Ιδιωτικά πανεπιστήμια / Αλήθειες και ψέματα μετά την ακυρωτική γνωμοδότηση του ΣτΕ

Γιάννης Μυλόπουλος - Tvxs.gr

Ηακύρωση από το ΣτΕ των αδειών λειτουργίας, όσο και των προγραμμάτων σπουδών τριών ιδιωτικών κολεγίων που αναγνωρίστηκαν με συνοπτικές διαδικασίες σαν ιδιωτικά «πανεπιστήμια», αποκάλυψε την αλήθεια για την εμβληματική για την κυβέρνηση «μεταρρύθμιση» της ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων, παρά την περί του αντιθέτου ρητή διάταξη του άρθρου 16 του Συντάγματος.

Αναξιοκρατία, ευνοιοκρατία και παραβίαση τόσο της νομιμότητας, όσο και των θεμελιωδών αρχών της ακαδημαϊκής δεοντολογίας επιστρατεύτηκαν προκειμένου να υποστηριχθούν συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα που επιδιώκουν, εδώ και καιρό, την αναγνώριση ως ιδιωτικών «πανεπιστημίων» των εκπαιδευτικών επιχειρήσεων που ήδη λειτουργούν σαν κολέγια. Με αποτέλεσμα την εξαπάτηση των πολιτών που πείστηκαν από την κυβέρνηση ότι πρόκειται για… κανονικά πανεπιστήμια και έστειλαν σε αυτά τα παιδιά τους.

Η ακυρωτική γνωμοδότηση του ΣτΕ ανέδειξε δυο κορυφαίες παραβάσεις:

Πρώτα της νομιμότητας, καθώς παραβιάστηκε από την κυβέρνηση ο νόμος που η ίδια ψήφισε πριν λίγο καιρό.

Αφού οι ελλείψεις στις κτιριακές υποδομές που διαπιστώθηκαν από τα θεσμικά όργανα της Πολιτείας που διεξήγαν τους σχετικούς ελέγχους αγνοήθηκαν στις άδειες που υπέγραψε και εξέδωσε ο ίδιος ο υφυπουργός Παιδείας. Ο οποίος τώρα ισχυρίζεται ότι πρόκειται για… ασήμαντες πλημμέλειες, διοικητικού τύπου, που μπορούν να αποκατασταθούν άμεσα.

Φαίνεται ο υφυπουργός που δίνει αυτές τις διαβεβαιώσεις έχει βρει στην άμμο το μαγικό Τζίνι των παραμυθιών της Ανατολής, που μπορεί να κάνει θαύματα. Μετατρέποντας καλύβες σε παλάτια και εμπορικά καταστήματα σε πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις.

Εκτός της ακαταλληλότητας των υποδομών, το ΣτΕ διαπίστωσε όμως μια ακόμη σοβαρή παραβίαση της νομιμότητας. Πρόκειται για την καταπάτηση του ανεξάρτητου, αξιοκρατικού και αμερόληπτου χαρακτήρα των επιτροπών αξιολόγησης που συγκροτήθηκαν από την ΕΘΑΑΕ και διενήργησαν τους κρίσιμους ελέγχους στα υπό αναγνώριση κολέγια. Στις επιτροπές αυτές συμμετείχαν, όπως διαπίστωσε το ΣτΕ και γι’ αυτό ακύρωσε κάποιες από τις άδειες, μέλη που είχαν σύγκρουση συμφερόντων, καθώς συνδέονταν με τις διοικήσεις των υπό αναγνώριση κολεγίων με προνομιακές σχέσεις. Έβαλαν, με δυο λόγια, τους λύκους να φυλάνε τα πρόβατα.

Αυτές οι δυο κραυγαλέες παραβάσεις της νομιμότητας που η ίδια η κυβέρνηση ψήφισε, σύμφωνα με τη γνωμοδότηση του ΣτΕ, εμποδίζουν τη διασφάλιση των δυο θεμελιωδών προϋποθέσεων που ένα ίδρυμα οφείλει να πληροί προκειμένου να αναγνωριστεί σαν πανεπιστήμιο.

Διαβάστε: Ιδιωτικά Πανεπιστήμια / Η πρώτη ιδεολογική ήττα του Κυριάκου Μητσοτάκη

Εμποδίζουν, δηλαδή, να διασφαλιστεί το υψηλό επίπεδο των σπουδών και η ακαδημαϊκή ελευθερία.

