Ένωση Αποφοίτων Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης

Ανακοίνωση για την πλατφόρμα αξιολόγησης δημοσίων υπηρεσιών και τη στοχοποίηση του Δημοσίου Τομέα

Η Ένωση Αποφοίτων της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης εκφράζει την έντονη ανησυχία της για την πρόσφατη πρωτοβουλία εισαγωγής πλατφόρμας «αξιολόγησης» δημοσίων υπηρεσιών από τους πολίτες, στο πλαίσιο του προτύπου του «επιτελικού κράτους», που συστηματικά προωθείται από το 2019.

Αν και η ανάγκη λογοδοσίας και διαρκούς βελτίωσης της Δημόσιας Διοίκησης είναι αυτονόητη, η συγκεκριμένη παρέμβαση εγείρει σοβαρές ενστάσεις:

Αντί να ενισχύεται η κοινωνική αποστολή του Δημοσίου, προωθείται ένα μοντέλο που αντιμετωπίζει τον πολίτη ως «χρήστη υπηρεσιών» και τις δημόσιες υπηρεσίες ως «προϊόντα», αποξενωμένες από το ρόλο τους και ως θεσμικών εγγυητών κοινωνικών δικαιωμάτων.

Ιδιαίτερη δε εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι οι πολίτες καλούνται να «αξιολογήσουν» παρεχόμενες από τη δημόσια διοίκηση υπηρεσίες, τη στιγμή που μεγάλη μερίδα τους αγνοεί το ακριβές εύρος των αρμοδιοτήτων των δημόσιων υπαλλήλων, τις συχνές παρεμβάσεις πολιτικών προϊσταμένων, καθώς και τις ελλείψεις που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι δημόσιοι υπάλληλοι σε συνδυασμό με τις προβληματικές υποδομές εντός των οποίων καλούνται να ασκήσουν τα καθήκοντά τους. Παραγνωρίζοντας το γεγονός ότι οι δημόσιες υπηρεσίες λειτουργούν στο πλαίσιο ενός αυστηρά ιεραρχικού μοντέλου, ο πολίτης καλείται να αξιολογήσει δείκτες με κέντρο την «εμπειρία του χρήστη υπηρεσιών», αποκομμένους από κρίσιμα διαρθρωτικά προβλήματα: την υποστελέχωση, την έλλειψη πόρων, την αδυναμία καθολικής και ποιοτικής παροχής δημόσιων αγαθών, με αποτέλεσμα η πραγματική αποστολή του κράτους – η εγγύηση των κοινωνικών δικαιωμάτων και η διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής – να υποβαθμίζεται και αποδιαρθρώνεται:

-Ποιος αξιολογεί την διάλυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας και την αύξηση των ατομικών δαπανών υγείας;
-Ποιος αποτιμά τα αποτελέσματα στην Δημόσια Εκπαίδευση από τις ελλείψεις δασκάλων και καθηγητών και από τα ζητήματα της σχολικής στέγης, που θα παροξυνθούν με την καθιέρωση εκπαίδευσης «δύο ταχυτήτων»;
-Ποιος ελέγχει την υποβάθμιση των Δημόσιων Συγκοινωνιών και την μετατροπή της κίνησης στο εσωτερικό της χώρας σε είτε ακριβό, είτε επικίνδυνο σπορ;
-Ποιος αποδίδει ευθύνες για την απορρύθμιση της αγοράς ενέργειας και τις συνέπειές της στους πολίτες από το υπέρογκο κόστος;
-Ποιος λογοδοτεί για την ανεπάρκεια της πολιτικής προστασίας και τις ετήσιας περιοδικότητας καταστροφικές πυρκαγιές, με το κόστος δασοπυρόσβεσης να αυξάνεται μαγικά, ενώ η πυροσβεστική συρρικνώνεται;
-Ποιος θα αναλάβει την ευθύνη για την αποδιάρθρωση των μηχανισμών περιβαλλοντικού, χωροταξικού και πολεοδομικού ελέγχου που δεν προλαβαίνουν να κάνουν στοιχειώδεις ελέγχους ουσίας και περιορίζονται σε παραλήπτες υπεύθυνων δηλώσεων από ιδιώτες ελεγκτές;

Όλα τα κρίσιμα αυτά πεδία, αντί να βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας λογοδοσίας, αποσιωπώνται ή παρακάμπτονται, αφήνοντας ακάλυπτες θεμελιώδεις κοινωνικές ανάγκες.

