Σοφία Στεφανίδου*: Απόπειρα επιβολής νέου «Ιδιώνυμου» σε σχολεία και Δημόσιο

«Υπερασπιζόμαστε το δημόσιο σχολείο γι’ όλα τα παιδιά, τον παιδαγωγικό μας ρόλο, για να μην μετατραπούμε ούτε σε προπονητές εξετάσεων για λίγους, ούτε σε φερέφωνα της εξουσίας. Θέλουμε να διαμορφώνουμε αυριανούς πολίτες, που μπορούν να καταλάβουν τον κόσμο γύρω τους, για είναι υποκείμενα αλλαγής της ζωής τους και της κοινωνίας», δηλώνει η εκπαιδευτικός Σοφία Στεφανίδου, η οποία διώκεται γιατί στο σχολείο της δεν πραγματοποιήθηκαν οι εξετάσεις PISA.

Συνέντευξη στον Κυριάκο Νασόπουλο

Ακόμη μια ΕΔΕ σε βάρος εκπαιδευτικών. Τι ακριβώς συνέβη στο 6ο Γυμνάσιο Σταυρούπολης που «εξόργισε» τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης;

Τους «εξόργισε» το φιάσκο των εξετάσεων τύπου PISA, καθώς για άλλη μια φορά η εκπαιδευτική κοινότητα απέρριψε αυτόν τον νεοφιλελεύθερο θεσμό κατηγοριοποίησης μαθητών και μαθητριών. Τους «εξοργίζουν» οι αντιστάσεις που γεννιούνται καθώς η δημόσια δωρεάν εκπαίδευση βρίσκεται συστηματικά στο στόχαστρο. Τα σχολεία σήμερα παραδίνονται είτε άμεσα στους ιδιώτες (π.χ. Ωνάσεια, Ακαδημίες Επαγγελματικής Κατάρτισης), είτε επιχειρείται να λειτουργούν σαν εργοστάσιο, με τυποποίηση της γνώσης και αυστηρό έλεγχο. Το «προϊόν» είναι οι μαθητές που επιδιώκεται να γίνουν μια νέα εργατική βάρδια με όρους σύγχρονης σκλαβιάς. Εκεί στοχεύει η θέσπιση ενός ασφυκτικού εξεταστικού πλέγματος, με «εργαλεία» όπως η Τράπεζα Θεμάτων, δηλαδή θέματα που δεν βάζει ο εκπαιδευτικός της τάξης και η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής που λειτουργεί σαν κόφτης από τα πανεπιστήμια. Ανάμεσα σ’ αυτά είναι και οι «Εθνικές Εξετάσεις Διαγνωστικού Χαρακτήρα PISA», οι οποίες με βάση σχετικό νόμο, πρέπει να γίνονται κάθε χρόνο, με συμμετοχή μαθητών της ΣΤ΄ Δημοτικού και Γ΄ Γυμνασίου! Ωστόσο, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, λόγω των αντιδράσεων γονιών, μαθητών και εκπαιδευτικών, εφαρμόστηκαν πάλι δειγματοληπτικά. Μεταξύ των σχολείων που επιλέχθηκαν ήταν το 6ο Γυμνάσιο Σταυρούπολης, όπου υπηρετώ. Αυτό, λοιπόν, που «εξόργισε» είναι ότι οι μαθήτριες και οι μαθητές δεν έμειναν αδρανείς, θέλησαν να ενημερωθούν και να πάρουν θέση. Πραγματοποίησαν συνέλευση με καθολική συμμετοχή και αποφάσισαν ομόφωνα πως διαφωνούν με τις εξετάσεις και ότι δεν θα συμμετέχουν σ’ αυτές, καθώς δεν είναι υποχρεωτικό. Η αντίδραση της Διοίκησης ήταν ακαριαία, εφαρμόζοντας, όπως παντού, το δόγμα «είμαι κράτος, εγώ αποφασίζω, εσείς θα υπακούτε», με όπλο τον φόβο, την τρομοκρατία και τις πειθαρχικές διώξεις.

Με ποιες κατηγορίες είστε αντιμέτωποι, εσύ και ο συνάδελφός σου; Είστε οι μόνοι που έχετε μπει στο στόχαστρο;

Όσο κι αν φαίνεται απίστευτο, η κλήση μας ως «εγκαλούμενοι για την ματαίωση των εξετάσεων» δεν αναφέρει τα παραπτώματα, ούτε έχουμε δικαίωμα πρόσβασης στον πειθαρχικό φάκελο! Ωστόσο, ο Διευθυντής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης, με αυτοπρόσωπη παρουσία, λίγα λεπτά μετά τη ματαίωση των εξετάσεων, δημόσια μάς στοχοποίησε ως υποκινητές των μαθητών σε παράνομες πράξεις. Συνάδελφός μας σε άλλο σχολείο, όπου οι μαθητές δεν προσήλθαν καν στο σχολείο για τις εξετάσεις, παραπέμφθηκε στο πειθαρχικό συμβούλιο, επειδή τους έδωσε το ανοιχτό γράμμα προς τους γονείς που είχε συντάξει για την ενημέρωσή τους σχετικά με τις εξετάσεις το σωματείο μας, η Ε΄ ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης.