Αναφερόμενο το ΣτΕ στη γνωμοδότησή του στις δυο αυτές συνταγματικές ρήτρες που διαχωρίζουν ένα εκπαιδευτήριο από ένα πανεπιστήμιο, υπενθυμίζει μια άλλη, εξ ίσου ή ίσως και περισσότερο σημαντική παράβαση που συνέβη με την εσπευσμένη αναγνώριση των κολεγίων. Η οποία ανάγεται όχι μόνο στην εφαρμογή, αλλά ακόμη και στις ίδιες τις προβλέψεις του ν. Πιερακάκη.

Πρόκειται για την αναγνώριση των κολεγίων ως ιδιωτικών πανεπιστημίων χωρίς ουσιαστική ακαδημαϊκή αξιολόγηση, προκειμένου να διαπιστωθεί αν πληρούνται οι προϋποθέσεις του υψηλού επιπέδου σπουδών και της ακαδημαϊκής ελευθερίας.

Τα ιδιωτικά κολέγια αδειοδοτήθηκαν χωρίς ακαδημαϊκή αξιολόγηση:
• Της ερευνητικής τους δραστηριότητας, (αν είχαν κάποια, αφού λειτουργούσαν σαν διδακτήρια και όχι σαν ερευνητικά κέντρα),
• Του ακαδημαϊκού τους προσωπικού, το οποίο, άλλωστε, προσλήφθηκε αργότερα, μετά την αδειοδότηση, αλλά και
• Των διοικητικών δομών τους.

Πως, συνεπώς, μπορεί η αδειοδότηση που έγινε… νύχτα να εγγυηθεί το υψηλό επίπεδο σπουδών των ιδιωτικών «πανεπιστημίων», αφού δεν αξιολογήθηκε ούτε η ερευνητική τους εμπειρία, ούτε και το ακαδημαϊκό τους προσωπικό;

Καθώς είναι διεθνώς γνωστό στους παροικούντες την πανεπιστημιακή Ιερουσαλήμ ότι το επίπεδο σπουδών καθορίζεται από το κατά πόσο ένα μέρος της επιστημονικής γνώσης που διδάσκεται έχει παραχθεί από το ίδιο το ίδρυμα.

Όπως, επίσης, το επίπεδο των σπουδών καθορίζεται και από την διδακτική και ερευνητική εμπειρία των καθηγητών που θα διδάσκουν τα αντίστοιχα γνωστικά αντικείμενα.

Κι ακόμη, η ζητούμενη ακαδημαϊκή ελευθερία που πρέπει να απολαμβάνουν οι καθηγητές και οι φοιτητές ενός πανεπιστημίου, πως διαπιστώθηκε σε αυτά τα κολέγια που αναγνωρίστηκαν σε μια νύχτα, αφού δεν αξιολογήθηκε ούτε η διοικητική τους δομή, ούτε όμως και το ακαδημαϊκό προσωπικό που θα την υλοποιήσει;

Πως, τελικά, διασφαλίζεται χωρίς αξιολόγηση, το υψηλό επίπεδο των σπουδών σε δομές που λειτουργούσαν ως σήμερα σαν κολέγια-διδακτήρια και πως η ακαδημαϊκή ελευθερία δομών που λειτουργούν ακόμη και σήμερα με τους νόμους της αγοράς;

Διαβάστε: Γιάννης Μυλόπουλος / Ιδιωτικά Πανεπιστήμια: Ακόμη ένα ναυάγιο μιας…«εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης»

Γίνεται σαφές ότι οι διαπιστώσεις που αναφέρονται στη γνωμοδότηση του ΣτΕ και έγιναν αιτία να ακυρωθούν οι άδειες μόνο… δευτερεύουσας σημασίας διοικητικές πλημμέλειες δεν είναι, όπως ισχυρίζεται ο αρμόδιος υφυπουργός. Αντίθετα, η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για θεμελιώδεις παραβιάσεις τόσο της νομιμότητας, όσο όμως και της διεθνώς αναγνωρισμένης ακαδημαϊκής δεοντολογίας.

