140 χρόνια από την πρώτη Κόκκινη Πρωτομαγιά

Πανεργατικός αγώνας
ενάντια στο απάνθρωπο καπιταλιστικό σύστημα
που φέρνει φτώχεια, πόλεμο, θάνατο

Συμπληρώθηκαν φέτος 140 χρόνια από την πρώτη Κόκκινη Πρωτομαγιά.

Την Πρωτομαγιά του 1886 στο Σικάγο 80.000 εργάτες κατεβαίνουν σε απεργία με αίτημα το 8ωρο. Ο ξεσηκωμός των εργατών κορυφώνεται τις επόμενες μέρες και στις 4 Μαΐου, στην πλατεία Χεϊμάρκετ, η μεγάλη απεργιακή συγκέντρωση των εργατών καταλήγει σε λουτρό αίματος από τα πυρά των αστυνομικών.

Η παγκόσμια εργατική τάξη ακολουθεί το παράδειγμα του Σικάγο, σε κάθε γωνιά της γης οι εργαζόμενοι ενώνονται κάτω από το αίτημα, 8 ώρες δουλειά, 8 ώρες ξεκούραση, 8 ώρες ύπνο.

Στις 14 Ιουλίου 1889 στο ιδρυτικό συνέδριο της Δεύτερης Διεθνούς στο Παρίσι, η ημέρα της Πρωτομαγιάς καθιερώνεται σαν μέρα διαδήλωσης και αγώνα του διεθνούς εργατικού κινήματος. Η Πρωτομαγιά του 1890 είναι η πρώτη που θα γιορταστεί παγκοσμίως.

Μέσα σε διάστημα πενήντα χρόνων η Πρωτομαγιά καθιερώνεται ως ημέρα κινητοποίησης εκατοντάδων χιλιάδων εργατών σε κάθε πόλη και χώρα του κόσμου, από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ως τη Λατινική Αμερική, την Κίνα και την Ινδία.

Στην πατρίδα μας η Πρωτομαγιά θα γιορταστεί για πρώτη φορά το 1893 με κύρια αιτήματα τη θέσπιση της κυριακάτικης αργίας και την αντικατάσταση της δωδεκάωρης εργάσιμης ημέρας από το οχτάωρο, καθώς και την κρατική στήριξη των εργατών που τραυματίζονταν ή νοσούσαν κατά τη διάρκεια της εργασίας τους.

Το 1894 θα πραγματοποιηθεί η πρώτη μαζική Πρωτομαγιάτικη συγκέντρωση από όλους τους σοσιαλιστικούς ομίλους της Αθήνας και του Πειραιά. Στα αιτήματα των εργατών προστίθενται η απαγόρευση της εργασίας των ανηλίκων, η κατάργηση της θανατικής ποινής και της προσωπικής κράτησης για χρέη.

Πέρασαν 17 ολόκληρα χρόνια ως το 1911, για να γιορταστεί και πάλι η εργατική Πρωτομαγιά. Σ’ αυτό το διάστημα ξέσπασαν μεγάλες απεργίες σε πολλούς κλάδους. Πολλά σωματεία και δευτεροβάθμιες οργανώσεις δημιουργήθηκαν, όπως το E.K. Bόλου, η Φεντερασιόν και το E.K. Αθήνας. Το 1911 η Πρωτομαγιά γιορτάζεται και στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη. Στην Αθήνα με κεντρικό σύνθημα «8 ώρες δουλειά, 8 ώρες ανάπαυση και 8 ώρες ύπνο». Στην πολυεθνική Θεσσαλονίκη, η Φεντερασιόν οργανώνει συγκέντρωση όπου συμμετέχουν 7.000 εργάτες, Έλληνες, Τούρκοι, Εβραίοι, Βούλγαροι. Ανεμίζουν κόκκινες σημαίες και ακούγεται ο ύμνος της Διεθνούς σε όλες τις γλώσσες. Οι τουρκικές αρχές θα συλλάβουν τους πρωτεργάτες της συγκέντρωσης.

Από το 1912 έχουμε και πάλι μακρόχρονη διακοπή του εορτασμού της Πρωτομαγιάς. Στα χρόνια που μεσολαβούν, το ταυτόχρονο ξεκίνημα της οργανωμένης δράσης του συνδικαλιστικού κινήματος και η ανάπτυξη των σοσιαλιστικών ιδεών δίνουν νέα ποιοτικά χαρακτηριστικά στο γιορτασμό.

