ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΓΙΑ ΤΑ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου ΔΕΠ της Φιλοσοφικής Σχολής σε συνεδρίασή του συζήτησε το θέμα της ίδρυσης Ξενόγλωσσων Προπτυχιακών Προγραμμάτων Σπουδών (ΞΠΠΣ) για φοιτητές μη ελληνικής υπηκοότητας (με καταβολή διδάκτρων) και κατέληξε στις παρακάτω θέσεις και προβληματισμούς.

Οι διαστάσεις του ζητήματος είναι πολλές:

Α. στο θεσμικό επίπεδο, η πρόταση δεν εκπορεύεται από τις Γενικές Συνελεύσεις των Τμημάτων, όπως είναι το θεσμικά ορθό, με επόμενο στάδιο τη Σύγκλητο του Ιδρύματος, αλλά ακολουθεί μια «άνωθεν» πορεία. Το Υπουργείο προτείνει την ίδρυση ΞΠΠΣ στις διοικήσεις των πανεπιστημίων, οι οποίες με καθετοποιημένο τρόπο μεταφέρουν την πρόταση ατύπως στις διοικήσεις των Τμημάτων και εν τέλει καλούνται οι Γενικές Συνελεύσεις να αποφασίσουν την ίδρυση με διαδικασίες έμμεσης επιβολής ή άμεσης υποβολής. Η ίδια διαδικασία έχει ακολουθηθεί στο ΑΠΘ, ενώ ακολουθείται αυτό το χρονικό διάστημα στην Σχολή Θετικών Επιστημών του ΕΚΠΑ. Στο Τμήμα Φαρμακευτικής όπου ήδη λειτουργεί ΞΠΠΣ, οι φοιτητές/τριες μειώθηκαν ήδη σε δώδεκα (12), δηλαδή τον ελάχιστο αριθμό βιωσιμότητας του Προγράμματος.

Θεωρούμε ότι αυτή η διαδικασία δεν διαθέτει χαρακτηριστικά ακαδημαϊκότητας, δεν λαμβάνει υπόψη τις ακαδημαϊκές και επιστημονικές προϋποθέσεις που οδηγούν στη δημιουργία ενός πανεπιστημιακού τμήματος, αλλά εκπορεύεται από τη λογική και την πολιτική αυτοχρηματοδότησης των δημόσιων πανεπιστημίων μέσω της λειτουργίας ιδιωτικών προγραμμάτων προπτυχιακών και μεταπτυχιακών σπουδών.

Β. στο οικονομικό επίπεδο, η δημιουργία των ΞΠΠΣ εντάσσεται στη λογική της αυτοχρηματοδότησης των πανεπιστημιακών τμημάτων, αφού η κρατική χρηματοδότηση βαίνει μειούμενη. Με βάση τη λογική αυτή, οι υποδομές του δημόσιου πανεπιστημίου (με όλα τα προβλήματά τους λόγω της χρόνιας υποχρηματοδότησης) χρησιμοποιούνται με ιδιωτικο-οικονομικά κριτήρια (π.χ. δίδακτρα ή επιπλέον χρηματοδότηση ειδικά για τέτοια προγράμματα), με «όφελος» την ανακαίνιση κάποιων υποδομών ή τον εμπλουτισμό ορισμένων βιβλιοθηκών. Τα παρόμοια οφέλη είναι ελάχιστα εάν συγκριθούν με τη χρήση υποδομών (αιθουσών, βιβλιοθηκών) του δημόσιου πανεπιστημίου που έχουν πληρώσει οι Έλληνες φορολογούμενοι (ημών συμπεριλαμβανομένων). Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει ανάγκη από γενναία αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης και όχι από την ιδιωτικοποίηση των δομών της για αμφίβολα οφέλη.

Γ. στο ακαδημαϊκό επίπεδο, η δημιουργία των ΞΠΠΣ συνεπάγεται την στροφή προς παροχή εκπαιδευτικών υπηρεσιών και όχι την παραγωγή νέας επιστημονικής γνώσης. Πανεπιστημιακό Τμήμα σημαίνει έρευνα και διδασκαλία συγκεκριμένου κλάδου (ή «πειθαρχίας») της επιστήμης και όχι σεμιναριακού τύπου διάδοση ήδη δεδομένων γνώσεων, συχνά των πλέον γνωστών και στερεοτυπικών.