Γι’ αυτό και αυτό που απαιτείται να γίνει δεν είναι η άρον άρον αποκατάσταση, δίκην θαύματος, κάποιων επιμέρους πλημμελειών.

Αλλά, αντίθετα, η συγκρότηση και εφαρμογή ενός νέου κανονιστικού πλαισίου που θα εγγυάται όσα νομικής και ακαδημαϊκής φύσης ζητήματα οι κυβερνητικές σκοπιμότητες παραβίασαν ή και παρέλειψαν να διασφαλίσουν.

Παρόλη τη σοβαρότητα του ζητήματος, η κυβέρνηση συνεχίζει ακόμη και σήμερα, με τις καθησυχαστικές της δηλώσεις, να επιμένει στην ίδια τακτική της παραβίασης και της νομιμότητας και της ακαδημαϊκής δεοντολογίας.

Ο υφυπουργός που υπογράφει τις άδειες που ακυρώθηκαν, προφανώς για να γλυτώσει τις συνέπειες των πράξεων και των παραλείψεών του, δηλώνει τώρα ότι δεν θα χαθεί η πρώτη χρονιά για τους σπουδαστές των ιδιωτικών πανεπιστημίων.

Αυτό όμως, με όποιο νομικό τέχνασμα και αν επιτευχθεί, θα παραβιάσει κάθε έννοια ακαδημαϊκής δεοντολογίας.

Αφού η πρώτη χρονιά ολοκληρώθηκε με κτιριακές υποδομές ακατάλληλες και με προγράμματα σπουδών και ακαδημαϊκό προσωπικό που κρίθηκε ότι δεν πληρούσαν τις ακαδημαϊκές προϋποθέσεις, καθώς δεν είχαν αξιολογηθεί ακαδημαϊκά. Και γι’ αυτό και οι άδειες που αυτά τα ιδρύματα κατείχαν ακυρώθηκαν από το ΣτΕ.

Ακόμη, λοιπόν, και αν υποτεθεί ότι αυτές οι αιτίες της ακύρωσης θα αποκατασταθούν, πως η χρονιά που ήδη ολοκληρώθηκε θα αναγνωριστεί αναδρομικά;

Υπάρχει αναδρομική αναγνώριση ακαδημαϊκών σπουδών που δεν πληρούσαν μέχρι σήμερα τις ακαδημαϊκές προϋποθέσεις;

Κι ύστερα, αφού η παραβίαση της νομιμότητας εμφιλοχώρησε με την έκδοση της άδειας λειτουργίας τους, πως γίνεται και πράξεις που έγιναν μετά από αυτήν να νομιμοποιούνται και να μην πάσχουν και αυτές από ακυρότητα;

Και βέβαια, ένα ακόμη ψέμα είναι ότι τα υπόλοιπα κολέγια, οι άδειες των οποίων δεν ακυρώθηκαν, θα συνεχίσουν να λειτουργούν κανονικά.

Αυτό δεν μπορεί να συμβεί, καθώς η ακύρωση των τριών συγκεκριμένων αδειών και η υποχρέωσή τους να αξιολογηθούν με νέο κανονιστικό πλαίσιο θα επισύρει σαφώς την ακύρωση και των υπολοίπων ιδιωτικών «πανεπιστημίων». Κι αυτό για προφανείς λόγους ισότητας απέναντι στις κανονιστικές διατάξεις. Γι’ αυτό, άλλωστε, προσβάλλονται από τον ίδιο καθηγητή του ΕΚΠΑ που προσέφυγε στο ΣτΕ για τις τρεις και οι υπόλοιπες άδειες λειτουργίας ιδιωτικών «πανεπιστημίων».

Μια ακόμη διαβεβαίωση που ειπώθηκε από κυβερνητικά χείλη και τώρα αποκαλύπτεται ότι δεν ήταν αληθής, είναι ότι τα ιδιωτικά πανεπιστήμια θα αναβαθμίσουν, δια του ανταγωνισμού, τα υψηλής στάθμης δημόσια.

Τα κανονικά και πολλαπλά αξιολογημένα ακαδημαϊκά, δηλαδή, δημόσια πανεπιστήμια θα αναβαθμίζονταν από εκπαιδευτικές επιχειρήσεις που δεν έχουν καν αξιολογηθεί και που δεν πληρούν καν τις ακαδημαϊκές προϋποθέσεις για να αποκαλούνται πανεπιστήμια.

