Η πολυδιαφημισμένη «ιστορική μεταρρύθμιση» για την ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση υποβαθμίστηκε πολύ γρήγορα σε πολιτικό ανέκδοτο και κοινωνική απαξία. Ηταν σαρωτικές και καταλυτικές οι αποκαλύψεις για τη σκανδαλώδη απόπειρα πανεπιστημιοποίησης των κολεγίων πέρυσι το καλοκαίρι. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση ετοιμάζεται να το επαναλάβει.

Από τη μια, υπάρχουν ανοιχτοί λογαριασμοί με όσους «θυσίασε» για να διασώσει (ματαίως) κάτι από το χαμένο κύρος, από την άλλη, έρχονται με φόρα καινούργιοι πελάτες, ενώ παράλληλα πρέπει να στηριχθεί η θέση της κατάργησης του άρθρου 16 (περί δημόσιας δωρεάν παιδείας) ειδικά τώρα που συζητείται η συνταγματική αναθεώρηση.

Η κυβέρνηση παίζει πάλι με τη φωτιά. Και η «Εφ.Συν.» ξεκινά πάλι τις αποκαλύψεις.

Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες:

• Από τις 10 αιτήσεις που εξετάζει αυτό τον καιρό η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), οι πέντε είναι επαναιτήσεις των απορριφθέντων κολεγίων. Στους φακέλους υπάρχουν ελάχιστα νέα στοιχεία. Οι διορθώσεις δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στα βασικά κριτήρια αδειοδότησης, όπως υποδομές, διδακτικό προσωπικό, προγράμματα σπουδών. Ελάχιστα κολέγια συμπλήρωσαν κτίρια (και όχι επαρκώς), ενώ σχεδόν όλα δηλώνουν διδάσκοντες από το υπάρχον προσωπικό στα κολέγια.
• Εχουν πάρει την πρώτη έγκριση δύο από τις απορριφθείσες (κατά την πρώτη φάση) Νομικές Σχολές ήδη λειτουργούντων κολεγίων. Παράλληλα, επανεξετάζονται άλλες δύο Νομικές από απορριφθέντα και επαναιτούντα κολέγια, ενώ αξιολογείται και η Νομική Σχολή του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, που κρίνεται ως φαβορί. Σημειώνεται ότι ο εισηγητής της Ν.Δ. για την αναθεώρηση του Συντάγματος, Ευριπίδης Στυλιανίδης, μόλις ανακηρύχθηκε κοσμήτορας της Νομικής Σχολής του κυπριακού πανεπιστημίου. Ο λογαριασμός, με άλλα λόγια, δίνει προοπτική σε πέντε νέες Νομικές, οι οποίες με τις υπάρχουσες τέσσερις φθάνουν στον αστρονομικό αριθμό των εννέα στη χώρα! Πολύ τολμηρό ακόμα και για προεκλογικό αγώνα, ακόμα κι αν πέσει λίγο ο αριθμός.
• Ο πρόεδρος της ΕΘΑΑΕ, Περικλής Μήτκας, είναι και πάλι πανταχού παρών στις διαδικασίες αξιολόγησης, είτε ως πρόεδρος σε Ειδικές Επιτροπές Αξιολόγησης είτε ως παρατηρητής-συνοδός των επιτροπών κατά τις επισκέψεις και ακολούθως κατά τις συζητήσεις. Θα κρίνει ως ελεγκτής και μετά θα κρίνει εαυτόν και άλλους ελεγκτές ως πρόεδρος της Αρχής. Ξαναπαίζει το ίδιο έργο.
• Η δεύτερη φάση αδειοδότησης έχει περάσει από 40 κύματα. Στην αρχή όλοι ήταν παγωμένοι. Μετά η κυβέρνηση διαβεβαίωνε πως το χάπι-«ένσταση» θα ήταν αποτελεσματικό. Και μετά σιγή. Για καιρό. Οι επιχειρηματίες άσκησαν πολλές και διάφορες πιέσεις για να μην πάει χαμένη η επένδυση ούτε η πλάτη που έβαλαν. Πριν από έναν με ενάμιση μήνα τα νέα δεν ήταν τόσο καλά. Τις τελευταίες εβδομάδες, όμως, άνοιξε μια πόρτα. Ωστόσο, η στάση της ΕΘΑΑΕ δείχνει άλλα. Και ορισμένοι από τους παλιούς γνωστούς έχουν αρχίσει να εκνευρίζονται στην ιδέα του διπλά χαμένου.

Αναλυτικότερα, στις αιτήσεις που τώρα εξετάζονται διαπιστώνονται μεταξύ άλλων τα εξής σε σχέση με τα βασικά κριτήρια αδειοδότησης:

Υποδομές

Τα περισσότερα από τα κολέγια διατηρούν τις ίδιες εγκαταστάσεις για τις οποίες είχαν δεχθεί σχετική αρνητική παρατήρηση. Ενδεικτικά:

• Για το BCA του Βασίλη Δασκαλάκη δηλώνεται ως έδρα το ίδιο κτίριο στο οποίο ήδη λειτουργεί το ομώνυμο κολέγιο.