Tον Oκτώβρη του 1918 δημιουργείται η ΓΣEE και μετά την Oκτωβριανή Eπανάσταση ιδρύεται το ΣEKE (KKE). Διαμορφώνονται οι συνθήκες για τον ταξικό γιορτασμό της Πρωτομαγιάς με απεργιακές κινητοποιήσεις και διαδηλώσεις. H κυρίαρχη τάξη αντιμετωπίζει το γιορτασμό όπως και κάθε κινητοποίηση με αντιδραστικές μεθοδεύσεις, τις εκτοπίσεις και τις δολοφονίες.

Πολλές φορές η Πρωτομαγιά στην πατρίδα μας θα βαφτεί στο αίμα πρωτοπόρων εργατών. Το 1924 τα σωματεία των Aθηνών ζήτησαν άδεια για συγκέντρωση στην Πλατεία Kοτζιά όπου βρίσκονταν τα γραφεία του EKA. O στρατιωτικός διοικητής αρνήθηκε να δώσει άδεια για την πλατεία και τους έστειλε στις στήλες του Oλυμπίου Διός. Όμως η απαγόρευση δεν πέρασε.

H απαγορευμένη συγκέντρωση επιχειρείται να διαλυθεί με έφιππους, στρατό και υδραντλίες, αλλά οι συγκεντρωμένοι τραγουδούν τη «Διεθνή». Oι δυνάμεις καταστολής επιτίθενται και σκορπίζουν τους διαδηλωτές στους γύρω δρόμους. Ο ζαχαροπλά­στης Σωτ. Παρασκευαΐδης πέφτει νεκρός από σφαίρες και 12 εργάτες τραυ­ματίζονται. Συλλαμβάνονται 50 άτομα μεταξύ αυτών και ο γραμματέας του KKE. Στον Πειραιά σημειώνονται παρόμοια επεισόδια. Απαγορεύτηκε και εκεί η πρωτομαγιάτικη συγκέντρωση. Αποτέλεσμα 2 νεκροί και 100 εργάτες συλλαμβάνονται. Οι συλληφθέντες εργάτες απελευθερώνονται ύστερα από την απόφαση της ΓΣEE να κηρύξει γενική απεργία.

Το 1926 η Πρωτομαγιά θα έχει σαν κύριο αίτημά της τη λύση του προβλήματος των προσφύγων. Την επομένη θα ιδρυθεί στην Αθήνα η Συνομοσπονδία Δημοσίων Υπαλλήλων Ελλάδος.

Το 1929 η κυβέρνηση Βενιζέλου απαγορεύει τις πρωτομαγιάτικες εκδηλώσεις και με το ιδιώνυμο θέτει εκτός νόμου το κομμουνιστικό κίνημα. Πολλοί εργάτες συλλαμβάνονται από την αστυνομία που κάνει εφόδους σε εργατικές λέσχες και σωματεία.

Το 1934 στην Καλαμάτα, μετά την Πρωτομαγιά ξεκινάει μεγάλη απεργία των λιμενεργατών και των μυλεργατών. Οκτώ εργάτες θα δολοφονηθούν από το στρατό που κλήθηκε να επιβάλει την τάξη.

Η δεκαετία του 1930 σημαδεύεται από την άνοδο του φασισμού. Στις 29 Aπρίλη 1936 ξεσπά στη Θεσσαλονίκη η πολυήμερη μεγάλη απεργία των καπνεργατών, η οποία επεκτάθηκε σε όλες τις πόλεις της Eλλάδας, όπου υπήρχαν καπνικά κέντρα. Στις 9 Mάη χιλιάδες εργάτες σε σφιχτές γραμ­μές κατακλύζουν τους δρόμους με συνθήματα: «Όχι στην ανεργία», «Όχι στα μεροκάματα πείνας», «Κάτω το ιδιώνυμο», «Κάτω η τρομοκρατία». Οι χωροφύλακες με πολιτικά, ακροβολισμένοι στις ταράτσες των ξενοδοχείων, τελικά χτυπούν τους απεργούς στο ψαχνό. Πρώτος νεκρός είναι ο ήρωας του «Eπιτάφιου» του Γιάννη Pίτσου, Tάσος Tούσης, ο οποίος μεταφέρεται από τους διαδηλωτές πάνω σε μία πόρτα εν είδει νεκροκρέβατου. Τελικά σκοτώθηκαν 9 άτομα και ανάμεσά τους και ένα κοριτσάκι. Στις 10 Mάη 150.000 διαδηλωτές κηδεύουν τους νεκρούς τους. Απαγορεύονται οι απεργίες. Στις 4 Αυγούστου, με αφορμή την κήρυξη πανεργατικής απεργίας, ο Μεταξάς εγκαθιδρύει δικτατορία.

