ΠΗΓΗ: topontiki.gr

Η συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στους κόλπους των δημοσίων υπαλλήλων, καθώς επανήλθε στο προσκήνιο το ζήτημα της μονιμότητας στο Δημόσιο. Η σχετική αναφορά εκλήφθηκε από πολλούς ως απειλή, παρότι δεν πρόκειται για νέο θέμα. Αντίστοιχη συζήτηση είχε ανοίξει και στο παρελθόν, κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Καραμανλή, τότε όμως αφορούσε αποκλειστικά τους νεοπροσλαμβανόμενους.

Το Δημόσιο και η λειτουργία του αποτελούν διαχρονικά αντικείμενο δημόσιου διαλόγου, είτε με επίκεντρο τον εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών είτε με αφορμή τις αντιστάσεις που εκδηλώνονται απέναντι στα συστήματα αξιολόγησης.

Στο πλαίσιο αυτό, το θέμα εντάχθηκε στην ατζέντα της συνταγματικής αναθεώρησης από τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ωστόσο, κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι ο στόχος δεν είναι η καθολική κατάργηση της μονιμότητας, αλλά η θεσμική κατοχύρωση της αξιολόγησης, καθώς και η επιτάχυνση των ελεγκτικών και πειθαρχικών διαδικασιών, ώστε να ολοκληρώνονται σε εύλογο χρόνο και να παράγουν αποτέλεσμα.

Σε ό,τι αφορά τις κυβερνητικές προτάσεις για τους δημοσίους υπαλλήλους, αρμόδιοι αξιωματούχοι διευκρινίζουν ότι η μονιμότητα δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση χωρίς σοβαρή αιτία. Το κρίσιμο ερώτημα, σύμφωνα με το νέο σκεπτικό, αφορά το ποιος συνιστά «σοβαρό λόγο» και σε τι διαφοροποιείται η προτεινόμενη προσέγγιση από το ισχύον καθεστώς, το οποίο ήδη προβλέπει δυνατότητα απόλυσης υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Κεντρικός άξονας της νέας πρότασης είναι η αξιολόγηση.

Σήμερα, η απομάκρυνση ενός δημοσίου υπαλλήλου είναι δυνατή μόνο σε περιπτώσεις σοβαρών πειθαρχικών παραπτωμάτων, που συχνά αγγίζουν ή υπερβαίνουν τα όρια του ποινικού δικαίου. Ακόμη και τότε, η διαδικασία σπανίως οδηγεί σε τελική απόφαση. Με τη σχεδιαζόμενη αλλαγή, η αξιολόγηση αποκτά συνταγματική διάσταση, με τη μονιμότητα να μην θεωρείται πλέον απόλυτη, αλλά να συνδέεται ρητά με επαναλαμβανόμενη αξιολόγηση, αποδεδειγμένη επάρκεια και συμμόρφωση προς συγκεκριμένους στόχους.

Παρότι ορισμένα από τα παραπάνω υφίστανται ήδη σε τυπικό επίπεδο, κυβερνητικοί παράγοντες αναγνωρίζουν ότι το σημερινό σύστημα δεν λειτουργεί αποτελεσματικά και δεν οδηγεί σε ουσιαστικές συνέπειες. Η προτεινόμενη αλλαγή, ωστόσο, δεν θα εφαρμόζεται αυτομάτως και χωρίς στάδια. Προβλέπονται διαβαθμίσεις, με τον υπάλληλο να ενημερώνεται εγκαίρως για τους στόχους, να ειδοποιείται όταν αποκλίνει από αυτούς και να αξιολογείται τόσο ως προς την απόδοσή του όσο και ως προς τη βούλησή του να ανταποκριθεί, χωρίς να επικαλείται τη μονιμότητα ως ασπίδα αδράνειας.

Παράλληλα, αναμένεται αναμόρφωση και του πλαισίου αξιολόγησης των προϊσταμένων, οι οποίοι θα ενταχθούν και οι ίδιοι στο σύστημα αξιολόγησης, με βάση σαφώς καθορισμένους και μετρήσιμους στόχους.

Σύμφωνα με κυβερνητικές εξηγήσεις, η φιλοσοφία των παρεμβάσεων εστιάζει αποκλειστικά στη βελτίωση της απόδοσης και της αποτελεσματικότητας των υπαλλήλων στο αντικείμενό τους. Ταυτόχρονα, προβλέπεται ενίσχυση των μηχανισμών επιβράβευσης για όσους επιτυγχάνουν τους στόχους τους, ώστε να διαμορφωθεί ένα σύστημα που θα συνδυάζει αξιολόγηση, δικαιοσύνη και συνταγματική κατοχύρωση στην αντιμετώπιση των εργαζομένων στο Δημόσιο.