Το Σχόλιο της Δευτέρας: “Lagocephalus laoplanus”

Βρισκόμαστε ήδη στα τέλη του Ιούνη και η αίσθηση του καλοκαιριού έχει για τα καλά ξεκινήσει μετά την ολοκλήρωση των εξετάσεων και το κλείσιμο των σχολείων.

Δεκαετίες τώρα αυτά έχουν συνδεθεί με την αρχή των διακοπών, την απόδραση από την πόλη, και τα μπάνια στη θάλασσα. Όμως τώρα όχι απαραίτητα.

Η πολλή χαλάρωση κι ανεμελιά, βλέπεις, βλάπτει τους κρατούντες , αφού μπορεί να οδηγήσει σε γενικότερο ξύπνημα των μουδιασμένων αισθήσεων και σκέψης, και  να αναζωπυρώσει ερωτήματα ναρκωμένα από τον καθημερινό αγώνα μας απλά για να βγει η μέρα.

Ένα από αυτά τα ερωτήματα έρχεται κι επανέρχεται αμείλικτο στις μεταξύ μας συναντήσεις με τον πρώτο χαλαρό αποχαιρετιστήριο καφέ των συναδέλφων.

“Πού θα πας διακοπές;”

Αν εξαιρέσουμε το μεγάλο κύμα μετακινήσεων από τους (ξανά)απολυμένους συναδέλφους αναπληρωτές που με χαμόγελο ανακούφισης απαντούν άμεσα “θα πάω σπίτι μου”, η απάντηση για τη δυνατότητα διακοπών σε κάποια παραλία έρχεται όλο και πιο δύσκολα.

Η μετακίνηση και η διαμονή σε κάποιο μέρος καλοκαιρινών διακοπών γίνεται όλο και περισσότερο ένα άπιαστο όνειρο για όλο και μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Τα νησιά στο χάρτη φαντάζουν όλο και πιο μακρινά, όλο και πιο ξένα με τιμές που απευθύνονται μόνο σε ξένους τουρίστες με αγοραστική δύναμη αδιανόητη για τον μέσο κάτοικο αυτής της χώρας.

Κι ενώ έχουμε βάλει κάτω όλους τους υπολογισμούς να δούμε πως δεν θα μας ρουφήξουν το αίμα οι ξαπλώστρες, οι ομπρέλες, οι καφέδες, τα εισιτήρια, ακούμε καθημερινά σε τηλεοράσεις, ραδιόφωνα και διαδίκτυο για τέρατα και σημεία που συμβαίνουν φέτος στις ελληνικές θάλασσες.

Ναι, φέτος όσο ποτέ άλλοτε, η δημοσίευση άρθρων και βίντεο σχετικά με την απειλή επίθεσης κάποιου ψαριού ή μέδουσας την ώρα του πολυπόθητου μπάνιου είναι τόσο πυκνή και καθημερινή που αρχίζει να επισκιάζει το γεγονός ότι μάλλον δεν θα βγεις οικονομικά για να πας στην παραλία έτσι κι αλλιώς.

Έτσι η συζήτηση μετά από το αμήχανο “που θα πας διακοπές;” προσανατολίζεται στο “δεν μας βλέπω για θάλασσα φέτος…είχαμε τις τσούχτρες, τώρα είναι κι αυτοί οι λαγοκέφαλοι…”

Έτσι ο πρωταγωνιστής των ημερών, το τερατόμορφο, αιμοδιψές ψάρι με το κεφάλι λαγού, τα πελώρια μάτια και πανίσχυρα, κοφτερά δόντια επιτελεί σταθερά την αποστολή του, να μας τρομάξει και να μας αποπροσανατολίσει μακριά από τα πραγματικά αδυσώπητα σαγόνια της ΑΑΔΕ, του ΕΝΦΙΑ, των τραπεζών, του Booking, του σουπερμάρκετ και όλων εκείνων που ρουφάνε τον πενιχρό μισθό μας.