Στη διάρκεια του B΄ παγκοσμίου πολέμου στις κατεχόμενες χώρες από τους ναζιφασίστες κατακτητές οι πρωτομαγιάτικες συγκεντρώσεις έχουν απαγορευθεί.

Η εμβληματική Πρωτομαγιά του 1944

Η Εργατική Πρωτομαγιά σφραγίζεται στην ιστορία της χώρας μας με την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή από τις γερμανικές αρχές κατοχής, οι οποίες ονόμασαν το μαζικό έγκλημά τους «αντίποινα» σε προηγηθείσα ενέδρα του ΕΛΑΣ στους Μολάους, στην οποία σκοτώθηκε ο Γερμανός υποστράτηγος Φραντς Κρεχ.

Οι Γερμανοί πότισαν με φρικτό, κυριολεκτικό τρόπο, τη γη της Καισαριανής με αίμα, αλλά αντί να στείλουν οι εκτελεστές μήνυμα τρομοκρατίας, έστειλαν οι εκτελεσμένοι αγέρωχο μήνυμα αντίστασης.

Πριν λίγες εβδομάδες η ιστορία των διακοσίων της Καισαριανής και του λεγόμενου «θυσιαστηρίου της λευτεριάς» έμελλε να ανακινηθεί στα μυαλά και στις καρδιές όλου του ελληνικού λαού με τον πιο αδόκητο τρόπο.

Στα μέσα του Φεβρουαρίου 2026, Βέλγος συλλέκτης έβγαλε σε ανοιχτή δημοπρασία μέσω πλατφόρμας ηλεκτρονικού εμπορίου 12 συγκλονιστικές φωτογραφίες ντοκουμέντα (από ένα μεγάλο σύνολο 260 φωτογραφιών, συνοδευόμενων από 16 έγγραφα και κάποια παλιά χαρτονομίσματα) οι οποίες αποτυπώνουν τις τελευταίες στιγμές των 200 κομμουνιστών μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα των ναζί στο σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944.

Η ελληνική πολιτεία θα επιθυμούσε γρήγορα να λήξει το θέμα και οι φωτογραφίες των 200 «εκτελεσθέντων» ή «αγωνιστών» ή «πατριωτών», όπως πιο γενικόλογα παρουσιάστηκαν, να φτάσουν με συνοπτικές διαδικασίες σε χέρια ιδιωτών συλλεκτών και κλειστές συλλογές. Όμως το γνήσιο ενδιαφέρον, η συγκίνηση, η φόρτιση, η υπερηφάνεια που προκάλεσαν στον ελληνικό λαό τα φωτογραφικά ντοκουμέντα που κατέκλυσαν καταρχάς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και τα κύματα αιτημάτων από άτομα και συλλογικούς φορείς για τη διεκδίκηση του πολύτιμου υλικού, υποχρέωσαν το υπουργείο Πολιτισμού καταρχάς να εμπλακεί, να εξετάσει την αυθεντικότητα των φωτογραφιών και να προβεί σε αγορά τους, παγώνοντας τη δημοπρασία.

Στην πραγματικότητα, η κυβέρνηση και το υπουργείο Πολιτισμού δεν θεώρησαν ποτέ δικές τους τις φωτογραφίες. Είναι δεδομένο ότι το υπουργείο Πολιτισμού θα συνεχίσει την προσπάθειά του και θα κάνει ό,τι είναι ανθρωπίνως δυνατό καταρχάς για να καθυστερήσει, να υποβαθμιστεί, και ει δυνατόν να ξεχαστεί, η απόδοσή τους ελληνικό κοινό.

