Η υπόθεση της Έφης Λάζου: Όταν η Τέχνη οδηγείται σε απολογία

Χρήστος Κάτσικας

Η πειθαρχική δίωξη της δασκάλας και θεατρολόγου άνοιξε μια μεγάλη συζήτηση για την ελευθερία της έκφρασης, τα όρια της παιδαγωγικής και την κοινωνική διάσταση της τέχνης.

ΟΣύλλογος Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Ζακύνθου «Διονύσιος Σολωμός» εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία καλεί σε συγκέντρωση συμπαράστασης στην πρόεδρο του ΣΕΠΕ Ζακύνθου, Έφη Λάζου, η οποία καλείται σε απολογία την Τετάρτη 8 Οκτωβρίου 2025, στις 11:00 π.μ., στη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ζακύνθου, μετά την ολοκλήρωση Ένορκης Διοικητικής Εξέτασης (ΕΔΕ).

Η υπόθεση αφορά τη συγγραφή και παρουσίαση του έργου «Η Άννα Φρανκ συνομιλεί με τα παιδιά της Παλαιστίνης». Σύμφωνα με τον Σύλλογο, η πειθαρχική διαδικασία στρέφεται κατά της καλλιτεχνικής και παιδαγωγικής δράσης της προέδρου, εκτός σχολείου και εκτός διδακτικού προγράμματος, με στόχο την ευαισθητοποίηση των παιδιών σε ζητήματα ελευθερίας της έκφρασης, ανθρωπισμού και αντιπολεμικών μηνυμάτων.

Παρά το ότι –όπως αναφέρεται– το πόρισμα της ΕΔΕ ήταν ουσιαστικά απαλλακτικό, η Έφη Λάζου καλείται σε απολογία. Ο Σύλλογος κάνει λόγο για στοχοποίηση που σχετίζεται με την πολυετή συνδικαλιστική της δράση.

Το Δ.Σ. του Συλλόγου κηρύσσει τρίωρη στάση εργασίας την ίδια ημέρα (8:00–11:00) ώστε να δοθεί η δυνατότητα στους εκπαιδευτικούς να συμμετάσχουν στην παράσταση διαμαρτυρίας.

Παράλληλα, καλεί:

• τη Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας (ΔΟΕ) να προκηρύξει επιπλέον τρίωρη στάση εργασίας (11:00–14:00) την ίδια μέρα,

• τους εκπαιδευτικούς, γονείς, μαθητές και πολίτες της Ζακύνθου να εκφράσουν έμπρακτα τη συμπαράστασή τους με φυσική παρουσία στη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ζακύνθου.

Στην ανακοίνωση σημειώνεται ότι μέχρι στιγμής η πρόεδρος του ΣΕΠΕ έχει λάβει μεγάλη στήριξη σε τοπικό και πανελλαδικό επίπεδο: εκατοντάδες εκπαιδευτικοί, καλλιτέχνες, φορείς και οργανώσεις έχουν εκφράσει τη συμπαράστασή τους με περισσότερα από 85 ψηφίσματα.

Η εκπαιδευτικός και η δίκη της τέχνης: Ολοταχώς στο παρελθόν!

Η Ζάκυνθος έγινε τον τελευταίο καιρό το επίκεντρο μιας υπόθεσης που ξεπερνά τα όρια ενός νησιού. Η πειθαρχική δίωξη της δασκάλας και θεατρολόγου Έφης Λάζου, προέδρου του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ζακύνθου, άνοιξε μια μεγάλη συζήτηση για την ελευθερία της έκφρασης, τα όρια της παιδαγωγικής και την κοινωνική διάσταση της τέχνης.

Σε έναν καιρό που οι φωνές για ειρήνη, αλληλεγγύη και μνήμη μοιάζουν να δοκιμάζονται περισσότερο, η ιστορία της Έφης Λάζου από τη Ζάκυνθο ξεχωρίζει ως φάρος αντίστασης. Η δασκάλα, θεατρολόγος και πρόεδρος του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ζακύνθου «Διονύσιος Σολωμός», καλείται να απολογηθεί ενώπιον Ένορκης Διοικητικής Εξέτασης (ΕΔΕ) για το θεατρικό έργο που σκηνοθέτησε: «Η Άννα Φρανκ συνομιλεί με τα παιδιά της Παλαιστίνης».

Ας σταθούμε στον άνθρωπο πίσω από τα γεγονότα και στα ερωτήματα που εγείρει η δίωξη ενός εκπαιδευτικού που τόλμησε να μιλήσει με τους μαθητές του μέσω της τέχνης.

Η πρωτοβουλία και το έργο

Η παράσταση δεν πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο σχολικής δραστηριότητας· ήταν εξωσχολικό έργο που οργανώθηκε από το θεατρικό εργαστήρι «Φιέρα», το οποίο διευθύνει η Λάζου με άδεια άσκησης ιδιωτικού έργου.

Το θέμα της παράστασης –οι παράλληλες εμπειρίες της Άννας Φρανκ και των παιδιών στην Παλαιστίνη– δεν ήταν καταγγελτικό έργο αλλά προσπάθεια διαλόγου και παιδαγωγικής ευαισθητοποίησης.

Παρόλα αυτά, υπήρξαν καταγγελίες που φέρονται να συνδέονται με «αντισημιτικό» περιεχόμενο, χωρίς να έχει αναδειχθεί με σαφήνεια ποιο ακριβώς στοιχείο θεωρήθηκε προβληματικό.

