Διακοπές με ανασφάλεια για τους εκπαιδευτικούς

Χρήστος Κάτσικας

Το τοξικό κλίμα που προκαλεί στα σχολεία ο αυταρχισμός της κυβέρνησης, με τις διώξεις, τις απειλές και την αύξηση του γραφειοκρατικού φόρτου και των εξωεκπαιδευτικών εργασιών, οδηγεί στην εξουθένωση πολλούς δασκάλους και καθηγητές με αποτέλεσμα να παρουσιάζεται πλέον και κύμα φυγής από τη δημόσια εκπαίδευση.

Το κλίμα στα σχολεία, που έκλεισαν χθες για τις γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, μόνο εορταστικό δεν είναι για τους εκπαιδευτικούς που παλεύουν καθημερινά να τα βγάλουν πέρα με τα εκπαιδευτικά τους καθήκοντα μέσα στις σχολικές τάξεις, που έχουν δυσκολέψει αφάνταστα, και παράλληλα αντιμετωπίζουν τον φόρτο των εξωεκπαιδευτικών εργασιών και τις πιέσεις του υπουργείου Παιδείας. Οι εκπαιδευτικοί βιώνουν συνθήκες εντεινόμενης εργασίας, γονεϊκές πιέσεις και εργασιακό εκφοβισμό.

Είχε εντοπιστεί εδώ και καιρό ότι οι νομοθετικές παρεμβάσεις του υπουργείου Παιδείας βαθαίνουν την έντονη ελεγκτική διάθεση με όχημα μια αυστηρή ιεραρχική και κατακερματισμένη δομή, μετατοπίζοντας το σχολείο από παιδαγωγικό κύτταρο σε οργανισμό με ιδιωτικοοικονομικούς όρους λειτουργίας. Αυτό αποτελεί μια βραδυφλεγή βόμβα στο «κλίμα» του σχολείου.

Μια βραδυφλεγής βόμβα

Η επιδείνωση των εργασιακών συνθηκών τείνει να απογειωθεί, η πίεση και η ανασφάλεια δημιουργούν ολοένα και περισσότερες αποικίες στο εκπαιδευτικό σώμα και ο κίνδυνος ενός τοξικού κλίματος στα σχολεία είναι ορατός και έτοιμος να διαχυθεί και προς «τα κάτω» και να επηρεάσει κάθε μέλος του εκπαιδευτικού προσωπικού. Δεν μιλάμε για τα σκηνικά εκφοβισμού, για τη «βροχή» διώξεων και απειλών, για τα πειθαρχικά σε εκπαιδευτικούς από τη διοίκηση της εκπαίδευσης. Υπάρχουν δεκάδες παραδείγματα αυθαιρεσιών, έτσι ώστε η καταγραφή τους κάπου χάνει το νόημα. Να θυμίσουμε ότι εκατοντάδες εκπαιδευτικοί καλούνται για απολογία σχεδόν σε όλες τις Διευθύνσεις της χώρας ενώ πρόσφατες είναι οι διώξεις προέδρων και μελών Δ.Σ. εκπαιδευτικών σωματείων και οι καθαιρέσεις στελεχών εκπαίδευσης που απείχαν από την αξιολόγηση. Παράλληλα απροκάλυπτα επιβάλλεται μια νεομακαρθικού τύπου λογοκρισία, με πιο πρόσφατα θύματα εκπαιδευτικούς που τόλμησαν να μιλήσουν για τη μαρτυρική Παλαιστίνη ή να καλέσουν ομιλητές σαν την κόρη του Τσε Γκεβάρα.

Υπουργείο και Διευθύνσεις Εκπαίδευσης, επιστρατεύοντας όλο τον διοικητικό μηχανισμό, σέρνουν τα σωματεία διαρκώς στα δικαστήρια για να βγάλουν παράνομες τις αποφάσεις τους για απεργία και κινητοποιήσεις, απειλούν με πειθαρχικά, χτυπούν το ίδιο το δικαίωμα της απεργίας. Είναι φανερό ότι επιχειρείται να επιβληθεί μόνιμο καθεστώς φόβου και χειραγώγησης των εκπαιδευτικών, ώστε κάθε απόκλιση από το πρότυπο του υποταγμένου εκπαιδευτικού να κρίνεται σαν δημοσιοϋπαλληλικό παράπτωμα ή αντιεπιστημονική παρέκκλιση. Αυτό το πλαίσιο μεταφέρει τις ευθύνες για τα εκρηκτικά προβλήματα του σημερινού σχολείου στον εκπαιδευτικό.

