Δέσποινα Σπανού - topontiki.gr

Όταν στην ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου «Το βλέμμα του Οδυσσέα» (1995) ο Θανάσης Βέγγος είχε πει την φοβερή φράση «Η Ελλάδα πεθαίνει. Πεθαίνουμε σαν λαός. Κάναμε τον κύκλο μας, δεν ξέρω πόσες χιλιάδες χρόνια, ανάμεσα σε σπασμένες πέτρες και αγάλματα. Και πεθαίνουμε», είχα πραγματικά σοκαριστεί. Κι όμως σήμερα, 31 χρόνια μετά, διαπιστώνουμε όλοι πόσο προφητικό ήταν αυτό.

Βιώνουμε την απόλυτη παρακμή (πολιτική, θεσμική, κοινωνική, ηθική) και νιώθουμε ότι πεθαίνουμε σαν λαός. Τα μνημονιακά μέτρα υποβάθμισαν και ξεπούλησαν τις δημόσιες υποδομές, ανέτρεψαν δημοκρατικές κατακτήσεις, κατάργησαν κοινωνικά-εργασιακά δικαιώματα και οδήγησαν στην ραγδαία φτωχοποίηση των πολιτών και στην αισθητή μείωση του προσδόκιμου της υγιούς τους επιβίωσης. Ο κατώτερος μισθός αποφασίζεται από την κυβέρνηση και όχι κατόπιν διαπραγματεύσεων εργαζομένων και εργοδοτών, συλλογικές συμβάσεις εργασίας ουσιαστικά δεν υπάρχουν, οι μισθοί είναι πολύ χαμηλοί (785 ευρώ καθαρά ο κατώτατος) ενώ το κόστος ζωής αυξάνεται συνεχώς, οι συντάξεις έχουν μειωθεί πάνω από 40%, η 13η και 14η σύνταξη έχει καταργηθεί, όπως και ο 13ος και 14ος μισθός στο Δημόσιο. Η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση της ΕΕ από πλευράς αγοραστικής δύναμης μισθωτών, συνταξιούχων, μικροεπαγγελματιών.

Ο παραγωγικός ιστός της χώρας έχει διαλυθεί, οι δημόσιες υποδομές έχουν πωληθεί αντί πινακίου φακής σε ξένες εταιρείες (στην Fraport τα αεροδρόμια, στην Cosco τα λιμάνια, στην Ferrovie dello Stato Italiane τα τρένα), οι βιομηχανίες έχουν κλείσει ή έχουν μεταβιβαστεί σε ξένους ομίλους και ως κύρια οικονομική δραστηριότητα έχει αναδειχθεί ο τουρισμός, μαζικός και όχι ποιοτικός, με σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις για τις τουριστικές περιοχές. Ο τουρισμός μπορεί να χαρακτηρίζεται ως η “βαριά βιομηχανία” της χώρας αλλά δεν είναι παραγωγική διαδικασία, είναι παροχή υπηρεσιών, πολύ ακριβή για τους έλληνες πολίτες και ιδιαίτερα εξαντλητική για τους εργαζόμενους του κλάδου. Η Ελλάδα έχει γίνει “χώρα σερβιτόρων”. Κυρίαρχη πηγή απασχόλησης για τους νέους ανθρώπους είναι πλέον ο τουριστικός τομέας, δηλαδή εποχιακή εργασία υπό συνθήκες “γαλέρας” και ανεξάρτητη από το επίπεδο σπουδών τους, με αποτέλεσμα εκατοντάδες χιλιάδες, οι περισσότεροι με επαγγελματική κατάρτιση και πτυχιούχοι, που δεν βλέπουν επαγγελματική προοπτική στη χώρα μας, να μεταναστεύουν τα τελευταία χρόνια σε χώρες του εξωτερικού. Η τάση αυτή έχει περιοριστεί αλλά δεν έχει ανακοπεί. Το 2025 άλλοι 13.900 νέοι υψηλής ειδίκευσης έφυγαν για εργασία στο εξωτερικό.

Η  αδυναμία εξεύρεσης αξιοπρεπούς εργασίας και η μετανάστευση, η εργασιακή ανασφάλεια, οι χαμηλοί μισθοί, οι ελαστικές εργασιακές σχέσεις, η έλλειψη κοινωνικών παροχών και υποδομών έχουν άμεσες συνέπειες στο δημογραφικό, το οποίο αποτελεί το υπ΄ αριθμόν ένα πρόβλημα της χώρας. Επί σειρά ετών οι θάνατοι είναι περισσότεροι από τις γεννήσεις. Το 2025 οι γεννήσεις ήταν 65.594, 2.873 λιγότερες από το 2024, ενώ οι θάνατοι ήταν 122.914, σχεδόν διπλάσιοι.

