των πτυχιούχων, αλλά και των ανειδίκευτων εργατών δεν αρκούν ούτε επικοινωνιακοί σχεδιασμοί, ούτε λύσεις που παρουσιάζονται ωραίες στα χαρτιά. Η ακρίβεια που μαστίζει τη χώρα σε σχέση με την αγοραστική δύναμη, η στεγαστική κρίση και οι επαγγελματικές ευκαιρίες είναι βασικοί λόγοι που οδηγούν στην έκδοση εισιτηρίων χωρίς επιστροφή.