Ειδικά, για ορισμένα Τμήματα Ξένων Γλωσσών και Φιλολογιών της Σχολής μας, η δημιουργία των ΞΠΠΣ εμφανίζεται ως «σωτηρία» πριν το κλείσιμο λόγω της μείωσης των εισακτέων. Είναι απορίας άξιο πώς δεν έχει γίνει ήδη γνωστό ότι η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ) είναι αυτή που άφησε κενές θέσεις, εδώ και μια πενταετία στα τμήματα αυτά. Θα αναμέναμε οι αρχές των πανεπιστημίων να θέτουν εκ νέου το αίτημα της κατάργησης της ΕΒΕ αντί να προτείνουν ότι οι διδάσκοντες στα Τμήματα Ξένων Γλωσσών και Φιλολογιών (πλην της Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας) θα μπορούν να διδάσκουν ξένη γλώσσα στα ΞΠΠΣ. Πολλές δεκαετίες μετά την αυτονόμηση των Τμημάτων αυτών, προτείνεται η επιστροφή στα φροντιστηριακά μαθήματα ξένης γλώσσας.

Επιπλέον, στο ακαδημαϊκό επίπεδο, η παράλληλη ύπαρξη Προγραμμάτων μετά και άνευ διδάκτρων, έλκει το επίπεδο των προσφερόμενων μαθημάτων και αξιολογήσεων προς τα κάτω. Εάν οι φοιτητές των προγραμμάτων με δίδακτρα εισάγονται χωρίς εξετάσεις και με μέτριες γνώσεις και αποφοιτούν με σχετική ευκολία (αφού πρέπει να έχει «πελάτες» το πρόγραμμα), γιατί στο δημόσιο πρόγραμμα με φοιτητές που εισάγονται κατόπιν πανελλαδικών εξετάσεων, η αξιολόγηση θα ακολουθεί διαφορετικά κριτήρια;

Τα ΞΠΠΣ, μετά την ίδρυσή τους, θα λειτουργούν αυτόνομα από τη Γενική Συνέλευση του Τμήματος ή των Τμημάτων που θα τα αποφασίσουν, θα διοικούνται από Διοικούσα Επιτροπή, της οποίας οι αποφάσεις δεν εγκρίνονται από τα Τμήματα. Αυτή η δομή δεν προσιδιάζει σε δημόσιο πανεπιστήμιο

Δ. στο επίπεδο των εργασιακών σχέσεων και των οικονομικών απολαβών των μελών ΔΕΠ, η ίδρυση ΞΠΠΣ προβάλλεται ως η «λύση» για τις χαμηλές μας απολαβές. Είναι γνωστό ότι οι μισθοί των μελών ΔΕΠ είναι από τους χαμηλότερους (αν όχι οι χαμηλότεροι) σε όλη την Ευρώπη και με κανέναν τρόπο δεν είναι αντίστοιχοι με την ακαδημαϊκή και ερευνητική μας προσφορά. Γι’ αυτόν το λόγο τα συνδικαλιστικά μας όργανα διεκδικούν μετ’ επιτάσεως μισθολογικές αυξήσεις και αναγνώριση του περίπλοκου έργου μας. Στη θέση αυτής της αναγνώρισης, μας προτείνεται η «δεύτερη δουλειά». Το αποτέλεσμα θα είναι η αποστράγγιση του δημόσιου πανεπιστημίου από τους ανθρώπινους πόρους του και η επιδείνωση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης.

Είμαστε δημόσιοι λειτουργοί του ελληνικού πανεπιστημίου και θέλουμε να διδάσκουμε στους νέους και τις νέες που μόχθησαν για να εισαχθούν στο δημόσιο πανεπιστήμιο. Δεν εμπορευόμαστε τους τίτλους και την επιστημονική μας ειδίκευση στις τιμές που καθορίζει η αγορά. Διεκδικούμε το δικαίωμα να συνεχίσουμε να ανιχνεύουμε νέους ορίζοντες και να προτείνουμε νέες θεματολογίες στα ερευνητικά μας πεδία και όχι να προσφέρουμε «πακέτα» αναμασημένης και επιβεβαιωμένης «από τις ανάγκες της αγοράς» γνώσης.