Αυτή η πρακτική δεν είναι ουδέτερη. Εντάσσεται σε μια προσπάθεια αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης, δημιουργίας εντυπώσεων και αναπαραγωγής στερεοτύπων με τελικό σκοπό την αλλαγή της δημόσιας ατζέντας, σε μία περίοδο που η ελληνική κοινωνία βιώνει τα αποτελέσματα της απορρύθμισης κρίσιμων τομέων, όπως οι σιδηρόδρομοι, με το τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη να αναδεικνύει με τον πλέον δραματικό τρόπο τις συνέπειες.

Παράλληλα, η χρήση της πλατφόρμας αυτής πυροδοτεί φαινόμενα κοινωνικού αυτοματισμού: Αντί να αναγνωρίζεται η ευθύνη των πολιτικών αποφάσεων που περιορίζουν τον ρόλο του κράτους πρόνοιας και παραδίδουν κρίσιμους τομείς στην αγορά, η ευθύνη μετακυλίεται στους υπαλλήλους και στις υπηρεσίες πρώτης γραμμής, οι οποίοι επιχειρούν να ανταποκριθούν μέσα σε συνθήκες υποστελέχωσης και υποβάθμισης. Οι δημόσιοι υπάλληλοι αναλαμβάνουν τον ρόλο του εξιλαστήριου θύματος, καθώς συνιστούν εύκολο επικοινωνιακά στόχο. Πόσο ειλικρινής μπορεί να θεωρηθεί η προσπάθεια της κυβέρνησης για τη βελτίωση της Δημοσίας Διοίκησης, τη στιγμή που δεν έχουν διενεργηθεί κρίσεις στα περισσότερα επίπεδά της, στην πλειοψηφία των φορέων του Δημοσίου εδώ και περισσότερα από 10 χρόνια;

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια συνολικότερη στρατηγική της κυβέρνησης, που συμπυκνώνεται και στη σχεδιαζόμενη συνταγματική αναθεώρηση με στόχο την κατάργηση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων.
Στόχος είναι η περαιτέρω αποδόμηση του θεσμικού ρόλου του Δημοσίου, η ιδιωτικοποίηση βασικών λειτουργιών του, και η απορρύθμιση κρίσιμων τομέων της οικονομικής και κοινωνικής ζωής, προς όφελος της ασύδοτης λειτουργίας της αγοράς.

Αξίζει να τονιστεί ότι η πραγματική δημοκρατική λογοδοσία έχει στον πυρήνα της θεσμούς συλλογικού και θεσμικού ελέγχου, οι οποίοι περιλαμβάνουν από τη συλλογική δράση των δημοσίων υπαλλήλων και των πολιτών ως τις ανεξάρτητες αρχές και τον κοινοβουλευτικό έλεγχο.

Η κυβέρνηση, όχι μόνο παρακάμπτει αυτά τα θεσμικά αντίβαρα, αλλά μέσω ενός συντεταγμένου επικοινωνιακού μηχανισμού, τα απαξιώνει, τα λοιδορεί, ενώ παράλληλα ποινικοποιεί τη συνδικαλιστική δράση στο Δημόσιο — δράση που ιστορικά έχει συμβάλει στην ανάδειξη των δυσλειτουργιών και στην υπεράσπιση της κοινωνικής αποστολής του κράτους.

Η Ένωση Αποφοίτων ΕΣΔΔΑ υπογραμμίζει:
-Το δημόσιο συμφέρον και η λογοδοσία δεν μπορούν να εκφυλίζονται σε ατομικές εμπειρίες πελατών.
-Η Δημόσια Διοίκηση δεν είναι κέντρο customer service.
-Η τεχνολογία οφείλει να υπηρετεί τη δημοκρατία και όχι να συγκαλύπτει τη συρρίκνωση της κρατικής ευθύνης.
-Ο συνδικαλισμός και οι θεσμοί ελέγχου αποτελούν εγγυητές της δημοκρατίας και της κοινωνικής συνοχής και όχι εμπόδια στην «αποτελεσματικότητα».

Υπερασπιζόμαστε ένα Δημόσιο που στηρίζει, προστατεύει και υπηρετεί το κοινωνικό σύνολο, διασφαλίζοντας κοινωνικά δικαιώματα και παρέχοντας δημόσια αγαθά.
Όχι ένα Δημόσιο που μετατρέπεται σε αποστεωμένη ψηφιακή εμπειρία.