Είναι καταπληκτικό το πως αυτό το ψάρι έχει εργαλειοποιηθεί τόσο πολιτικά ώστε να μη λείπει σχεδόν καμία μέρα από τις οθόνες μας φέροντας αντίστοιχα επίθετα και χαρακτηρισμούς ανάλογα με το τι θέλουν να πετύχουν οι παραχαράκτες της είδησης.

Τις προάλλες, μετά από τις χιλιάδες φωτογραφίες και βίντεο του πλάσματος να ξεσκίζει αλουμινένια κουτάκια, υπήρξε και το γεγονός. Παντού δημοσιεύτηκε ότι το τέρας δάγκωσε ηλικιωμένη στη Βάρκιζα, μόνο και μόνο για να επιβεβαιωθεί λίγο αργότερα ότι πρόκειται για ψευδή είδηση χωρίς πραγματικό, καταγεγραμμένο γεγονός.

Για όποιον αναρωτιέται ακόμα σχετικά με τη χρησιμότητα ειδήσεων σαν κι αυτή, ας αναλογιστούμε καταρχάς το οικονομικό όφελος καναλιών και ιστοσελίδων κάθε φορά που κλικάρουμε πάνω στην είδηση περί λαγοκέφαλου ή άλλων τρομακτικών θαλάσσιων ειδών (μέδουσες, καρχαρίες κτλ.)

Το φαινόμενο είναι γνωστό όπως επισημαίνουν και άλλα άρθρα που αναλύουν το φαινόμενο. Πρόκειται για τρομολαγνεία που διευκολύνεται και διογκώνεται ακόμη περισσότερο στις μέρες μας μέσω της εύκολης εικόνας και δημοσίευσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, λένε οι ειδικοί.

Είναι όμως όντως μόνο θέμα προσωπικής ευθύνης, είναι μόνο μια ομάδα εκκεντρικών, εγωπαθών επίδοξων ρεπορτερίσκων που έχουν δημιουργήσει όλον αυτόν τον πανικό;

Τη στάση κρατούν τα επίσημα ειδησεογραφικά κέντρα της χώρας και γιατί;

Όσο κι αν καλούν επιστήμονες που επιβεβαιώνουν ότι το είδος αυτό ψαριού δεν είναι επιθετικό προς τον άνθρωπο και ότι τα επεισόδια δαγκώματος σπανίζουν, οι καναλάρχες συνεχίζουν να προβάλλουν το θρίλερ του λαγοκέφαλου με πλάνα και μουσική υπόκρουση που θα έκανε το θρυλικό “Τα σαγόνια του Καρχαρία” να ωχριά.

Εκτός από τον αποπροσανατολισμό από τα πραγματικά προβλήματα (ακρίβεια, υγεία, εργασιακά) το ανυποψίαστο ψάρι τίθεται στην υπηρεσία κι άλλων σκοτεινών στοχεύσεων.

Με τίτλους όπως “τοξικός εισβολέας”, “εθνική απειλή”, “χωροκατακτητικό”, “ο εισβολέας του νότου” η ακροδεξιά αλλά και η συστημική ρητορική επιχειρεί να συνδέσει στο συλλογικό ασυνείδητο το ψάρι που μετανάστευσε πριν από 20 χρόνια βορειότερα με τον μετανάστη και πρόσφυγα που περνά τα σύνορα της χώρας.

Με αυτόν τον τρόπο και μέσα από μια διαστρεβλωμένη άποψη περί βιολογίας, προβάλλεται μια φυσικοποίηση των συνόρων, συγχέοντας τα χωρικά σύνορα (και την προστασία τους) με την αποφυγή αλλοίωσης των οικοσυστημάτων από ξενικά είδη.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η βιολογία γίνεται εργαλείο στην ιδεολογία και στη ρητορική της ακροδεξιάς και που επιχειρείται η απανθρωποποίηση των ξένων και των διαφορετικών, με πρώτο διδάξασα των πατέρα της προπαγάνδας του ναζισμού Γκέμπελς. Τότε ήταν οι αρουραίοι που λυμαίνονταν τις πόλεις στο ψευδο-ντοκυμαντέρ “Ο Αιώνιος Ιούδας”  του 1940 με αντισημιτικό περιεχόμενο, τώρα είναι οι λαγοκέφαλοι που “εισβάλλουν μέσω της διώρυγας του Σουέζ με στόχο να κυριαρχήσουν στις θάλασσες του Αιγαίου και του Ιονίου”.  

