Και τι έγινε που το Διαπολιτισμικό Σχολείο θα μεταφερθεί στην απογευματινή βάρδια;

Γράφει ο Αντώνης Γαζάκης*

Αρχικά, με μια πραγματικά πρωτοφανή έμπνευση, η διοίκηση του Δήμου Θεσσαλονίκης, χωρίς να έχει βρει πρώτα πού θα μεταστεγαστεί το Διαπολιτισμικό Γυμνάσιο και Λύκειο Ανατολικής Θεσσαλονίκης (σχολεία που καλύπτουν τις ανάγκες του Δήμου Θεσσαλονίκης, καθώς και όλων των υπολοίπων που βρίσκονται νότια και ανατολικά του στον νομό), αποφάσισε να κατεδαφίσει το λυόμενο της Εθ. Αμύνης, στο οποίο στεγάζονται εδώ και 25 περίπου χρόνια.

Τώρα, τέλη Ιουνίου, λίγο πριν την επίσημη λήξη της σχολικής χρονιάς, αποφασίζει, μαζί με τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας, να τα μετακινήσει σε απογευματινή βάρδια σε κτίριο όπου ήδη στεγάζονται δύο σχολικές μονάδες, το 13ο Γυμνάσιο και 17ο Λύκειο στην οδό Χριστοπούλου, υποτίθεται «προσωρινά» -για έναν χρόνο «μόνο»- χωρίς καμία ενημέρωση για το ποια θα είναι η μόνιμη λύση.

Και όλα αυτά αφορούν σχολεία που, σύμφωνα με τον ν. 4415/2016, λειτουργούν ως Πειραματικά Σχολεία Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης, «εφαρμόζοντας σε πειραματική βάση ερευνητικά και καινοτόμα προγράμματα που αφορούν τη διαπολιτισμική εκπαίδευση και την αντιμετώπιση του εκπαιδευτικού και κοινωνικού αποκλεισμού λόγω φυλετικής καταγωγής και πολιτισμικής προέλευσης, με στόχο την περαιτέρω γενίκευση της εφαρμογής τους στα λοιπά σχολεία» (αρ. 22). Προφανώς, για τις αρμόδιες αρχές η μεταφορά ενός τέτοιου σχολείου στην απογευματινή βάρδια το 2025, μετά από τόσους αγώνες για την κατάργησή της, είναι μέρος κάποιου καινοτόμου προγράμματος που βοηθά στην αντιμετώπιση του εκπαιδευτικού και κοινωνικού αποκλεισμού.

Αυτές οι κινήσεις λοιπόν δεν είναι απλώς ατυχείς διαχειριστικές επιλογές στη λογική του μη χείρονος που εκπορεύονται τάχα από κάποια επιτακτική ανάγκη, λόγω επικινδυνότητας του κτιρίου ή έλλειψης άλλων χώρων. Πρόκειται για αποφάσεις με βαθιά κοινωνικό και συμβολικό φορτίο. Και αυτό το φορτίο πέφτει στους ώμους παιδιών που ήδη κουβαλούν περισσότερα από όσα θα έπρεπε.

Παιδιά προσφυγικής ή μεταναστευτικής καταγωγής, συχνά με σύνθετα οικογενειακά και κοινωνικά βιώματα, βρίσκουν εδώ και χρόνια στο Διαπολιτισμικό όχι μόνο ένα σχολείο, αλλά μια ευκαιρία. Μια δεύτερη αρχή. Μια κοινότητα που χτίζει γέφυρες ένταξης και που μέσα από την καθημερινότητα του σχολείου τους μαθαίνει ότι ανήκουν κάπου. Ότι έχουν θέση εδώ. Μιλήστε μαζί τους, καθώς και με τους/τις εκπαιδευτικούς του σχολείου, και θα το διαπιστώσετε κι εσείς.

Η μετατροπή αυτής της κοινότητας στο μοναδικό σχολείο που θα λειτουργεί σε απογευματινή βάρδια στον Δήμο Θεσσαλονίκης (εξαιρουμένων των Εσπερινών που εξυπηρετούν κατά βάση ενήλικες με πρωινές δουλειές/υποχρεώσεις), απομονωμένο από τον κορμό της εκπαιδευτικής ζωής, υπονομεύει ακριβώς αυτή τη δυνατότητα. Όταν τα υπόλοιπα συνομήλικά τους παιδιά θα τελειώνουν το μάθημά τους, θα πηγαίνουν σε δραστηριότητες, θα ανοίγονται στον δημόσιο χώρο, τα παιδιά του Διαπολιτισμικού θα πηγαίνουν στο σχολείο. Όταν οι υποστηρικτικές δομές θα είναι ανοιχτές, το προσωπικό τους διαθέσιμο, οι θεσμοί ενεργοί, αυτά τα παιδιά θα είναι στο σπίτι.

Πώς λέγεται αυτό, αν όχι θεσμικός αποκλεισμός; Αντί να ενισχύσουμε ένα σχολείο που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της αντιμετώπισης του εκπαιδευτικού και κοινωνικού αποκλεισμού, το σπρώχνουμε στο περιθώριο. Αντί να του εξασφαλίσουμε κτίριο, υποδομές, σταθερότητα, το αντιμετωπίζουμε σαν πρόβλημα που πρέπει να μετακινηθεί, να μετατεθεί χρονικά, να ξεχαστεί. Αντί να αναγνωρίσουμε τις πραγματικές ανάγκες των μαθητών του, τις αγνοούμε.

