του Θάνου Καμήλαλη - thepressproject.gr

Με την παραπομπή του Κώστα Καραμανλή μόνο για το πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος, αλλά και την Εξεταστική από το 1998 για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, η κυβέρνηση Μητσοτάκη αποδεινύεται εξαιρετικά δημιουργική στο ξέπλυμα πιθανών ποινικών ευθυνών των Υπουργών της. Οι αντιφάσεις βέβαια, στη διαχείριση αυτών των δύο υποθέσεων, είναι κραυγαλέες. Από το «θεωρούμε ότι είναι αθώος, αλλά τον παραπέμπουμε» στις περιπτώσεις Καραμανλή - Τριαντόπουλου, πήγαμε στο «θεωρούμε ότι είναι αθώος, άρα δεν τον ελέγχουμε» στις περιπτώσεις Βορίδη - Αυγενάκη. Η διαχείριση μάλιστα, αλλάζει κάθε δεύτερη ημέρα, καθώς οι σχετικές κοινοβουλευτικές διαδικασίες τρέχουν η μία μετά την άλλη.

Την Τρίτη, η Βουλή ψήφισε την παραπομπή του πρώην υπουργού Μεταφορών, Κώστα Καραμανλή, στο δικαστικό συμβούλιο. Ή, για να τεθεί ορθότερα το θέμα, η πλειοψηφία της ΝΔ στην Ολομέλεια της Βουλής ενέκρινε την απόφαση της πλειοψηφίας της ΝΔ στην Προανακριτική Επιτροπή της Βουλής και παραπέμπει πρώην υπουργό της ΝΔ, νυν βουλευτή της ΝΔ, εκλεγμένο με τη ΝΔ μετά το έγκλημα για το οποίο κατηγορείται, στη Δικαιοσύνη για ένα πλημμέλημα.

Η παραπάνω πρόταση περιέχει πολλή Νέα Δημοκρατία, ακριβώς γιατί βάσει του άρθρου 86 του Συντάγματος, σε περιπτώσεις ποινικού ελέγχου Υπουργών, η κυβερνητική πλειοψηφία μπορεί να κάνει ό,τι θέλει, βάζοντας την εκάστοτε υπόθεση σε έναν ζυγό. Όχι της Δικαιοσύνης, άλλον, δικό της. Σε αυτόν μπαίνουν από τη μία το «δικό της παιδί» κι από την άλλη το πολιτικό κόστος. Πρόκειται για μία πρόβλεψη που έχει προκαλέσει κριτική και από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, που έστειλε μεν στη Βουλή τη δικογραφία για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, σημειώσε δε ότι έτσι «περιορίζονται οι αρμοδιότητές της».

Στην περίπτωση μάλιστα του Καραμανλή η κυβερνητική διαχείριση άλλαξε μέσα σε αυτά τα δύο χρόνια από το έγκλημα των Τεμπών, σε μια προσπάθεια να τηρηθούν κάποια προσχήματα μετά τις ιστορικές κινητοποιήσεις του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου. Είναι ένα από τα σημεία όπου φαίνεται η δημιουργικότητα της ΝΔ στο ξέπλυμα στελεχών της. Πρώτα αντί για Προανακριτική έκαναν Εξεταστική Επιτροπή, με σκοπό να «διερευνηθούν» οι ευθύνες για την απαξίωση του Σιδηροδρόμου. Η Εξεταστική κατέληξε σε αθωωτικό πόρισμα για τον Καραμανλή, ο οποίος μάλιστα καταχειροκροτήθηκε σε ομιλία του στη Βουλή λίγο αργότερα. Μετά τα συλλαλητήρια όμως, το κυβερνητικό ζύγισμα έπρεπε να γείρει λίγο, έστω προσχηματικά, προς την άλλη πλευρά, αυτήν του πολιτικού κόστους. Οπότε, πρώτα ήρθε η παραδοχή Μητσοτάκη ότι η Εξεταστική αυτή «δεν ήταν η καλύτερη στιγμή της Βουλής» και ύστερα οι Προανακριτικές – παρωδία, για Καραμανλή και Τριαντόπουλο.

Αυτές οι διαδικασίες μάλιστα βρήκαν και δικό τους όνομα στα ΜΜΕ, εύσχημο σε σχέση με την πραγματικότητα. Ονομάστηκαν «μοντέλο Τριαντόπουλου». Επιτροπές πρακτικά της μίας μέρας, στις οποίες δεν μελετήθηκε η δικογραφία, δεν εξετάστηκαν μάρτυρες και η όλη διαδικασία απλά παρακάμφθηκε γιατί το ζήτησε ο εμπλεκόμενος. Μια ακόμα εργαλειοποίηση του Συντάγματος, όπως εξήγησε πλήθος συνταγματολόγων. Γενικά, όταν κάθε μήνα έχουμε σειρά παρεμβάσεων συνταγματολόγων στον δημόσιο διάλογο για ζητήματα επικαιρότητας, αυτό από μόνο του δείχνει είναι ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα Κράτους Δικαίου στη χώρα.