Play Video

Η παρακμή φαίνεται παντού. Στα νοσοκομεία, στις δημόσιες υπηρεσίες, στις συγκοινωνίες, που είναι σχεδόν οι χειρότερες της Ευρώπης, στο περιβάλλον. Τα τελευταία 15 χρόνια οι δασικές πυρκαγιές έχουν καταστρέψει συνολικά πάνω από 4.500.000 στρέμματα γης και δασών στην Ελλάδα. Στην Αττική τα τελευταία 10 χρόνια έχει καεί πάνω από το 42% των συνολικών δασικών εκτάσεων, στην Δυτική Αττική πάνω από το 64%!

Ευθύνη για αυτή την κατάντια έχουν όλες οι μνημονιακές κυβερνήσεις (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ), η κυβέρνηση όμως της Νέας Δημοκρατίας έχει ξεπεράσει κάθε όριο στα μέτρα λιτότητας, στην καταστολή, στην διαφθορά. Υφίσταται σε λειτουργία ένα δίκτυο διαπλοκής, εξυπηρετήσεων και συγκάλυψης μεταξύ κυβερνητικής ηγεσίας, δικαστικής εξουσίας και συστημικών ΜΜΕ, με αποτέλεσμα σκάνδαλα όπως των Τεμπών, του ΟΠΕΚΕΠΕ, των υποκλοπών να μένουν ατιμώρητα, ενώ αντίθετα διώκονται, παραπέμπονται και προφυλακίζονται πολίτες επί μήνες χωρίς στοιχεία, διότι έχουν στοχοποιηθεί ή διεκδικούν αυτονόητα δικαιώματα. 

Η ανάπτυξη του κοινωνικού αυτοματισμού είναι βασική ατζέντα της κυβέρνησης σε συνεργασία με τα ΜΜΕ. Η κυβέρνηση της ΝΔ προωθεί την αξιολόγηση στο Δημόσιο, ενώ υπάρχουν ελλείψεις σε προσωπικό και υποδομές. Πολλοί δημόσιοι υπάλληλοι λόγω των κακών συνθηκών και των χαμηλών μισθών αναγκάζονται να παραιτηθούν, με αποτέλεσμα σχολεία, νοσοκομεία και άλλες υπηρεσίες να μένουν χωρίς ανθρώπινο δυναμικό. Παρόλα αυτά, η κυβέρνηση προπαγανδίζει ως λύση στο πρόβλημα την αξιολόγηση του προσωπικού, με τα δικά της κριτήρια βέβαια, για να εξυπηρετήσει δικές της σκοπιμότητες.

Ο τομέας όμως που αναδεικνύει το πλήρες ξεπούλημα είναι τα εθνικά θέματα. Η εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης είναι απολύτως ταυτισμένη με τα συμφέροντα ΗΠΑ-ΝΑΤΟ-Ισραήλ και εις βάρος των εθνικών συμφερόντων της Ελλάδας. Αγορές οπλικών συστημάτων που δεν εξυπηρετούν την άμυνα της χώρας, πλήρης διάρρηξη των σχέσεων με την Ρωσία, στήριξη με κάθε τρόπο στον Ζελένσκι, ουσιαστική εμπλοκή στον πόλεμο εναντίον του Ιράν, ανοχή στην επεκτατική πολιτική της Τουρκίας, παρότι αμφισβητεί κυριαρχικά μας δικαιώματα, διότι έχουν αποφασίσει την συνδιαχείριση του Αιγαίου προς όφελος των μεγάλων ενεργειακών ομίλων και της σταθερότητας του ΝΑΤΟ στην περιοχή. Δεν υπάρχει άλλη χώρα που να υφίσταται τέτοια λεηλασία
από την κυβέρνηση της!

Η Ελλάδα (αργο)πεθαίνει, αλλά η κυβέρνηση χορηγεί αναλγητικά (επιδόματα, pass κ.ά.), για να καταπνίγει προσωρινά την αίσθηση του πόνου και να καταστέλλει τις αντιδράσεις.