Οι φωτογραφίες των 200 κομμουνιστών για τον πλατύ κόσμο ήταν η φορτισμένη επαλήθευση με τις λεπτομέρειες μιας φωτογραφικής λήψης, της υπερήφανης στάσης -της θυσίας για τη λευτεριά, που όλοι γνώριζαν ότι οι κομμουνιστές είχαν κρατήσει.

Φυσικά, οι βιολογικοί ή/και ιδεολογικοί επίγονοι των ναζί και των Ελλήνων ταγματασφαλιτών και όλοι οι πολιτικοί τους συγγενείς προσπάθησαν και θα συνεχίσουν να προσπαθούν να οδηγήσουν τη λαϊκή συνείδηση σε συμπεράσματα αλλοιωμένα, διαφορετικά έως τελείως αναποδογυρισμένα σε σχέση με αυτά που βλέπει και κατανοεί με την καρδιά του και τη ματιά του ο απλός κόσμος.

Η κυβέρνηση δεν διαπιστώνει ούτε μισό κομμουνιστή ανάμεσα στους 200 εκτελεσμένους, αλλά αναγνωρίζει συνολικά «πατριώτες». Κανένας άλλος όρος που να περιγράφει τους εκτελεσμένους δεν εντοπίζεται στα Δελτία Τύπου του υπουργείου Πολιτισμού. Ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος ζήτησε να αγοραστούν οι φωτογραφίες «των Ελλήνων». Η Λατινοπούλου γκρίνιαξε πως «υπάρχει δυσανάλογη τιμή όταν πρόκειται για τους αριστερούς σε σχέση με τους δεξιούς», αποκαλύπτοντας, άθελά της, κάποιο -γενικόλογο έστω- πλαίσιο της πολιτικής ταυτότητας των 200 της Καισαριανής. Η συλλογική δεξιά προσπάθεια υποτίμησης έως και εξάλειψης της ιστορικής μνήμης συμπληρώθηκε και με το σπάσιμο της μοναδικής μαρμάρινης πλάκας στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής στην οποία αναγράφεται το γεγονός της εκτέλεσης των 200 κομμουνιστών την Πρωτομαγιά του 1944.

Τα υπόλοιπα κόμματα της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης, μπροστά στην παλλαϊκή συγκίνηση που προκάλεσε η αποκάλυψη των 200 της Καισαριανής, επέλεξαν το δρόμο των δηλώσεων ιδιοτελούς κομματικής εκμετάλλευσης του γεγονότος

Με το δικό του ιδιαίτερο τρόπο το σημερινό ΚΚΕ δεν έκανε κάτι λιγότερο ή κάτι περισσότερο από αυτό που κάνει εν γένει με τον ιστορικό τίτλο του: μολονότι έχει γυρίσει την ιδεολογική και πολιτική του πλάτη στην πολιτική που πρέσβευε και υπηρετούσε το παλιό επαναστατικό ΚΚΕ, ωστόσο διεκδικεί σαν αποκλειστικά δική του κληρονομιά τη θυσία των εκτελεσμένων κομμουνιστών της Καισαριανής.

Όμως αυτή ήταν καρπός της γραμμής του εφάρμοσε το επαναστατικό ΚΚΕ κατά τη διάρκεια του αγώνα κατά της ναζιστικής κατοχής,την οποία η σημερινή ηγεσία του ΚΚΕ έχει αποκηρύξει ως λαθεμένη. Γι’ αυτό και η προσπάθειά της να εμφανιστεί ως ο κληρονόμος της ηρωικής θυσίας της Πρωτομαγιάς του 1944 αποτελεί μια ακόμη καπηλεία.

Όταν απορρίπτεις την επαναστατική γραμ­μή του ΚΚΕ που δημιούργησε την Πρωτομαγιά των 200 της Καισαριανής και την εποποιία του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, τότε το να υψώνεις τη γροθιά ως τιμή στους αγωνιστές της Καισαριανής και όλων των μεγάλων αγώνων του επαναστατικού ΚΚΕ, δεν το κάνεις παρά μόνο για να δρέπεις καρπούς από τη μεγάλη αίγλη τους που διατηρείται άφθαρτη μέχρι σήμερα.

πηγή: Λαϊκός Δρόμος