Έτσι, συνοπτικά φτάνουμε στη χθεσινή παραπομπή του υπουργού Μεταφορών που επι χρόνια δεχόταν προειδοποιήσεις για πιθανό δυστύχημα στον σιδηρόδρομο, για ένα απλό πλημμέλημα. Ένα πλημμέλημα μάλιστα που, σε αντίθεση με τα κακουργήματα για τα οποία θα μπορούσε να διωχθεί ο Καραμανλής, είναι πιθανό να οδηγήσει σε αρχειοθέτηση της υπόθεσης. Στο αναλυτικό άρθρο του στο TPP για τα πολιτικά και νομικά ζητήματα της Προανακριτικής Καραμανλή, ο Θανάσης Καμπαγιάννης γράφει πως «η κυβέρνηση στήνει στα πόδια της μια κατηγορία που θα μπορεί εύκολα να καταπέσει στα επόμενα στάδια της προδικασίας, με πιθανό ακόμα και το ενδεχόμενο να αρχειοθετηθεί η υπόθεση σε επίπεδο Δικαστικού Συμβουλίου και να μην φτάσει στο Ειδικό Δικαστήριο ούτε καν για αυτό το ήσσον πλημμέλημα». Το ίδιο ανέφερε και ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, στην ομιλία του στη Βουλή. «Παραπέμπετε τον Καραμανλή όχι για την ασφάλεια του σιδηροδρόμου, αλλά για οικονομική βλάβη στον ΟΣΕ» σημείωσε. «Η κατηγορία, λοιπόν, αγαπητοί συνάδελφοι, είναι κομμένη και ραμμένη για να οδηγηθεί ο κ. Καραμανλής σε αθώωση, περιφρονώντας τους 57 νεκρούς και τη μνήμη τους. Με 57 νεκρούς κατασκευάζετε κατηγορητήριο» ανέφερε λίγο αργότερα.

Ωστόσο, μέσα σε όλα αυτά τα σκανδαλώδη, η κυβέρνηση μπορεί να ψελλίσει ακόμα ότι «στείλαμε Υπουργούς μας στη Δικαιοσύνη». Το επιχείρημα αυτό κρύβει όλες τις παραπάνω μεθοδεύσεις, αλλά είναι μια τελευταία σανίδα σωτηρίας για την κυβέρνηση προς όσους την πιστεύουν (ειδικά από όταν συνοδεύεται από το «ποιος άλλος το έκανε αυτό»). Ήρθε όμως το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, οπότε η γραμμή ξανάλλαξε.

Πλέον ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αντί να κομπάζει για την «αδέκαστη» πλειοψηφία του και τη «γενναιότητα» των στελεχών του να κριθούν στον φυσικό τους δικαστή, βλέπει «λογικές εξόντωσης πολιτικών αντιπάλων» και προσπάθειες «ποινικοποίησης της πολιτικής ζωής». Την περασμένη Τετάρτη δήλωσε:

«Σε αυτό το διεθνές περιβάλλον, λοιπόν, μεγάλης αστάθειας, το τελευταίο το οποίο χρειαζόμαστε είναι αυξημένη πόλωση, λογικές εξολόθρευσης του αντιπάλου μας, να πάμε να βάλουμε τους αντιπάλους μας φυλακή, να ποινικοποιήσουμε πλήρως την πολιτική ζωή του τόπου. Όχι, δεν νομίζω ότι περιμένουν οι πολίτες από εμάς αυτό».

Πέρα από το ότι η εμπλοκή του Μάκη Βορίδη στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν καθορίζεται από τον Πούτιν και τους δασμούς του Τραμπ, το αίτημα για τη σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής για τους Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη δεν ήρθε πρώτα από την αντιπολίτευση. Ήρθε από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, που μάλιστα προέβη και σε ποινική αξιολόγηση των δύο πρώην υπουργών, αναφέροντας μέσα στη δικογραφία πως «κατά τη διάρκεια της παρούσας έρευνας, προέκυψαν ενδείξεις για αδικήματα (i) συνέργειας σε κατάχρηση κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ενωσης και (ii) ηθικής αυτουργίας στην τέλεση κατάχρησης κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ενωσης».

Δεδομένου ότι το «μοντέλο Τριαντόπουλου» διαφημίστηκε ως πρόθεση κάθαρσης από την κυβέρνηση, ένας καλόπιστος παρατηρητής θα περίμενε να γίνει ακριβώς το ίδιο με τους Βορίδη – Αυγενάκη. Συν τοις άλλοις, οι δύο περιπτώσεις έχουν ελάχιστους μήνες διαφορά, για εβδομάδες μάλιστα τρέχουν παράλληλα. Στον ΟΠΕΚΕΠΕ η ΝΔ όμως επιστρέφει στη λύση της Εξεταστικής, με αφετηρία μάλιστα το 1998. Με σαφέστατη πρόθεση τη διάχυση ευθυνών, όπως φαίνεται ήδη από τις δηλώσεις Υπουργών της κατά του ΠΑΣΟΚ για «αυτά που θα βγουν».

