Κώστας Θεριανός

Για τους/ τις περισσότερους/ -ες οι σπουδές είναι και επένδυση από την οποία περιμένουν επαγγελματική και οικονομική απόδοση. Σπουδές αποκλειστικά «για χόμπι» μπορούν ευκολότερα να κάνουν όσοι έχουν την οικονομική δυνατότητα να μη συνδέουν το πτυχίο με τον βιοπορισμό τους

Κάθε χρόνο, όταν ανακοινώνονται οι βάσεις, αρχίζει η ίδια συζήτηση. Γιατί πέφτουν οι βάσεις σε ορισμένες σχολές; Γιατί οι νέοι/ νέες δεν επιλέγουν πλέον τις Φιλοσοφικές και στρέφονται στην Πληροφορική, στις Πολυτεχνικές, στις Νομικές και στις Οικονομικές σχολές;

Συνήθως αναζητούμε την απάντηση μέσα στο σχολείο: στα προγράμματα σπουδών, στον επαγγελματικό προσανατολισμό, ακόμη και στο «επίπεδο» των μαθητών/ -τριών. Μόνο που το σχολείο δεν είναι «κυκλάμινο στου βράχου τη σχισμάδα». Αυτό που συμβαίνει έξω από το σχολείο καθορίζει σε μεγάλο βαθμό αυτό που συμβαίνει μέσα σε αυτό.

Οι νέοι/ νέες δεν επιλέγουν σπουδές στο κενό. Κοιτάζουν ποιες οδηγούν σε δουλειά, καλύτερες αμοιβές και μεγαλύτερη επαγγελματική ασφάλεια. Γι' αυτό η ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών αύξησε τη ζήτηση για την Πληροφορική και τις Πολυτεχνικές σχολές, ενώ τμήματα που κάποτε είχαν υψηλές βάσεις έχασαν μεγάλο μέρος της ζήτησής τους όταν περιορίστηκαν οι επαγγελματικές προοπτικές των αποφοίτων τους.

Το φαινόμενο δεν είναι καινούριο. Η ιστορία της ελληνικής εκπαίδευσης δείχνει ότι οι επιλογές σπουδών ακολουθούν την επαγγελματική δομή της κοινωνίας. Τη δεκαετία του 1840 περισσότεροι από τους μισούς φοιτητές επέλεγαν Ιατρική, ένα επάγγελμα με υψηλό εισόδημα και κοινωνικό κύρος. Τη δεκαετία του 1850 η Νομική πέρασε στην πρώτη θέση, καθώς συνδεόταν με την κρατική διοίκηση. Αργότερα, στα τέλη του 19^ου αιώνα, με τον τεχνικό εκσυγχρονισμό ενισχύθηκαν οι θετικές και εφαρμοσμένες επιστήμες. Στον 20^ο αιώνα, τη δεκαετία του 1990, η ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών ενίσχυσε την Πληροφορική και τις σχολές Μηχανικών, μαζί με τα Οικονομικά και τη Διοίκηση Επιχειρήσεων και το 1999 – τη χρονιά της «εκλαΐκευσης» του χρηματιστηρίου - εμφανίστηκε η στροφή προς τα Χρηματοοικονομικά.

Δεν ξύπνησαν, λοιπόν, ένα πρωί οι νέοι / νέες και σταμάτησαν να αγαπούν τη Φιλολογία ή ανακάλυψαν ξαφνικά την Πληροφορική. Άλλαξε ο κόσμος στον οποίο καλούνται να εργαστούν. Για τους/ τις περισσότερους/ -ες οι σπουδές είναι και επένδυση από την οποία περιμένουν επαγγελματική και οικονομική απόδοση. Σπουδές αποκλειστικά «για χόμπι» μπορούν ευκολότερα να κάνουν όσοι έχουν την οικονομική δυνατότητα να μη συνδέουν το πτυχίο με τον βιοπορισμό τους.

Το ίδιο ισχύει και για την «πτώση των βάσεων». Μια χαμηλή βάση δεν αποδεικνύει αυτομάτως χαμηλότερο επίπεδο μαθητών. Όταν αυξάνονται οι διαθέσιμες θέσεις και μειώνεται η ζήτηση για ορισμένα τμήματα, είναι αναμενόμενο να πέφτουν και οι βάσεις. 

Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, η οποία θεσμοθετήθηκε για να αντιμετωπίσει το φαινόμενο εισαγωγής στην ανώτατη εκπαίδευση με μικρές βαθμολογίες, μπορεί να εμποδίσει έναν νέο να εισαχθεί σε ένα πανεπιστημιακό τμήμα – το παράδοξο είναι ότι τον εμποδίζει ακόμη και αν έχει περάσει τη βάση εισαγωγής του τμήματος. Όμως, δεν μπορεί να τον κάνει να θέλει να σπουδάσει σε αυτό.