Τοξικότητα

Ωστόσο οι πιέσεις, ο αυταρχισμός του ΥΠΑΙΘΑ και οι προσπάθειες διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού με πρακτικές που θυμίζουν περασμένες εποχές έχουν δημιουργήσει άσχημο κλίμα στα σχολεία και οδηγούν σε πλήθος παραιτήσεων και απαλλαγών ακόμη και στελεχών της εκπαίδευσης. Πρόσφατα εξαναγκάστηκε σε παραίτηση διευθυντής σχολείου, απέναντι στην ενεργοποίηση των διατάξεων του άρθρου 56 του 4823/21 και στην έγγραφη προειδοποίηση από τον διευθυντή Π.Ε. Ν. Λασιθίου για καθαίρεση και πειθαρχικές ποινές.

«Εχοντας σε κάθε συνεδρίαση του Ανώτερου Περιφερειακού Υπηρεσιακού Συμβουλίου Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΑΠΥΣΠΕ), μονίμως, παραιτήσεις στελεχών εκπαίδευσης και φθάνοντας στον απίστευτο αριθμό των 113 παραιτήσεων στελεχών εκπαίδευσης μέσα στην περσινή χρονιά, σε συνδυασμό με τις 95 άδειες άνευ αποδοχών που πήραν συνάδελφοι αναζητώντας εργασιακή στέγη σε άλλους επαγγελματικούς χώρους (ακόμα και στο εξωτερικό), αναρωτιόμαστε τι άλλο πρέπει να συμβεί για να αντιληφθεί το ΥΠΑΙΘΑ την κατάσταση που έχει δημιουργήσει με την εφαρμοζόμενη πολιτική του στην εκπαίδευση!».

Τα παραπάνω ανέφεραν οι αιρετοί Χρήστος Τρανός και Θεόδωρος Μπίρμπας και αφορούν μόνο το ΑΠΥΣΠΕ Αττικής, δηλαδή μόνο τα σχολεία της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Αττικής. Και οι δύο αυτοί εκπαιδευτικοί που επισημαίνουν τα παραπάνω καθόλου δεν το κάνουν με αντιπολιτευτική διάθεση καθώς είναι στελέχη της ΔΑΚΕ!

Εξάντληση και κύμα φυγής

Παράλληλα, ίσως είναι η πρώτη φορά μεταπολιτευτικά που ένα μεγάλο τμήμα των εκπαιδευτικών νιώθει αφενός τέτοια αφόρητη πίεση και αφετέρου τέτοια έλλειψη χαράς για τη διδασκαλία που, αντί να τονώνει όπως παλιότερα, «αδειάζει» σωματικά και ψυχικά. Ενας μεγάλος αριθμός εκπαιδευτικών βιώνει υψηλή ή μεσαία συναισθηματική εξάντληση, ενώ καταγράφεται επίσης ένα ακόμη μεγαλύτερο τμήμα εκπαιδευτικών που αισθάνεται ότι οι παρεμβάσεις του υπουργείου Παιδείας κάνουν τη δουλειά τους στο σχολείο να φαίνεται άνευ νοήματος.

Ενας ατελείωτος βομβαρδισμός εξωεκπαιδευτικών εργασιών, γραφειοκρατικού φόρτου και ευθυνών που διασπείρουν άγχος, αβεβαιότητα και αγωνία διαμορφώνει σταδιακά ένα βαθιά τοξικό περιβάλλον για τα εργασιακά, μορφωτικά και δημοκρατικά δικαιώματα εκπαιδευτικών και εκπαιδευομένων.

Εγγραφα, οδηγίες, εγκύκλιοι, υπουργικές αποφάσεις, νέα νομοθεσία και βροχή από νέες ευθύνες που ετσιθελικά μετατρέπουν τους εκπαιδευτικούς σε πληροφορικούς (μέσα σε λίγα 24ωρα έπρεπε όλοι να χειρίζονται υπολογιστές και να ξέρουν να κάνουν μάθημα εξ αποστάσεως), νοσοκόμους και γιατρούς (υπεύθυνοι Covid), ψυχολόγους (σύμβουλοι σχολικής ζωής), που μαζί με τους παλιότερους μόνιμους ρόλους του διοικητικού προσωπικού, του φύλακα, κάνουν «φύλλο και φτερό» την εκπαιδευτική διαδικασία και εξουθενώνουν τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι στη χώρα μας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσια - Λύκεια) έχουν μέση ηλικία 50 ετών και άνω.

Ισως γι’ αυτό μαζί με τις εστίες αγανάκτησης, θυμού και αντίστασης που αναζωπυρώνονται από το «λάδι που ρίχνει στη φωτιά» το ΥΠΑΙΘΑ, παρατηρείται και ένα «κύμα φυγής» εκπαιδευτικών προς τη συνταξιοδότηση (το οποίο θα ήταν πολύ μεγαλύτερο αν οι όροι συνταξιοδότησης εξασφάλιζαν μια στοιχειώδη κάλυψη στις ανάγκες επιβίωσης), καθώς οι αντίξοες συνθήκες εργασίας (εντατικοποίηση, πίεση, εξάντληση, έλλειψη νοήματος, τηλεκπαίδευση και αξιολόγηση) έχουν κάνει αφόρητη τη ζωή χιλιάδων εκπαιδευτικών.