Δεν θα υπήρχε πιο κατάλληλος άνθρωπος να εξηγήσει το σκεπτικό από τον Άδωνι Γεωργιάδη και το απύθμενο θράσος του:

«Ο κάθε εισαγγελέας όταν πέφτει πάνω σε μία έρευνα πάνω σε υπουργό, το Σύνταγμα τι λέει; Αμελλητί το στέλνει στη Βουλή. Αμελλητί τι σημαίνει; Δεν έχει δικαίωμα να μας πει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αν θεωρεί ένοχο τον Βορίδη. Λέει “δείτε αν θέλετε να το ελέγξετε”. Ποιος στο Σύνταγμα έχει την αρμοδιότητα να τους ελέγξει; Η Βουλή. Τι λέει η Βουλή; Η πλειοψηφία. Ποιος έχει την πλειοψηφία; Η Νέα Δημοκρατία. Τι αποφάσισε η Νέα Δημοκρατία; Ότι δεν πρέπει να ελεγχθούν. Τελεία».

Τελεία, «τέλος», που θα έλεγε και το στέλεχος του ΟΣΕ, Ζαχαρίας Στουρνάρας, στον εργαζόμενο που εξηγούσε στους δημοσιογράφους ότι δεν υπάρχει τηλεδιοίκηση στη Λάρισα, ενώπιον του υφυπουργού Μεταφορών.

Είναι η πρώτη φορά που η συγκάλυψη ομολογείται τόσο ξεδιάντροπα, ουσιαστικά με το «έτσι γουστάρουμε». Σε πιθανή επόμενη τετραετία, μπορεί και να αυτοαθωόνονται ομολογώντας.

Γιατί όμως αυτή η νέα κωλοτούμπα; Διαρροές αναφέρουν ότι οι Βορίδης και Αυγενάκης δεν δέχθηκαν το «μοντέλο Τριαντόπουλου». Εντωμεταξύ, ο Μάκης Βορίδης, στην επιστολή παραίτησής του από το Υπουργείο Μετανάστευσης, υποστήριξε ότι στόχος είναι να αφοσιωθεί «στο μείζον για εμένα που είναι η υπεράσπιση της αθωότητός μου ενώπιον του Κοινοβουλίου, καθώς και της τιμής και της υπολήψεώς μου». Μάλλον η φράση κλειδί εδώ ήταν το «ενώπιον του Κοινοβουλίου». Τον Μάρτιο, ο Βορίδης επιχειρηματολογούσε υπέρ της παραπομπής Τριαντόπουλου σε Προανακριτική, λέγοντας ότι «δεν υπάρχουν ενδείξεις τέλεσης του αδικήματος» αλλά υπάρχουν «βάσιμοι λόγοι διερεύνησης». Μάλλον άλλαξε άποψη έκτοτε, καθώς σε πιθανή παραπομπή σε Προανακριτική, θα έπρεπε κι αυτός μετά να φανεί δήθεν γενναίος. «Γενναίος» με το κατηγορητήριο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας συγκεκριμένα και όχι του κόμματός του, όπως ο Καραμανλής. Επίσης, σύμφωνα με τον συνταγματολόγο, Ξ.Κοντιάδη, στην περίπτωση Βορίδη υπάρχει και ζήτημα πιθανής παραγραφής. «Ειδικά για τον πρώτο, η σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής είναι κατεπείγουσα, επειδή όπως εξήγησα στη χτεσινή μου ανάρτηση επίκειται παραγραφή στις 5 Οκτωβρίου, δηλαδή σε δυόμιση μήνες» σημείωσε, ενώ σχολιάζοντας συνολικά τη στάση της κυβέρνησης στο σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ, τόνισε πως «κατά την ταπεινή μου γνώμη αυτά δεν αποκαλούνται απλά συγκάλυψη, αλλά όνειδος και ευτελισμός των θεσμών».

Ο ευτελισμός των θεσμών είναι δυστυχώς πλέον, η συνήθης πρακτική για την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Ένας δημιουργικός ευτελισμός πάντως, με χίλιους και έναν τρόπους για να ξεπλυθούν Υπουργοί της. Με τις δικογραφίες να έρχονται η μία μετά την άλλη στη Βουλή, προφανώς η εφευρετικότητα είναι απαραίτητη. Θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι αυτή βρίσκεται, πάντα μαζί με την προσπάθεια καλλιέργειας σύγχυσης στους πολίτες και τη μόνιμη τάση για αόριστη διάχυση ευθυνών, τις διαβόητες δηλαδή «διαχρονικές παθογένειες». Διαφορετικοί δρόμοι, ίδιο μοτίβο, πιθανή κοινή κατάληξη.