Η Ελλάδα ουραγός της Ευρώπης στην Υγεία

Ντάνι Βέργου - ΕΦΣΥΝ

Στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι η χώρα μας είναι πρώτη σε ανικανοποίητες ανάγκες ιατρικής περίθαλψης και εξετάσεων, με το πρόβλημα να χτυπάει κόκκινο για τους ηλικιωμένους και τα φτωχά νοικοκυριά ● Στο 39% το ποσοστό των ιδιωτικών δαπανών υγείας στην Ελλάδα, σχεδόν τριπλάσιο από τον μέσο όρο της Ε.Ε. (14,3%).

Μεγαλώνει η αδυναμία πρόσβασης τoυ λαού στις υπηρεσίες υγείας, ενώ οι φτωχοί αποκλείονται από αυτές γιατί δεν έχουν να πληρώσουν. Αλλά η κυβέρνηση της Ν.Δ. κομπάζει πως «το ΕΣΥ αλλάζει. Βήμα βήμα γίνεται ακόμη πιο ανθρώπινο και αποτελεσματικό», όπως δήλωσε πρόσφατα ο πρωθυπουργός της χώρας Κυριάκος Μητσοτάκης.

Οι αριθμοί όμως είναι αμείλικτοι για τη χώρα μας. Ολες οι μελέτες συμφωνούν. Στον γενικό πληθυσμό το ποσοστό ανικανοποίητων αναγκών υγείας είναι 13,4% –παραπάνω από 1 στους 10–, ενώ στον πληθυσμό αυτών που είχαν ανάγκη υγείας το ποσοστό διπλασιάζεται, αγγίζει το 25% – δηλαδή 1 στους 4. Η εικόνα είναι ακόμα χειρότερη στον φτωχό πληθυσμό που είχε ανάγκη ιατρικής περίθαλψης. Εκεί το ποσοστό ανικανοποίητων αναγκών φτάνει το 36% –δηλαδή παραπάνω από 1 στους 3– και στις οδοντιατρικές ανάγκες εκτινάσσεται στο 59,4% – δηλαδή παραπάνω από 1 στους 2.

Τα πράγματα επομένως είναι πολύ χειρότερα για τους οικονομικά ασθενέστερους όταν καλούνται να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη την ώρα της ανάγκης.

Η έκθεση της Eurostat για τις ανεκπλήρωτες ανάγκες Υγείας με στοιχεία του 2024 αναφέρει έναν μέσο όρο ανικανοποίητων αναγκών περίθαλψης στους άνω των 16 χρόνων στη χώρα μας σε ποσοστό 13,4% –δηλαδή περισσότεροι από 1 στους 10– και τοποθετεί την Ελλάδα στη δυσμενέστερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Eνωσης, όπου ο μέσος όρος είναι 3,8%. Οι βασικοί λόγοι που επικαλούνται οι ασθενείς στη χώρα μας και στην υπόλοιπη Ευρώπη για τις ανεκπλήρωτες ανάγκες περίθαλψης είναι το υπερβολικά υψηλό κόστος, οι μακρινές αποστάσεις και οι μεγάλες λίστες αναμονής.

Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία πλήττονται περισσότερο στη χώρα μας όπου καταγράφεται ακραία απόκλιση μεταξύ των νεότερων και των μεγαλύτερων σε ηλικία. Στην Ε.Ε., το 1,9% των ατόμων ηλικίας 16 έως 44 ετών ανέφεραν μη καλυπτόμενες ανάγκες ιατρικής περίθαλψης το 2024 λόγω του ότι ήταν υπερβολικά δαπανηρές, υπερβολικά μακρινές για να ταξιδέψουν ή λόγω λιστών αναμονής, σε σύγκριση με το 2,6% για τα άτομα ηλικίας 45 έως 64 ετών και το 3,3% για τα άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω. Στη χώρα μας, που κατέχει και στη διάκριση των ηλικιών όσον αφορά την κάλυψη των αναγκών περίθαλψης την αρνητική πρωτιά, το ποσοστό για τους ηλικιωμένους (65 ετών και άνω) ήταν 24,3 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο απ’ ό,τι για τη νεότερη ηλικιακή ομάδα (16 έως 44 ετών).

Αναλυτικότερα, στη χώρα μας το 4% των ατόμων ηλικίας 16 έως 44 ετών ανέφεραν μη καλυπτόμενες ανάγκες ιατρικής περίθαλψης το 2024 λόγω του ότι ήταν υπερβολικά δαπανηρές, υπερβολικά μακρινές για να ταξιδέψουν ή λόγω λιστών αναμονής, σε σύγκριση με το 8% για τα άτομα ηλικίας 45 έως 64 ετών και το 28% για τα άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω.

Οπου φτωχός κι η μοίρα του

Αρνητική πρωτιά κατέχει η χώρα μας στις ανικανοποίητες ανάγκες ιατρικής περίθαλψης λόγω υψηλού κόστους, μεγάλης απόστασης ή λιστών αναμονής στα φτωχά νοικοκυριά, σύμφωνα με τη Eurostat.

Αναλυτικότερα, ο μέσος όρος της Ε.Ε. στα άτομα άνω των 16 ετών που αναφέρουν ανεκπλήρωτες ανάγκες για ιατρική εξέταση ή θεραπεία για οικονομικούς λόγους (υπερβολικά δαπανηρή), απόστασης και μεταφοράς (πολύ μακριά/ταξίδι) ή αναμονής (λίστες αναμονής) και δεν αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας είναι 3,2% σε αντίθεση με το 6% που αντιμετωπίζει κίνδυνο φτώχειας.

