Χρήστος Κάτσικας

Σε μια περίοδο όπου οι εκπαιδευτικοί καλούνται να αντεπεξέλθουν σε αυξημένες απαιτήσεις, χαμηλές αποδοχές και διαρκή εργασιακή πίεση, ένα ακόμη ζήτημα έρχεται να προστεθεί στη λίστα των ανισοτήτων: το κόστος εξαγοράς πλασματικού χρόνου ασφάλισης.

Με βάση το ισχύον ασφαλιστικό πλαίσιο, όπως αυτό διαμορφώθηκε από τον ν.4387/2016 και τις μεταγενέστερες τροποποιήσεις του (ν.4670/2020), έχει δημιουργηθεί μια εμφανής και ουσιαστική διαφοροποίηση μεταξύ των εκπαιδευτικών, ανάλογα με το πότε υπέβαλαν αίτηση αναγνώρισης πλασματικών ετών.

Δύο κατηγορίες, δύο πραγματικότητες

Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2016, οι όροι εξαγοράς πλασματικού χρόνου ήταν σαφώς ευνοϊκότεροι. Οι ασφαλισμένοι που πρόλαβαν να καταθέσουν αίτηση έως τότε, εξακολουθούν να επωφελούνται από χαμηλότερα ποσοστά και διαφορετική, πιο ήπια βάση υπολογισμού.

Από την 1η Ιανουαρίου 2017 και μετά, το τοπίο αλλάζει δραματικά. Το κόστος εξαγοράς αυξάνεται κατακόρυφα, φτάνοντας σε πολλές περιπτώσεις να είναι έως και τρεις ή τέσσερις φορές υψηλότερο.

Το αποτέλεσμα; Εκπαιδευτικοί με ίδια χρόνια υπηρεσίας και ίδιες προϋποθέσεις, καλούνται να πληρώσουν εντελώς διαφορετικά ποσά για το ίδιο δικαίωμα.

Μια αδικία με πραγματικές συνέπειες

Δεν πρόκειται για μια θεωρητική ανισότητα. Είναι μια καθημερινή, χειροπιαστή αδικία που επηρεάζει άμεσα τη ζωή και τον προγραμματισμό χιλιάδων εκπαιδευτικών.

Πολλοί αδυνατούν να ανταποκριθούν στο υψηλό κόστος εξαγοράς.
Αναγκάζονται να παρατείνουν τον εργασιακό τους βίο.
Βλέπουν τον συνταξιοδοτικό τους σχεδιασμό να ανατρέπεται.

Το πλαίσιο αυτό λειτουργεί, ουσιαστικά, ως ένας μηχανισμός «εγκλωβισμού». Όχι γιατί οι εκπαιδευτικοί δεν πληρούν τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, αλλά γιατί δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά το τίμημα.

Το αίτημα για ισονομία

Ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Π.Ε. Πάτρας, με πρόσφατη ανακοίνωσή του, θέτει το ζήτημα με σαφήνεια: ζητά την άμεση εξίσωση των όρων αναγνώρισης και εξαγοράς πλασματικού χρόνου για όλους τους εκπαιδευτικούς.

Καλεί τη ΔΟΕ να αναλάβει πρωτοβουλίες – τόσο σε επίπεδο θεσμικής παρέμβασης όσο και αγωνιστικής διεκδίκησης – ώστε να αποκατασταθεί αυτή η άνιση μεταχείριση.

Η πρόταση είναι ξεκάθαρη: επιστροφή σε ένα ενιαίο, δίκαιο πλαίσιο, με όρους αντίστοιχους εκείνων που ίσχυαν έως το τέλος του 2016.

Ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης

Η ουσία του ζητήματος ξεπερνά τα στενά όρια ενός ασφαλιστικού υπολογισμού. Αγγίζει τον πυρήνα της κοινωνικής δικαιοσύνης.

Πώς είναι δυνατόν εργαζόμενοι της ίδιας κατηγορίας, με παρόμοια πορεία και ίδιες υποχρεώσεις, να αντιμετωπίζονται με τόσο διαφορετικούς όρους;

Πώς μπορεί να θεωρείται δίκαιο ένα σύστημα που επιβραβεύει τη χρονική συγκυρία και όχι την πραγματική εργασία;

Η ύπαρξη «δύο ταχυτήτων» εκπαιδευτικών δεν είναι απλώς άδικη. Είναι διαβρωτική για την ίδια την έννοια της ισονομίας.

Ένα ζήτημα που δεν μπορεί να περιμένει

Σε ένα περιβάλλον ήδη επιβαρυμένο από οικονομικές πιέσεις, ακρίβεια και εργασιακή ανασφάλεια, τέτοιες διαφοροποιήσεις εντείνουν το αίσθημα αδικίας και απαξίωσης.

Η αποκατάσταση της ισότητας στους όρους εξαγοράς πλασματικού χρόνου δεν είναι μια πολυτέλεια. Είναι αναγκαία προϋπόθεση για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.

Η ευθύνη της Πολιτείας

Η Πολιτεία οφείλει να δει το πρόβλημα όχι ως τεχνική λεπτομέρεια, αλλά ως κοινωνικό ζήτημα πρώτης γραμμής. Να προχωρήσει σε νομοθετική παρέμβαση που θα αίρει τις στρεβλώσεις και θα επαναφέρει την ισορροπία.

Γιατί τελικά, η εκπαίδευση δεν στηρίζεται μόνο στους μαθητές και τα προγράμματα. Στηρίζεται στους ανθρώπους της.

Και αυτοί οι άνθρωποι αξίζουν ίσους όρους. Όχι μόνο στην τάξη, αλλά και στη ζωή τους.