Ε. τέλος, ειδικά για τη Σχολή μας πρέπει να γίνει αναφορά στο θέμα της a priori αγγλόγλωσσης εκπαίδευσης που θα προσφέρουν τα ΞΠΠΣ. Η Φιλοσοφική Σχολή έχει ως βασική επιστημονική της στόχευση την καλλιέργεια της ελληνικής γλώσσας σε επιστημονικό επίπεδο, τη μελέτη της λογοτεχνίας, της ιστορίας και της φιλοσοφίας της. Επιπλέον, εδώ και αρκετές δεκαετίες έχει καλλιεργήσει τη μελέτη των κυριότερων ευρωπαϊκών γλωσσών και φιλολογιών σε επιστημονικό επίπεδο, οργανώνοντας πανεπιστημιακά τμήματα ειδικά για κάθε μια από αυτές, όπως αρμόζει σε μια ευρωπαϊκή χώρα αλλά και στον πλούτο του ευρωπαϊκού πολιτισμού και της πολυγλωσσίας που τον χαρακτήρισε διαχρονικά.

Μια ανάλογη «τάση» εξαγγλισμού εμφανίζεται τα τελευταία χρόνια και στην εκπόνηση μεταπτυχιακών και διδακτορικών διατριβών στη Σχολή μας. Ολοένα και περισσότεροι νέοι/ες συνάδελφοι ζητούν να μπορούν να γράψουν για θέματα αμιγώς

ελληνικά (που αφορούν τόσο τη γλώσσα όσο και τον ελληνικό πολιτισμό) στα αγγλικά, χάριν διεθνοποίησης του βιογραφικού τους και με στόχο την πιθανή διεκδίκηση μιας ερευνητικής θέσης στο εξωτερικό. Όμως, αυτή η νέα τάση δεν αλλοιώνει το χαρακτήρα και την ιστορία της αρχαιότερης Φιλοσοφικής Σχολής;

Ποια εργαλειακή λογική θα επιβάλει τη γενικευμένη αγγλοφωνία -και μάλιστα μετρίου επιπέδου- εις βάρος των άλλων γλωσσών και πρωτίστως της ελληνικής;

Οι συνάδελφοι από το Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας γνωρίζουν πολύ καλύτερα ποιες είναι οι διαστάσεις της εις βάθος μελέτης και χρήσης της αγγλικής γλώσσας συγκριτικά με την μερική γνώση που ενδεχομένως έχουμε όλοι και όλες. Η διδασκαλία, όμως, απαιτεί την εις βάθος γνώση και επάρκεια της χρησιμοποιούμενης γλώσσας.

Οφείλουμε, επίσης, να επισημάνουμε ότι η διεθνοποίηση που απαιτείται στις μέρες μας και στην οποία έχει πρωτοστατήσει η Σχολή μας, πραγματοποιείται όταν έχουμε ισχυρά πανεπιστημιακά τμήματα που θεραπεύουν τις ευρωπαϊκές γλώσσες και τους πολιτισμούς τους σε καθεστώς ισοτιμίας.

Για όλους τους παραπάνω λόγους, η έγκριση των ΞΠΠΣ δεν είναι μια απλή απόφαση. Καλούμαστε να αποφασίσουμε για ένα ακόμη βήμα στη μετάλλαξη του δημόσιου πανεπιστημίου. Η προτεινόμενη αναθεώρηση του Άρθρου 16 δεν είναι άσχετη με αυτού του τύπου τις δομές ΞΠΠΣ.

Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι οι μάχες που δώσαμε για την υπεράσπιση του δημοσίου πανεπιστημίου είναι πολλές και ότι η απογοήτευση ή η κούραση έχει καταβάλει πολλούς και πολλές από εμάς, ειδικά τους μεγαλύτερους/ες.

Ωστόσο, είμαστε δημόσιοι λειτουργοί του ελληνικού πανεπιστημίου, όπως ορίζεται από το Σύνταγμα. Θα επιμείνουμε στην υπεράσπισή του, για την ιστορία του, για το παρόν μας αλλά και για το μέλλον του.

Για το Διοικητικό Συμβούλιο

Ο πρόεδρος                   Η γραμματέας

Κώστας Γαγανάκης    Γιάννα Γιαννουλοπούλου