Η Ελλάδα βρίσκεται πολύ μακριά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ σημειώνει και τις μεγαλύτερες ανισότητες. Στη χώρα μας, ένας στους τρεις, το 32,3% των ατόμων με ανάγκες ιατρικής περίθαλψης που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας, ανέφερε ανικανοποίητες ανάγκες. Αντίστοιχα ένας στους πέντε (19,6%) των ατόμων που δεν αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ανέφερε ανεκπλήρωτες ανάγκες περίθαλψης.

Ετσι, η ψαλίδα στη χώρα μας είναι 12,7 ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ των φτωχών και των μη φτωχών, με την Ελλάδα να παίρνει την αρνητική πρωτιά της χώρας με τις μεγαλύτερες ανισότητες στην Ευρώπη. Ταυτόχρονα στη χώρα μας φτωχοί και μη φτωχοί έχουν παραπάνω από έξι φορές πιθανότητα να μην ικανοποιηθούν οι ανάγκες τους σε περίθαλψη σε σχέση με τον μέσο όρο της Ε.Ε.

ΕΛΣΤΑΤ

Αν κοιτάξει κανείς τα αρχικά δεδομένα της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) –είναι τα ίδια που επεξεργάστηκε η Eurostat– με διάκριση στα φτωχά και μη φτωχά νοικοκυριά, θα διαπιστώσει τεράστια αδυναμία των λαϊκών στρωμάτων στην πρόσβαση στις υπηρεσίες Υγείας.

Ενας στους 4 (24,4%) Ελληνες, άνω των 16 ετών, δεν υποβλήθηκε σε ιατρική εξέταση ή θεραπεία, ενώ πραγματικά χρειαζόταν, σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή. Στη διάκριση σε φτωχά και μη φτωχά νοικοκυριά η ψαλίδα ανοίγει, με τους μη φτωχούς να δηλώνουν ότι δεν υποβλήθηκαν σε ιατρική εξέταση ή θεραπεία σε ποσοστό 21,8% –δηλαδή 1 στους 5– και τους φτωχούς σε ποσοστό 36% – παραπάνω από 1 στους 3!

Στην ίδια έρευνα «Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών: Ετος 2024» (περίοδος αναφοράς εισοδήματος: έτος 2023) της ΕΛΣΤΑΤ, που δημοσιεύτηκε φέτος, καταγράφονται τα στοιχεία και για τις οδοντιατρικές εξετάσεις ή θεραπείες. Εδώ τα ποσοστά είναι υψηλότερα, με τον μέσο όρο στο 32% –σχεδόν 1 στους 3 να δηλώνει ότι δεν υποβλήθηκε σε οδοντιατρική εξέταση ή θεραπεία. Στη διάκριση σε φτωχά και μη φτωχά νοικοκυριά η διαφορά είναι σημαντική, με τους μη φτωχούς να δηλώνουν ότι δεν υποβλήθηκαν σε οδοντιατρική εξέταση ή θεραπεία σε ποσοστό 27,3% –δηλαδή λίγο παραπάνω από 1 στους 4– και τους φτωχούς σε ποσοστό 59,4% – παραπάνω από 1 στους 2!

Με το χέρι στην τσέπη

Τα παραπάνω είναι αποτελέσματα της εμβάθυνσης της εμπορευματοποίησης και της ιδιωτικοποίησης του ευαίσθητου χώρου της υγείας στην οποία κινείται η κυβέρνηση της Ν.Δ.

Ο αποκλεισμός των λαϊκών στρωμάτων από τις υπηρεσίες οδηγεί σε άγρια χαράτσια στην ώρα της ανάγκης. Είναι γεγονός ότι στη χώρα μας οι πολίτες επωμίζονται ένα σημαντικό μέρος του κόστους υγείας, είτε μέσω άμεσων πληρωμών για υπηρεσίες είτε μέσω έμμεσων επιβαρύνσεων μέσω εισφορών στον ασφαλιστικό φορέα.

Περισσότερα από 7,3 δισ. ευρώ πλήρωσαν από την τσέπη τους τα ελληνικά νοικοκυριά το 2023 για δαπάνες υγείας, σύμφωνα με τα τελευταία συγκεντρωτικά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που κατέδειξε ότι οι Ελληνες πληρώνουν άμεσα το 38,6% των συνολικών δαπανών για την υγεία (6,4 δισ. ευρώ σε ιδιωτικές πληρωμές και 818,5 εκατομμύρια ευρώ σε ιδιωτική ασφάλιση) την ώρα που o μέσος όρος των ιδιωτικών δαπανών για την υγεία στην Ε.Ε. είναι 14,3%.

Ταυτόχρονα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι Ελληνες πληρώνουν και 6,1 δισ. ευρώ σε έμμεσες πληρωμές μέσω του Οργανισμού Κοινωνικής Ασφάλισης (ΟΚΑ) που αντιστοιχεί στο 32,2% των συνολικών δαπανών υγείας. Ετσι το ποσοστό των ιδιωτικών δαπανών υγείας για τη χώρα μας ξεπερνάει το 70% (70,8%), αφού εκτός από τις άμεσες πληρωμές υγείας (38,6%) οι Ελληνες πληρώνουν και έμμεσες πληρωμές υγείας (32,2%) σε ασφαλιστικές εισφορές, με το κράτος να συμμετέχει μόλις με 29,2%.