Τις τελευταίες μέρες μπήκε το τελευταίο καρφί στο φέρετρο λιγνιτικών σταθμών παραγωγής ενέργειας στη χώρα μας. Στις 15 Μαΐου έκλεισε οριστικά ο Ατμοηλεκτρικός Σταθμός (ΑΗΣ) Αγίου Δημητρίου στην Κοζάνη, ο μεγαλύτερος λιγνιτικός σταθμός της Ελλάδας και ο δεύτερος μεγαλύτερος στα Βαλκάνια. Ταυτόχρονα, στις 18 Μαΐου υπεγράφη από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) η απόφαση τροποποίησης των περιβαλλοντικών όρων για τη μετατροπή της τελευταίας εν λειτουργία λιγνιτικής μονάδας της ΔΕΗ «Πτολεμαΐδα 5» από λιγνιτική σε φυσικού αερίου.

Το σβήσιμο των φουγάρων της ιστορικότερης λιγνιτικής μονάδας, έπειτα από 42 χρόνια αδιάλειπτης λειτουργίας έγινε μέσα σε κλίμα έντονης ανησυχίας και κινητοποιήσεων. Με τα Εργατικά Κέντρα Κοζάνης και Πτολεμαΐδας-Εορδαίας να προκηρύσσουν τρίωρη στάση εργασίας και συμμετοχή στην παράσταση διαμαρτυρίας μπροστά στην πύλη του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου στις 15 του Μάη. Και κινητοποιήσεις στην Κοζάνη το απόγευμα της Τετάρτης 20 Μάη, μιας και ολόκληρη η πόλη της Κοζάνης θα υποστεί τις συνέπειες του κλεισίματος της μονάδας.

Πέρα από την προφανή και βαρύτατη συνέπεια, που είναι η απώλεια, περίπου 200 θέσεων εργασίας, το κλείσιμο του σταθμού θα επιφέρει και τεράστιο πλήγμα στην οικονομική ζωή της περιοχής, που στηρίζεται σημαντικά από τους εργαζόμενους στο σταθμό. Παράλληλα, υπάρχουν συνέπειες που δεν είναι εμφανείς, όπως για παράδειγμα με ποιο τρόπο θα αντιμετωπιστούν οι ανάγκες θέρμανσης της Κοζάνης, η οποία βασιζόταν στο σταθμό.

Μέχρι το Σεπτέμβριο θα κλείσει και η «Πτολεμαΐδα V», η πιο σύγχρονη και τεχνολογικά προηγμένη λιγνιτική μονάδα της χώρας, η οποία σχεδιάστηκε με προδιαγραφές και τεχνολογίες αιχμής, ώστε να ελαχιστοποιήσει το περιβαλλοντικό αποτύπωμά της.

Εγείρει ερωτήματα η βιασύνη της κυβέρνησης να τη μετατρέψει σε μονάδα φυσικού αερίου. Η ΕΕ έχει ορίσει το χρονοδιάγραμμα μετάβασης στην «πράσινη ενέργεια» για το 2050. Ο ΑΔΜΗΕ έχει ζητήσει να συνεχίσει να λειτουργεί εφεδρικά ως λιγνιτική μονάδα τουλάχιστον έως το Μάρτη του 2027, ώστε να μπορέσει να αντεπεξέλθει στις αδυναμίες παραγωγής ρεύματος μέσω των ΑΠΕ, ειδικότερα όταν δεν υπάρχει ηλιοφάνεια και ισχυρός άνεμος. Εγείρει ερωτήματα, επίσης, η βιασύνη της να κλείσει τις λιγνιτικές μονάδες όταν σε ευρωπαϊκές, και όχι μόνο, χώρες συνεχίζεται η χρήση λιγνίτη.

Η κυβέρνηση προφασίζεται ότι σκοπός των αποφάσεων για την απολιγνιτοποίηση είναι η ενεργειακή ανεξαρτησία της χώρας και η μετάβαση στην πράσινη ενέργεια, που θα απαλείψει την εκπομπή ρύπων.

Οι κυβερνητικοί ισχυρισμοί είναι αναληθείς:

Πρώτο, γιατί η ονομαζόμενη «πράσινη μετάβαση» δεν είναι σε μεγάλο μέρος της «πράσινη», καθώς σκόπιμα το φυσικό αέριο έχει βαφτιστεί «πράσινη» ενέργεια. Το πέρασμα από τον λιγνίτη στο φυσικό αέριο δεν αποτελεί εναλλακτική πραγματικά «πράσινη» λύση απέναντι στα ορυκτά καύσιμα. Γιατί το φυσικό αέριο είναι και αυτό ορυκτό καύσιμο που εκπέμπει και αυτό ρύπους.

Δεύτερο, γιατί την ώρα που βάζει τέλος στο λιγνιτικό ορυκτό καύσιμο δίνει άδειες σε αμερικάνικες εταιρείες για να κάνουν έρευνα υδρογονανθράκων στις θάλασσες της Ελλάδας, για να αντληθούν από εκεί μελλοντικά ορυκτά καύσιμα.

Τρίτο, γιατί η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της χώρας με φυσικό αέριο επιτείνει την ενεργειακή εξάρτηση της χώρας, καθώς το φυσικό αέριο είναι εισαγόμενο προϊόν το οποίο χρησιμοποιείται, σε μεγάλο ποσοστό, για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Σύμφωνα με αμερικανικό «think tank» IEEFA, η Ελλάδα προμηθεύτηκε από τις ΗΠΑ το πρώτο τρίμηνο του 2026, το 73% των εισαγωγών της σε LNG (Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο). Ποσοστό που τη φέρνει ανάμεσα στις 6 ευρωπαϊκές χώρες με εξάρτηση άνω του 70% από το αμερικανικό καύσιμο.

Το 2025 η χώρα πλήρωσε μέση τιμή 38,7 ευρώ ανά μεγαβατώρα για το αμερικανικό LNG, που ήταν πολύ ακριβότερο από άλλες πηγές εφοδιασμού και την ώρα που το κόστος της λιγνιτικής παραγωγής ήταν φτηνότερο.

Με την κυβερνητική επιλογή να βάλει τέρμα στην εγχώρια λιγνιτοπαραγωγή οι συνέπειες στην αύξηση του κόστους παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ήταν άμεσες, τα τελευταία χρόνια, και τις βιώνει ο ελληνικός λαός στην αλματώδη τιμή του ρεύματος. Πέρα από το γεγονός ότι η αντικατάσταση του λιγνίτη με φυσικό αέριο είναι μια ψευδεπίγραφη πράσινη μετάβαση, το ζήτημα παραμένει ότι χάνει την ενεργειακή ανεξαρτησία της που στηριζόταν στην εγχώρια παραγωγή του λιγνίτη. Θα εξαρτάται πλέον από ένα εισαγόμενο και χρηματιστηριακό προϊόν, όπως το φυσικό αέριο, που επιβαρύνεται το κόστος του από την χρηματιστηριακή κερδοσκοπία, αλλά και από την εισαγόμενη τεχνολογία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που θα την πληρώνει αδρά.

πηγή: Λαϊκός Δρόμος