Και επειδή ακούμε και ξανακούμε ότι κινδυνολογούμε επειδή αυτή η λύση θα είναι προσωρινή και μόνο για μια σχολική χρονιά, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Ακόμη κι αν δεν ισχύσει το «ουδέν μονιμότερο του προσωρινού», το να λειτουργήσει το Διαπολιτισμικό Σχολείο απόγευμα για έναν χρόνο θα σημάνει, για όλους τους παραπάνω λόγους, σχολική διαρροή από την αρχή του χρόνου αυτού, με αποτέλεσμα στο τέλος του να έχει μειωθεί κι άλλο ο μαθητικός πληθυσμός, επιτρέποντας σε αυτούς που αποφάσισαν τη μετακίνησή του στην απογευματινή βάρδια να εισηγηθούν το κλείσιμο του σχολείου λόγω έλλειψης επαρκούς αριθμού μαθητών.

Όλα αυτά δεν είναι τελικά παρά μια μορφή ρατσισμού. Όχι του κραυγαλέου, αλλά αυτού που φωλιάζει στις τεχνικές αποφάσεις, στα προσωρινά μέτρα, στη μη προτεραιοποίηση, στις παραλείψεις, στα μπαλώματα. Και φυσικά αποτελεί δείγμα της πολιτικής βούλησης των κυβερνώντων που έχουν δηλώσει δημόσια ότι θέλουν να κάνουν στους πρόσφυγες και τους μετανάστες τον βίο αβίωτο και τη ζωή δύσκολη. Πώς εξηγείται αλλιώς άραγε το ότι τα σχολεία ενάντια στα οποία εφαρμόζονται ή επιχειρείται να εφαρμοστούν μέτρα που τα οδηγούν στην υποβάθμιση είναι σχολεία στα οποία φοιτούν παιδιά με ιδιαίτερη ευαλωτότητα και αυξημένες κοινωνικές και εκπαιδευτικές ανάγκες;

Μόνο τα τελευταία δύο χρόνια στη Θεσσαλονίκη και δη στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, αρχίζει να διαμορφώνεται ένα μοτίβο που δείχνει πώς η εκπαιδευτική απορρύθμιση χτυπά  -όλως τυχαίως- πρώτα και πιο σκληρά τους πιο ευάλωτους μαθητικούς πληθυσμούς, για να ακολουθήσουν έπειτα και όλοι οι υπόλοιποι. Μεταξύ άλλων λοιπόν:

α) επιχειρήθηκε -ευτυχώς ανεπιτυχώς- να κλείσει το 30ό Γυμνάσιο στα Ξυλάδικα και οι μαθητές/τριές του (ανάμεσα τους Ρομά, παιδιά μεταναστών, και γενικά φτωχών οικογενειών) να πάνε στην Ξηροκρήνη,
β) έκλεισε, επί της ουσίας, το μοναδικό Γυμνάσιο/Λύκειο της Ξηροκρήνης, της φτωχότερης γειτονιάς του Δήμου Θεσσαλονίκης, με τη μετατροπή του σε Ωνάσειο, οδηγώντας πολλά από τα παιδιά της Ξηροκρήνης σε σχολεία μακριά από αυτή,
γ) μεταφέρεται σε απογευματινή βάρδια το Διαπολιτισμικό Γυμνάσιο/Λύκειο Ανατ. Θεσσαλονίκης, με μαθητές/τριες με προσφυγικό/μεταναστευτικό υπόβαθρο, που δεν ξέρουν ελληνικά ούτε οι ίδιοι/ες ούτε οι γονείς τους, οι οποία φυσικά -μια λεπτομέρεια που ίσως έχει τη σημασία της- δεν ψηφίζουν στη χώρα μας κατά κανόνα.

Είναι φανερό ότι όλα αυτά δεν είναι ούτε αναγκαία ούτε νομοτελειακά. Αντίθετα, η εσάνς του ρατσισμού και του κοινωνικού αποκλεισμού δεν κρύβεται κάτω από φρου-φρου και αρώματα περί «συμπερίληψης» και «απογκετοποίησης», τη στιγμή μάλιστα που στα μη Διαπολιτισμικά Σχολεία απαιτείται συγκεκριμένος ελάχιστος αριθμός μαθητών (7) προκειμένου να δημιουργηθεί Τμήμα Υποδοχής.

Η Διαπολιτισμική Εκπαίδευση δεν χρειάζεται «λύσεις ανάγκης» -«προσωρινές» ή μη. Χρειάζεται ουσιαστική στήριξη. Και η απογευματινή βάρδια κινείται προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση. Θα την επιτρέψουμε;

*Γραμματέας της Α' ΕΛΜΕ Θεσ/νίκης, πρόεδρος ΔΣ του Σχολείου Μεταναστών «Οδυσσέας» και πρώην δημοτικός σύμβουλος της Πόλης Ανάποδα.