Η αρχική παρατήρηση ήταν πως δεν μπορεί να λειτουργούν και κολέγιο και ΝΠΠΕ στο ίδιο κτίριο. Τώρα; Πώς θα αξιολογηθεί;

• Για το IDEF της οικογένειας Αμαργιανάκη, κάποτε γνωστό και ως «κολέγιο του ενός ορόφου», στην αρχική αίτηση μαζί με τον 5ο όροφο σε εμπορικό κέντρο στην Κηφισίας είχαν δηλωθεί οι εγκαταστάσεις ενός ιδιωτικού Δημοτικού που θα παρέχονταν κατά τις απογευματινές ώρες.Τώρα, πρόλαβαν να ανακαινίσουν κτήριο στον Νέο Κόσμο και άφησαν το δημοτικό σχολείο. Παρ’ όλα αυτά, το κτίριο (που φιλοξενούσε γνωστό παλιό ιδιωτικό ΙΕΚ) παραμένει πολύ μικρό για να στεγάσει «πανεπιστήμιο».

• Ολα τα υπόλοιπα διατηρούν τις ίδιες εγκαταστάσεις, πλην ενός (του City Unity που αγόρασε ένα σχολείο στον Πειραιά).

Στην πρώτη φάση αδειοδοτήθηκαν:

• Πανεπιστήμιο Λευκωσίας (University of Nicosia): με αυτόνομη παρουσία και εγκαταστάσεις στην Ελλάδα

  ● University of York (City College στη Θεσσαλονίκη).

  ● Keele University (Μητροπολιτικό Κολλέγιο)

Τώρα επανακατέθεσαν αίτηση τα εξής:

• University of West London (BCA)

  ● London Metropolitan University (City Unity)

  ● University of Derby (Mediterranean College)

  ● Paris 13 – Sorbonne Paris Nord (IDΕF)

  ● University of Essex (Aegean College)

Καινούργιες αιτήσεις έχουν γίνει από τα εξής:

• Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου

  ● Roger Williams University (American College of Greece-Deere)

  ● University of Sunderland (DEI College)

  ● American Farm School

  ● Georgetown University (σε συνεργασία με τη ΔΕΗ, αν και πρόκειται, ουσιαστικά, για ένα μεταπτυχιακό και σε δεύτερη φάση ένα «διεπιστημονικό» πρόγραμμα).

Ακαδημαϊκό προσωπικό

Βασικό κοινό μειονέκτημα στη συντριπτική πλειονότητα των αιτούντων ήταν ο ανεπαρκής αριθμός καθηγητών (πλήρους απασχόλησης) που να πληρούν τις προβλεπόμενες προδιαγραφές: το 80% του συνόλου ανά πρόγραμμα σπουδών να είναι κάτοχοι διδακτορικού, ανταπόκριση στις προϋποθέσεις και τα προσόντα που απαιτούνται για διδασκαλία στο μητρικό ίδρυμα στη χώρα προέλευσης.

Σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.», όλα τα κολέγια-επίδοξα ΝΠΠΕ έχουν δηλώσει ως διδακτικό προσωπικό αυτό που αξιοποιούν στα υπάρχοντα κολέγια. Και μερικές υποσχετικές για προσλήψεις αν και εφόσον πάρουν την άδεια. Πώς θα κριθεί αυτό;

Προγράμματα σπουδών

Ενα από τα σκοτεινότερα σημεία του σκανδάλου. Δεκάδες προγράμματα θα πιστοποιούνταν με εξπρές διαδικασίες. Οι αποκαλύψεις και οι σφοδρές αντιδράσεις στην πρώτη φάση οδήγησαν στο –νόμιζαν– εύρημα της «δεύτερης φάσης αξιολόγησης» που θα αποτελούνταν μόνον από την αξιολόγηση και πιστοποίηση των Προγραμμάτων. Οχι ότι κράτησε πολύ. Ισα για να κάτσει η σκόνη από τα σκάνδαλα. Τέλος Αυγούστου ανακοινώθηκαν οι ιδρυματικές άδειες, δύο μήνες μετά δόθηκαν και οι πιστοποιήσεις. Ας σημειωθεί ότι η συνήθως μακρά και όχι εύκολη διαδικασία πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών διαρκεί κατά μέσο όρο περίπου έναν χρόνο. Αλλοτε λίγο λιγότερο, άλλοτε πολύ περισσότερο. Αυτό ισχύει τουλάχιστον για τα δημόσια πανεπιστήμια.

Με περισσότερο ρεαλισμό, κάποια κολέγια που ξεκίνησαν με 22 προγράμματα σπουδών τώρα επανέρχονται με επτά. Αλλα παρέμειναν στα λίγα που είχαν εξαρχής. Παρ’ όλα αυτά, η αντιμετώπιση δεν είναι ίδια. Σε αυτά που κάποτε τα πολλά ήταν πολλά, τώρα τα λίγα είναι πολύ λίγα. Σε εκείνα που εξαρχής ήταν μετρημένα, τώρα θεωρούνται αρκετά. Το IDEF, για παράδειγμα, επανεμφανίζεται με τις τρεις όλες κι όλες σχολές, ενώ η μία εξ αυτών είναι η Νομική, με την οποία ξεκίνησε τη λειτουργία του πριν από χρόνια.