Όπως και τότε έτσι και τώρα πρόκειται για παραποίηση της πραγματικότητας με στόχο τη δημιουργία του απαραίτητου συστατικού όλων αυτών των ιδεολογιών, του φόβου, του κλειδιού που θα αδρανοποιήσει κάθε λογική άμυνα και θα ανοίξει την πόρτα στον αυταρχισμό και στον φασισμό στο όνομα της ασφάλειας. 

Κανείς δεν μιλάει για τους πραγματικούς λόγους αποσταθεροποίησης των θαλάσσιων βιότοπων που δεν είναι άλλοι από την παγκόσμια και τοπική καπιταλιστική δραστηριότητα, την εκμετάλλευση της φύσης γενικά και των θαλασσών εν προκειμένω,  η οποία οδηγεί στην υπεραλίευση και την υποβάθμιση των βιοτόπων, στη μόλυνση του περιβάλλοντος και την κλιματική αλλαγή με την άνοδο της θερμοκρασίας της θάλασσας.     

Κι αυτό γιατί απλά δεν θέλουν να αλλάξει τίποτα από αυτά που εγγυώνται την κερδοφορία τους. Αυτό που πουλάνε είναι μόνο φόβος, κατασκευασμένος φόβος, και μάλιστα δωρεάν, μέσα από τον οποίο η επίσημη ακροδεξιά θα προωθήσει την ρατσιστική ιδεολογία της, και η συστημική ρητορική των κρατούντων θα βρει την ευκαιρία να νομιμοποιηθεί στα μάτια του κόσμου ως ο μόνος προστάτης και θεματοφύλακας των συνόρων. Η κυβέρνηση λοιπόν παρουσιάζεται ως προστάτης που θα αντιμετωπίσει το ψάρι αυτό που αποτελεί “εθνική απειλή για την αλιεία” αλλά και κατ’ επέκταση όποια άλλη πιθανή απειλή εισβολής στην επικράτεια με όλο και πιο αυταρχικές και ολοκληρωτικές λύσεις.

Είναι να απορεί λοιπόν κανείς για το ποιος είναι ο πραγματικός εισβολέας; Ένα ψάρι που κολυμπά και μεταναστεύει για να επιβιώσει ή εκείνοι που εισβάλλουν καθημερινά στη ζωή μας με στόχο τον εκφοβισμό και τη χειραφέτησή μας;

Τα ψάρια προφανώς δεν έχουν διαβατήρια και προθέσεις, εκείνοι όμως που αποκρύπτουν την αλήθεια και κατασκευάζουν τον φόβο προς κάποιον εξωτερικό εχθρό έχουν συγκεκριμένες προθέσεις, να αποπροσανατολίσουν, να διχάσουν, να νομιμοποιήσουν και να συσπειρώσουν στις ολοκληρωτικές κι απάνθρωπες πρακτικές τους, όπως τη βύθιση του πλοιαρίου Αντριάνα και τον θάνατο πάνω από 600 προσφύγων εκείνη τη νύχτα της 14ης Ιούνη τρία χρόνια πριν.  

Ας προσέξουμε περισσότερο, λοιπόν, αυτό το καλοκαίρι αλλά και όλα όσα ακολουθήσουν όχι τόσο τα ψάρια αλλά τους ανθρώπους, όχι σε ποιες θάλασσες θα μπούμε αλλά σε ποιες ιστοσελίδες, όχι το αν θα φάμε το τοξικό κρέας του λαγοκέφαλου (που προφανώς δεν θα το φάμε) αλλά το αν θα φάμε τα ψέματά και τη δηλητηριώδη προπαγάνδα τους. Είναι το ίδιο θανατηφόρα…

Και καλό καλοκαίρι…      

*Η εικόνα είναι σκίτσο από τον “Κωστάκης σκίτσα” (https://kostakiskitsa.blogspot.com/  https://www.facebook.com/kostvana)