Το γεγονός ότι η κλήση για ΕΔΕ δεν αναφέρει ρητά ποιο πειθαρχικό παράπτωμα διώκει, ενισχύει την αίσθηση αυθαιρεσίας.

Η ίδια η Λάζου δηλώνει πως δεν πρόκειται να λογοκρίνει το έργο της, ούτε να ζητήσει συγγνώμη· θεωρεί ότι η δίωξη αποτελεί στοχοποίηση της ελευθερίας της σκέψης και της τέχνης.

Η αντίδραση της εκπαιδευτικής κοινότητας

Η υπόθεση της Λάζου προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τοπικούς φορείς στη Ζάκυνθο μέχρι πανελλήνιες συλλογικότητες.

Η ΑΔΕΔΥ εξέδωσε ανακοίνωση συμπαράστασης, καταδικάζοντας «την απόπειρα λογοκρισίας και φίμωσης» του εκπαιδευτικού έργου.  Ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Ζακύνθου επίσης υποστήριξε τη συναδέλφισσα, σημειώνοντας ότι η παράσταση έγινε με παιδαγωγικές μεθόδους και ότι δεν υπήρξε σύνδεσή της με σχολική υπηρεσία.
Στη Ζάκυνθο διοργανώθηκε μεγάλη συγκέντρωση στήριξης, με συμμετοχή γονέων, πολιτών και φορέων που επέδειξαν αλληλεγγύη.

Χρονολόγιο της υπόθεσης

Ιούνιος 2025: Το θεατρικό εργαστήρι «Φιέρα» παρουσιάζει τη διασκευή της Λάζου «Η Άννα Φρανκ συνομιλεί με τα παιδιά της Παλαιστίνης». Πρόκειται για παράσταση εκτός σχολικού πλαισίου, με τη θεατρολόγο να δρα με άδεια άσκησης ιδιωτικού έργου.

Ιούλιος 2025: Κατατίθενται καταγγελίες για «αντισημιτικό περιεχόμενο» στο έργο.

22 Ιουλίου 2025: Η Διεύθυνση Εκπαίδευσης Ιονίων Νήσων εκδίδει κλήση για Ένορκη Διοικητική Εξέταση (ΕΔΕ) εναντίον της εκπαιδευτικού.

Αύγουστος 2025: Το θέμα παίρνει διαστάσεις πανελλαδικά. Εκπαιδευτικά σωματεία, η ΑΔΕΔΥ και συλλογικότητες ζητούν την παύση της δίωξης.

Σεπτέμβριος 2025: Στη Ζάκυνθο οργανώνονται μεγάλες συγκεντρώσεις αλληλεγγύης, με σύνθημα «Η Τέχνη δεν φιμώνεται».

Ανθρωπιά, δάσκαλος και τόλμη

Αυτό που με συγκινεί στην περίπτωση της Έφης Λάζου δεν είναι μόνο ο θεσμικός αγώνας, αλλά η στάση της: μιας εκπαιδευτικού που δεν υποχωρεί απέναντι στον φόβο, στέκεται πίσω από τα παιδιά της και τη θεατρική της πρόθεση.

Μια εκπαιδευτικός που αρνείται να «σκιάσει» το έργο της, ενώ καλείται να απολογηθεί για κάτι που –όπως η ίδια υποστηρίζει– δεν έχει καμία παράβαση.
Σκέφτομαι πόσο δύσκολα βαραίνει η μοναξιά αυτής της διίωης. Πόσο ισχυρή πρέπει να είναι η αλληλεγγύη, για να της δώσει κουράγιο να συνεχίσει.

Ερωτήματα που μένουν ανοιχτά

Ποιο είναι το όριο ανάμεσα στην παιδαγωγική ελευθερία και στην κρατική εποπτεία;
Πόσο η Τέχνη (και ειδικά η δραματική) μπορεί ή πρέπει να «επικρίνει» ή να αναδεικνύει κοινωνικά ζητήματα χωρίς να γίνεται αιτία λογοκρισίας;
Ποιος ο ρόλος της διοίκησης όταν μια δασκάλα καλείται σε πειθαρχικό για ένα εξωσχολικό έργο;
Πώς μπορεί η εκπαιδευτική κοινότητα να θωρακίσει τους δασκάλους που τολμούν, αντί να τους απομονώνει;

Η υπόθεση της Έφης Λάζου δεν είναι απλώς μια τοπική διαμάχη· είναι μάχη για την ελευθερία της έκφρασης, για το δικαίωμα του εκπαιδευτικού να σκέφτεται και να διδάσκει πέρα από στεγανά.

Η Έφη Λάζου δεν είναι απλώς μια δασκάλα που δίδαξε μέσα από το θέατρο. Είναι το πρόσωπο που μας καλεί να αναρωτηθούμε αν θέλουμε τα σχολεία και την κοινωνία μας ανοιχτά στη συζήτηση ή φοβισμένα στη σιωπή. Η δίκη της τέχνης είναι δίκη της ίδιας της παιδείας μας.

Κι αν η Τέχνη –όταν πραγματικά έχει κάτι να πει– θεωρείται «επικίνδυνη», τότε πρέπει να σταθούμε δίπλα σ' εκείνους που τολμούν να τη χρησιμοποιούν για να φωτίσουν τα σκοτάδια. Η ιστορία θα τους δικαιώσει: και εμείς οφείλουμε να σταθούμε στο πλευρό τους.