Και γιατί να μην πραγματοποιηθούν οι εξετάσεις PISA στα σχολεία;

Γιατί εντάσσονται σε μια διαδικασία μετατροπής του σχολείου σε εξεταστικό κέντρο και μηχανισμό στιγματισμού και αποκλεισμού ήδη από το Δημοτικό, με μια μεθοδολογία που έχει αναπτύξει ο ΟΟΣΑ, προσανατολισμένη σε δεξιότητες με στόχο την κατηγοριοποίηση των μαθητών. Χάνεται ο μορφωτικός και κοινωνικός ρόλος του σχολείου. Οι γονείς θα αναγκάζονται όλο και περισσότερο να πληρώνουν φροντιστήρια.

Θέλουν να περάσουμε από το «μάθε παιδί μου γράμματα», στο «τι να κάνουμε δεν είναι και όλοι για τα γράμματα»

Οι εκπαιδευτικοί, προκειμένου να πετύχουν «καλά αποτελέσματα», δεν θα διδάσκουμε πια, αλλά μόνο θα «προπονούμε» τους μαθητές στα «SOS». Οι εξετάσεις μπαίνουν ακριβώς στις τελευταίες τάξεις, σε μια προοπτική, αν εδραιωθούν, να καταλήξουν εισαγωγικές εξετάσεις για το Γυμνάσιο και από κει στο Λύκειο. Θέλουν να περάσουμε από το «μάθε παιδί μου γράμματα», στο «τι να κάνουμε δεν είναι και όλοι για τα γράμματα»…

Πρόσφατα η Κομισιόν έπλεξε το εγκώμιο του «μηχανισμού αξιολόγησης των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα». Την ίδια ώρα υπάρχουν χιλιάδες διώξεις συναδέλφων σου επειδή την αρνούνται μέσω της απεργίας-αποχής. Ποιος υπερασπίζεται τι;

Η περίπτωση της Τυχεροπούλου, η οποία έδωσε στοιχεία για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, της πυρονόμου στο έγκλημα στα Τέμπη που ομολόγησε ότι πιέστηκε να παραποιήσει την έκθεση αυτοψίας, είναι ενδεικτικά παραδείγματα για να καταλάβει κανείς τι εννοούν αξιολόγηση και ποιους εξυπηρετεί. Οι χιλιάδες εκπαιδευτικοί, στον αντίποδα, υπερασπιζόμαστε το δημόσιο σχολείο γι’ όλα τα παιδιά, τον παιδαγωγικό μας ρόλο, για να μην μετατραπούμε ούτε σε προπονητές εξετάσεων για λίγους, ούτε σε φερέφωνα της εξουσίας. Θέλουμε να διαμορφώνουμε αυριανούς πολίτες, που μπορούν να καταλάβουν τον κόσμο γύρω τους, για είναι υποκείμενα αλλαγής της ζωής τους και της κοινωνίας.

Πραγματικά όμως, δεν φοβάστε; Ο ίδιος ο Μητσοτάκης έκανε σαφή σύνδεση της αξιολόγησης με την άρση μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων.

Κάθε ιστορική συγκυρία βάζει τα δικά της διλήμματα στους απλούς ανθρώπους. Δεν τη διαλέξαμε, μας διάλεξε. Στη εποχή μας, είναι αμείλικτα: ή θα επιβάλλουν σε όλη την κοινωνία το δόγμα «ή θα εκτοπιστούν ή θα αφανιστούν», που με σχετική αναλογία διατυπώνεται από το κράτος-δολοφόνο του Ισραήλ στους Παλαιστίνιους ή θα αντισταθούμε και θα ανατρέψουμε τους ίδιους και την πολιτική τους. Επίσης, έχουμε συνειδητοποιήσει ότι αυτό με το οποίο μας εκφοβίζει είναι και εκείνο που θα συμβεί, αν υποχωρήσουμε και υποταχθούμε, όχι το αντίθετο.

Η κυβέρνηση πάντως εξοπλίζεται συνεχώς, πρόσφατα ψήφισε τον νέο πειθαρχικό κώδικα των δημοσίων υπαλλήλων. Μπορεί να υπάρξει απάντηση του εκπαιδευτικού κινήματος, και συνολικά του εργατικού;

Ο νέος πειθαρχικός κώδικας αφορά όλη την κοινωνία. Είναι απόπειρα επιβολής ενός νέου «Ιδιώνυμου», σαν εργαλείο εξόντωσης κάθε φωνής αντίστασης και έκφρασης γνώμης. Βέβαια η κυβέρνηση, όπως παραδέχτηκε η υφυπουργός Εσωτερικών Βιβή Χαραλαμπογιάννη, δεν μπορεί να παρακάμψει την κάλυψη που δίνει η απεργία-αποχή των σωματείων για να επιβάλει ποινές. Είναι, όμως, θέμα κοινωνικών συσχετισμών και σε τελική ανάλυση δεν θα κριθεί στα δικαστήρια, αλλά μέσα στο ίδιο το καμίνι των διαρκών αγώνων. Εξάλλου, σήμερα η κυβέρνηση κλονίζεται. Είναι ώρα τα συνδικάτα, τα πρωτοβάθμια σωματεία να συσπειρώσουν και να εμπνεύσουν τους εργαζόμενους σε ένα αποφασιστικό, απεργιακό αγώνα διαρκείας, αγώνα σύγκρουσης κι όχι διαμαρτυρίας. Να μην ανεχτούμε άλλο να μας εμπαίζουν οι κατεξοχήν κλέφτες του εργατικού μόχθου, από τους εφοπλιστές και τους επιχειρηματίες μέχρι τους «φραπέδες» και τους «χασάπηδες»!

* Η Σ. Στεφανίδου είναι γραμματέας Ε΄ ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 27-28 Σεπτεμβρίου 2025