Η οδυνηρή εμπειρία της εκπαιδευτικού Κατερίνας Πανδή: Όταν το αυτονόητο γίνεται… ποινικό!

Χρήστος Κάτσικας

Η δικαιοσύνη την αθώωσε, αλλά η ΕΔΕ συνεχίζεται

Στις 3 Φεβρουαρίου 2025, η εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής Κατερίνα Πανδή συγκράτησε μαθητή που επιχειρούσε να χτυπήσει συμμαθητή του. Λίγες ώρες αργότερα η μητέρα του πρώτου κατέθεσε μήνυση· η εκπαιδευτικός κρατήθηκε το βράδυ στο τμήμα και δικάστηκε την επόμενη μέρα. Το δικαστήριο διέταξε οριστική παύση της ποινικής δίωξης—η ουσία: αθώωση. Κι όμως, η διοίκηση συνέχισε με Ένορκη Διοικητική Εξέταση (ΕΔΕ). 

Τι γνωρίζουμε με βεβαιότητα

• Τόπος και ιδιότητα: Η Κατερίνα Πανδή υπηρετεί ως καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής στο Δημοτικό Σχολείο Αποστόλων Ρεθύμνου (έχει επίσης διδάξει στο Δημοτικό Σχολείο Σταυρωμένου). 

• Χρονολόγιο:

  • 03/02/2025: συγκράτηση μαθητή για να αποτραπεί επίθεση.

  • 03/02/2025 (απόγευμα): μήνυση της μητέρας του μαθητή.

  • 04/02/2025: αυτόφωρη διαδικασία—διανυκτέρευση στο τμήμα και δίκη· οριστική παύση δίωξης.

  • Άνοιξη–Καλοκαίρι 2025: παρά την αθώωση, κινείται ΕΔΕ.

• Κοινωνικές αντιδράσεις: Σύλλογοι γονέων και ο Σύλλογος Διδασκόντων εκδίδουν ψηφίσματα στήριξης, επισημαίνοντας την άψογη συνεργασία και το παιδαγωγικό ήθος της εκπαιδευτικού. 

Δεν είναι «μεμονωμένο»—είναι καμπανάκι

Η υπόθεση Πανδή εγγράφεται σε μια ευρύτερη ανησυχία: εκπαιδευτικοί που παρεμβαίνουν για την ασφάλεια μαθητών τους, βρίσκονται αντιμέτωποι με ποινικές και πειθαρχικές διαδικασίες. Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό: μέχρι πού μπορεί ένας/μία εκπαιδευτικός να φτάσει για να αποτρέψει άμεση βία χωρίς να κινδυνεύει ο ίδιος/η ίδια από πειθαρχική περιπέτεια; 

Το νομικό πλαίσιο – δύο λέξεις κλειδιά: Άμυνα και Κατάσταση ανάγκης

Ο Ποινικός Κώδικας αναγνωρίζει ότι πράξη δεν είναι άδικη όταν τελείται για να αποκρουστεί παρούσα και άδικη επίθεση (άρθρο 22: άμυνα) ή για να αποτραπεί παρών και αναπότρεπτος με άλλα μέσα κίνδυνος (άρθρο 25: κατάσταση ανάγκης), εφόσον το μέτρο είναι αναλογικό. Αυτές οι γενικές ρήτρες καλύπτουν και την προστασία τρίτου. 

Το σημείο τριβής δεν είναι τόσο ο ΠΚ, όσο η διοικητική πρακτική: όταν η ποινική κρίση (αθώωση) δεν σταματά την πειθαρχική διαδικασία, δημιουργείται κλίμα ανασφάλειας δικαίου στα σχολεία. 

Γιατί η υπόθεση Πανδή  αφορά όλους/όλες τους/τις εκπαιδευτικούς

1. Διότι δοκιμάζει την εμπιστοσύνη σχολείου–οικογένειας.

2. Διότι στέλνει αντικρουόμενα μηνύματα στους/στις εκπαιδευτικούς: «παρενέβης σωστά—αλλά τιμωρείσαι διοικητικά».

3. Διότι η ασφάλεια των παιδιών χρειάζεται ταχύτατες και ξεκάθαρες αποφάσεις, όχι πολυεπίπεδες διώξεις. 

Η αλληλεγγύη μίλησε

Μέσα στην αναστάτωση, η κοινότητα στάθηκε: γονείς και εκπαιδευτικοί υπέγραψαν, μίλησαν, στήριξαν.

ΕΛΜΕ και Σύλλογοι εκπαιδευτικών ΠΕ εξέδωσαν ψήφισμα, καταγγέλλοντας τη συνέχιση των διώξεων και εκφράζοντας τη στήριξή της στην Κατερίνα Πανδή. Στο κείμενο τονίζεται:

 «Εκπαιδευτικοί που ασκούν το παιδαγωγικό τους έργο ευσυνείδητα για την προστασία των μαθητών και τη διαχείριση της τάξης, διώκονται πειθαρχικά και ποινικά».

Και ρωτούν ρητορικά: Μέχρι ποιο σημείο μπορεί ένας εκπαιδευτικός να ασκεί τον ρόλο του με ασφάλεια όταν η διαχείριση καθημερινών περιστατικών –όπως η πρόληψη βίας ανάμεσα σε μαθητές– μπορεί να οδηγήσει σε ποινικές διώξεις;

Αντίστοιχη στάση κράτησε και ο Σύλλογος Γονέων του Δημοτικού Σχολείου Σταυρωμένου, που καταδικάζει τις διώξεις και αναφέρει ότι η Κατερίνα Πανδή εργάζεται με ανθρωπιά, δημιουργικότητα και φαντασία, ενώ οι μαθητές την αγαπούν και την εμπιστεύονται.

Παράλληλα, ο Σύλλογος Διδασκόντων του σχολείου στο Σταυρωμένο Ρεθύμνου εξέδωσε ομόφωνη απόφαση, όπου σημειώνεται ότι η Κατερίνα Πανδή δεν έχει επιδείξει ποτέ ανάρμοστη συμπεριφορά, αντίθετα εμψυχώνει και στηρίζει τους μαθητές της με παιδαγωγικό και υποδειγματικό τρόπο.

Η Κατερίνα Πανδή έκανε αυτό που κάθε εκπαιδευτικός θα ήθελε να κάνει όταν δύο παιδιά κινδυνεύουν: να αποτρέψει τη βία. Το δικαστήριο το αναγνώρισε. Μένει να το αναγνωρίσει και η διοίκηση—και, πιο σημαντικό, να το θεσμοθετήσει. Για να μη χρειαστεί ποτέ ξανά ένας/μία δάσκαλος/α να «απολογηθεί» επειδή προστάτεψε ένα παιδί. Κι αυτό είναι η πραγματική φωτεινή πλευρά: να μετατρέψουμε μία οδυνηρή εμπειρία σε πλαίσιο δικαιοσύνης και ασφάλειας για όλους/όλες.