Χρήστος Κάτσικας

Μια πειθαρχική ποινή σε έναν ωρομίσθιο καθηγητή κινηματογράφου του Καλλιτεχνικού Σχολείου Κερατσινίου – Δραπετσώνας ίσως να φαινόταν, εκ πρώτης όψεως, μια ακόμη διοικητική υπόθεση. Οι αντιδράσεις όμως που προκάλεσε αποκαλύπτουν ότι πίσω από αυτήν κρύβεται ένα πολύ βαθύτερο ερώτημα: μπορεί σήμερα ένας εκπαιδευτικός να διεκδικεί δημόσια όσα χρειάζονται οι μαθητές του χωρίς να κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπος με κυρώσεις;

Ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων του σχολείου καταγγέλλει ότι ο εκπαιδευτικός τιμωρήθηκε επειδή επέμενε στην ανάγκη πρόσληψης δεύτερου καθηγητή κινηματογράφου, ώστε να καλύπτονται επαρκώς οι ανάγκες των μαθητών. Η ΕΛΜΕ Πειραιά, από την πλευρά της, κάνει λόγο για μια «απαράδεκτη επιβολή ποινής» που συνοδεύτηκε από περικοπή του ενός τετάρτου του ήδη χαμηλού μισθού ενός ωρομίσθιου εκπαιδευτικού.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της υπόθεσης είναι το ίδιο το περιεχόμενο της κατηγορίας. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΕΛΜΕ, η επανειλημμένη διεκδίκηση δεύτερου καθηγητή χαρακτηρίστηκε ως «αναξιοπρεπής, ανάρμοστη ή ανάξια συμπεριφορά δημόσιου υπαλλήλου». Με άλλα λόγια, ένα αίτημα που αφορά την εύρυθμη λειτουργία ενός σχολείου και την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης αντιμετωπίστηκε ως πειθαρχικό ζήτημα.

Το γεγονός αυτό προκαλεί εύλογους προβληματισμούς. Σε κάθε δημόσια υπηρεσία, αλλά ιδιαίτερα στην εκπαίδευση, οι εργαζόμενοι είναι συχνά εκείνοι που γνωρίζουν καλύτερα τις πραγματικές ανάγκες του χώρου τους. Όταν η ανάδειξη προβλημάτων ή η διεκδίκηση λύσεων μπορεί να εκληφθεί ως παράπτωμα, τότε δημιουργείται ένα περιβάλλον όπου η σιωπή μοιάζει ασφαλέστερη από την έκφραση γνώμης.

Η υπόθεση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα προβλήματα στελέχωσης παραμένουν έντονα. Η ίδια η ΕΛΜΕ Πειραιά επισημαίνει ότι ακόμη και στο τέλος της σχολικής χρονιάς καταγράφονταν εκατοντάδες κενά στην περιοχή, ενώ οι εκπαιδευτικοί καλούνται συχνά να καλύψουν ανάγκες μέσω υπερωριών και αυξημένου φόρτου εργασίας. Στα Καλλιτεχνικά Σχολεία, μάλιστα, τα προβλήματα είναι συχνά ακόμη πιο ορατά, καθώς ειδικότητες όπως ο κινηματογράφος και ο χορός στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό σε ωρομίσθιους εκπαιδευτικούς, χωρίς σταθερό και μόνιμο προσωπικό.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι γονείς συνδέουν την υπόθεση με τη συνολική υποβάθμιση της δημόσιας καλλιτεχνικής εκπαίδευσης. Στην ανακοίνωσή τους ζητούν όχι μόνο την άρση της ποινής αλλά και θεσμικές παρεμβάσεις: άμεσες προσλήψεις καθηγητών κινηματογράφου και χορού, καθώς και δυνατότητα απόκτησης οργανικών θέσεων, ώστε τα σχολεία να μην εξαρτώνται κάθε χρόνο από προσωρινές λύσεις.

Το ζήτημα, όμως, ξεπερνά τα όρια της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης. Αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης ανάμεσα στη διοίκηση και τους εκπαιδευτικούς. Τα τελευταία χρόνια έχουν πολλαπλασιαστεί οι καταγγελίες εκπαιδευτικών σωματείων για πειθαρχικές διαδικασίες, διώξεις και κυρώσεις που συνδέονται με συνδικαλιστική δράση, δημόσιες παρεμβάσεις ή διαμαρτυρίες για προβλήματα των σχολείων.

Ανεξάρτητα από τις διαφορετικές πολιτικές αναγνώσεις, το ερώτημα παραμένει κρίσιμο: τι σχολείο θέλουμε; Ένα σχολείο στο οποίο οι εκπαιδευτικοί θα επισημαίνουν ελεύθερα τα προβλήματα και θα διεκδικούν καλύτερες συνθήκες για τους μαθητές τους ή ένα σχολείο στο οποίο η διατύπωση αιτημάτων θα θεωρείται ανεπιθύμητη;

Για τους γονείς του Καλλιτεχνικού Σχολείου Κερατσινίου – Δραπετσώνας η απάντηση είναι ξεκάθαρη. Θεωρούν ότι ο συγκεκριμένος εκπαιδευτικός δεν τιμωρείται για κάποια ανάρμοστη συμπεριφορά, αλλά επειδή υπερασπίστηκε το δικαίωμα των παιδιών τους σε μια πληρέστερη εκπαίδευση.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο ουσιαστικό στοιχείο της υπόθεσης: ότι για πρώτη φορά στο επίκεντρο της διαμαρτυρίας δεν βρίσκεται μόνο ένας εκπαιδευτικός ή ένα σωματείο, αλλά οι ίδιοι οι γονείς, οι οποίοι βλέπουν πίσω από την ποινή ένα μήνυμα που αφορά ολόκληρη τη δημόσια εκπαίδευση. Αν η διεκδίκηση των αναγκών ενός σχολείου μετατρέπεται σε πειθαρχικό παράπτωμα, τότε το πρόβλημα δεν αφορά μόνο έναν καθηγητή. Αφορά το δικαίωμα όλων να μιλούν για όσα λείπουν από το δημόσιο σχολείο