Και ενώ η χώρα μετράει στο σώμα της παλιές και καινούργιες πληγές, η αντιπολίτευση απλώς παρακολουθεί, εξαντλώντας όσες δυνάμεις τής απέμειναν σε άνευ ουσίας αντιπαραθέσεις, σε επικοινωνιακούς χειρισμούς και σε εσωτερικούς ανταγωνισμούς. Διότι αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα. Κατά κανόνα οι κυβερνήσεις πέφτουν, όταν αναδεικνύεται κάτι άλλο που τις αμφισβητεί και τις αντιπαλεύει αποτελεσματικά. Ο Μητσοτάκης εξακολουθεί να κυβερνά, επειδή η αντιπολίτευση που διεκδικεί να κυβερνήσει, δεν εκφράζει κάτι διαφορετικό. Έχουν υπογράψει μνημόνια και μνημονιακούς νόμους, είναι πλήρως υποταγμένοι στα κελεύσματα ΗΠΑ-ΝΑΤΟ-ΕΕ και στις επικίνδυνες για την εθνική μας ασφάλεια συμφωνίες με το Ισραήλ παραβλέποντας την γενοκτονία στη Γάζα, ανέχονται ουσιαστικά, με απλά ψελλίσματα διαμαρτυρίας, την προωθούμενη συνεκμετάλλευση του Αιγαίου, διότι εξυπηρετούνται συμφέροντα του ΝΑΤΟ και συγκεκριμένων επιχειρηματικών ομίλων, των οποίων διεκδικούν την στήριξη. Ακόμα και αυτά που εμφανίζονται ως νέα κόμματα, δεν εμπεριέχουν τίποτα το καινούργιο (ΕΛΑΣ του Τσίπρα) ή δεν διατυπώνουν κάτι καινούργιο (κόμμα Καρυστιανού), ώστε να αλλάξουν καταλυτικά τους πολιτικούς συσχετισμούς. Παρουσιάζουν «κοστολογημένα» προγράμματα, τηρώντας ως Ευαγγέλιο την δημοσιονομική σταθερότητα, η οποία βέβαια δεν υπολογίζεται όταν αφορά εξοπλισμούς και παροχές στο μεγάλο κεφάλαιο, αλλά λειτουργεί ως πέλεκυς για τις παροχές προς την κοινωνία.

Το χειρότερο όμως είναι η συμπεριφορά των στελεχών της αντιπολίτευσης. Σήμερα στην Βουλή υπάρχουν 53 ανεξάρτητοι βουλευτές (αριθμός πρωτοφανής στα μεταπολιτευτικά χρόνια), οι περισσότεροι προερχόμενοι από τον ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος, ενώ είχε αναδειχθεί αξιωματική αντιπολίτευση στις τελευταίες εκλογές (2023), έχει εγκαταλειφθεί από τους περισσοτέρους βουλευτές του, που τώρα παζαρεύουν τις έδρες τους με το νέο κόμμα Τσίπρα ή με το ΠΑΣΟΚ, αδιαφορώντας για το κόμμα ή το πρόγραμμα με το οποίο εκλέχτηκαν! Ακόμα και ο πρώην πρόεδρος Φάμελος ανεξαρτητοποιήθηκε, αρνούμενος να παραδώσει την έδρα του, διεκδικώντας να ενταχθεί σε άλλο κόμμα για να διατηρήσει τα προνόμιά του. Ο απόλυτος εκφυλισμός!

Όλη αυτή η απογοητευτική κατάσταση έχει δημιουργήσει την εντύπωση στην πλειονότητα του λαού, ότι δεν αξίζει να ασχολείται κάποιος με την πολιτική, ούτε να ψηφίζει. Στις τελευταίες εκλογές συμμετείχε μόνο το 48% των  εκλογέων, όχι από αδυναμία, αλλά κυρίως από άποψη. Η πολιτική όμως είναι η ζωή μας και η αποχή ή η παραίτηση απλώς διευκολύνει τους κυβερνώντες. Οι μεγάλες κινητοποιήσεις για το έγκλημα των Τεμπών, που ήταν κραυγή διαμαρτυρίας (“Δεν έχω οξυγόνο”) για όλα τα προβλήματα της χώρας, απέδειξαν ότι ενδιαφέρον υπάρχει, εμπιστοσύνη δεν υπάρχει. Χιλιάδες πολίτες αναζητούν πολιτική έκφραση. Υπάρχουν εντούτοις πολιτικές δυνάμεις και προσωπικότητες με αγωνιστική στάση και θέσεις, οι οποίες μπορούν να  αποτελέσουν την βάση για την δημιουργία ενός πολιτικοκοινωνικού μετώπου, που μπορεί να συσπειρώσει και να δώσει ελπίδα και διέξοδο στα αδιέξοδα.

«Οι καιροί ου μενετοί». Η συνεργασία των δυνάμεων της μαχητικής Ριζοσπαστικής Αριστεράς είναι αδήριτη ανάγκη. Η παρακμή δεν είναι νομοτέλεια. Ελπίδα πάντα υπάρχει. Αρκεί να το συνειδητοποιήσουμε.

* Η Δέσποινα Σπανού είναι στέλεχος της Λαϊκής Ενότητας-ΑΑ και πρώην αντιπρόεδρος της ΑΔΕΔΥ