Διασφάλιση γενικού Συμφέροντος

Βασική προϋπόθεση για την αδειοδότηση ενός ΝΠΠΕ ορίζεται:

α) η «μη θυσία του δημόσιου χαρακτήρα», δηλαδή λειτουργία χωρίς να θίγεται η συνταγματική υποχρέωση του κράτους για τη δωρεάν παροχή ανώτατης παιδείας», και

β) η «προστασία του ακαδημαϊκού οικοσυστήματος της χώρας» μέσω του ελέγχου «αν η γεωγραφική θέση ή το αντικείμενο σπουδών προκαλεί αθέμιτο ανταγωνισμό ή πλήττει τη βιωσιμότητα των υφιστάμενων τμημάτων των δημόσιων ΑΕΙ της ίδιας περιφέρειας».

Στην αρχική φάση, δύο Νομικές Σχολές απορρίφθηκαν μ’ αυτό το επιχείρημα. Συγκεκριμένα, του Keele (Μητροπολιτικό Κολέγιο) και του York (City College στη Θεσσαλονίκη). Στις δε άλλες δυο που περιλαμβάνονταν στις εξαρχής απορριφθείσες αιτήσεις φορέων (IDEF και City Unity) είχε γίνει επίκληση του έτερου κριτηρίου περί υπερπληθώρας αποφοίτων Νομικών σχολών στη χώρα. Κάτι για το οποίο οι δικηγορικοί σύλλογοι διαμαρτύρονται εδώ και χρόνια.

Ειδικές επιτροπές αξιολόγησης

Ο πρόεδρος της ΕθΑΑΕ, Περικλής Μήτκας, διατηρεί έντονη την παρουσία του ειδικά σε ό,τι αφορά τις επισκέψεις ελέγχου. Εδωσε και πάλι στον εαυτό του τη δυνατότητα να είναι και πρόεδρος σε ορισμένες επιτροπές και παρατηρητής σε κάποιες άλλες. Την πρώτη φορά, είχε διαλέξει τα δυο κολέγια της αγαπημένης του Θεσσαλονίκης («Ανατόλια» και «City»). Πήραν και τα δύο άδεια, παρά τις αλλεπάλληλες αποκαλύψεις για τη σκανδαλώδη διαδικασία ελέγχου και αδειοδότησής τους. Να θυμίσουμε, δε, ότι το «αμερικανικό» «Ανατόλια» πήρε άδεια να λειτουργήσει ως πανεπιστήμιο σε σύμπραξη με το βρετανικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο που παρέχει μόνον εξ αποστάσεως εκπαίδευση.

Αυτή τη φορά, ο κ. Μήτκας ανέλαβε να ελέγξει προσωπικά το BCA του Βασίλη Δασκαλάκη, γνωστού φίλου της κυβέρνησης (κουμπάρου Αδωνη κ.λπ.), και το IDEF του Στέλιου Αμαργιανάκη που φέρνει το Paris Nord XIII ή αλλιώς τη Σορβόνη «με ένα -ν-» όπως είχε πει χαρακτηριστικά ο Στέφανος Παραστατίδης, τομεάρχης Παιδείας ΠΑΣΟΚ, απαντώντας στο παραμύθι που θέλησε να πουλήσει ο Κυριάκος Πιερρακάκης για την είσοδο μεγάλων ξένων πανεπιστημίων χάρη στον νόμο του (ο ιδρυτικός των ΝΠΠΕ, ν. 5094/2024).

Τι σημαίνει «μη κερδοσκοπικό»;

«Θέλετε μη κερδοσκοπικό; Μη κερδοσκοπικό. Δεν έχουμε αντίρρηση» είπε ο Ευριπίδης Στυλιανίδης για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, θέλοντας να εκβιάσει συμφωνία και ραντεβού με το ΠΑΣΟΚ στην επόμενη αναθεωρητική Βουλή, τουλάχιστον για το άρθρο 16. Πρόκειται όμως για τόσο γρήγορη και μεγάλη παραχώρηση της κυβέρνησης; Οχι και τόσο. Στον ιδρυτικό νόμο Πιερρακάκη τα λεγόμενα «παραρτήματα» ξένων πανεπιστημίων χαρακτηρίζονται ως «Νομικά πρόσωπα ειδικού σκοπού μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα». Το πιστεύει κανείς; Οχι. Διστάζει να το επαναλάβει η κυβέρνηση; Οχι. Θα δίσταζε ο εισηγητής της, Ευριπίδης Στυλιανίδης, να το πει; Οχι, και χωρίς κανένα πρόσχημα. Μόλις ανακηρύχθηκε κοσμήτορας του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου της Κύπρου, που έχει κάνει αίτηση για να λειτουργήσει στην Ελλάδα. Τέλος του μήνα αναμένεται η ανακοίνωση των αδειών.