Και τέλος, η όλη εξέλιξη διαψεύδει και την κυβερνητική προπαγάνδα ότι θα έσπευδαν, δήθεν, εμβληματικά πανεπιστήμια του εξωτερικού να αξιοποιήσουν το θεσμικό πλαίσιο της κυβέρνησης. Αφού όσα αδειοδοτήθηκαν, όπως και όσα ακυρώθηκαν είναι ιδιωτικά κολέγια που λειτουργούσαν από χρόνια με εμπορικές συμφωνίες τύπου δικαιόχρησης με όχι και τόσο… εμβληματικά πανεπιστήμια του εξωτερικού.

Από όλα όσα ειπώθηκαν από την κυβέρνηση μετά την ακύρωση από το ΣτΕ των αδειών λειτουργίας των τριών κολεγίων, μόνο αυτά που αφορούν στην επιβεβαίωση της συνταγματικότητας του δικαιώματος των παραρτημάτων των ξένων πανεπιστημίων να λειτουργούν σε άλλη χώρα της ΕΕ είναι αληθή.

Και αυτά, όμως, κατά το ήμισυ.

Καθώς, μπορεί η ευρωπαϊκή συνθήκη της ελεύθερης μετακίνησης ιδρυμάτων εντός ΕΕ να μην μπορεί να εμποδιστεί λόγω του άρθρου 16 του Συντάγματος, όπως γνωμοδότησε για δεύτερη φορά το ΣτΕ.

Όμως η αναγνώριση αυτών των παραρτημάτων σαν κανονικών πανεπιστημίων, υπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του κάθε κράτους μέλους.

Η χώρα μας, δηλαδή, μπορεί να θέτει όρους και ακαδημαϊκές προϋποθέσεις που θα εγγυώνται το υψηλό επίπεδο των σπουδών, όπως και την ακαδημαϊκή ελευθερία των ιδιωτικών πανεπιστημίων, όπως αποκαλύφθηκε από τη γνωμοδότηση του ΣτΕ.

Με δυο λόγια το ζήτημα των ιδιωτικών πανεπιστημίων δεν είναι μόνο νομικό. Είναι κυρίως ζήτημα ακαδημαϊκής τάξης.

Και γι’ αυτό εξαρτάται από τη χώρα μας αν θα φερθεί αξιοκρατικά, ανεβάζοντας τον πήχη της ακαδημαϊκής αναγνώρισης. Ή αν θα φερθεί με λαϊκισμό, κατεβάζοντας τον πήχη, όπως ήδη προσπαθεί και κάνει η κυβέρνηση.

Παρά τη σχετική ψευδή προπαγάνδα, άλλωστε, ότι δήθεν η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στον κόσμο, μαζί με τη Β. Κορέα, που δεν έχει ιδιωτικά πανεπιστήμια, η αλήθεια είναι διαφορετική. Καθώς ούτε η Φινλανδία, με το εξαιρετικό εκπαιδευτικό σύστημα που αποτελεί πρότυπο διεθνώς, ούτε η Δανία, ούτε το Λουξεμβούργο έχουν ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Αλλά και οι περισσότερες χώρες της ΕΕ, όπως η Γερμανία, η Αυστρία, η Γαλλία κλπ έχουν αναγνωρίσει κάποια λίγα, μόνο, ιδιωτικά πανεπιστήμια, τα οποία καλύπτουν ένα μόλις 10% – 15% της συνολικής ζήτησης. Με τα δημόσια να συνεχίζουν να αποτελούν τον κορμό της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης.

Κι αυτή η αλήθεια, ότι δηλαδή είναι στο χέρι κάθε κράτους να θέσει εγγυήσεις και προδιαγραφές για το επίπεδο των σπουδών και την ακαδημαϊκή ελευθερία των πανεπιστημίων που θέλει να έχει, είναι κι αυτό κάτι που δεν έχει, ακόμη, ειπωθεί στον δημόσιο διάλογο στη χώρα μας…

*Γιάννης Μυλόπουλος, Καθηγητής Πολυτεχνικής Σχολής, πρώην Πρύτανης ΑΠΘ, Επικεφαλής παράταξης ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Κ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