Η Γενοκτονία των Ρομά από τους ναζί είναι μια από τις πιο άγνωστες μαύρες σελίδες της ευρωπαϊκής ιστορίας. Ο «Αφανισμός» τους (porajmos) κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν μαζικός, αφού υπολογίζεται πως εξολοθρεύτηκε περίπου το ¼ των τσιγγάνων της Ευρώπης. Τόποι μαρτυρίου τους ήταν τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζί και των συμμάχων τους σε Βαλκάνια και σκανδιναβικές χώρες.

Porajmos: Το Ολοκαύτωμα των Ρομά

2 Αυγούστου είναι η Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ρομά, μια ημέρα τιμής για τις απώλειες ζωής των Ρομά κατά τη διάρκεια του Porajmos.

Τι είναι το Porajmos, και τι σημαίνει;

Κατά την περίοδο 1939-1945, οι Ρομά διώχθηκαν και σκοτώθηκαν στην προσπάθεια της ναζιστικής Γερμανίας να απαλλάξει τη χώρα από τις “κατώτερες φυλές”. Αυτή η περίοδος είναι γνωστή ως “Porajmos” ( ή Pharrajimos) – που σημαίνει «καταβρόχθιση» ή «καταστροφή» σε ορισμένες διαλέκτους της γλώσσας των Ρομά.

Τι συνέβη στους Ρομά κατά τη διάρκεια του Porajmos;

Οι Ρομά μαζί με άλλες μειονοτικές ομάδες, κακομεταχειρίστηκαν και δολοφονήθηκαν συστηματικά κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Οδηγήθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπου κακοποιήθηκαν σε “ιατρικά” πειράματα, πυροβολήθηκαν ή δολοφονήθηκαν μαζικά με άλλα μέσα. Η γενοκτονία των ευρωπαίων Ρομά ξεχάστηκε συστηματικά μετά το 1945 και παρόλο που δεν αναφέρεται συχνά, αυτή η γενοκτονία ήταν το πιο καταστροφικό γεγονός στην ιστορία των Ρομά.

Πόσοι Ρομά σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια του Porajmos και πού έλαβε χώρα;

Οι εκτιμήσεις για το συνολικό αριθμό των ζωών των Ρομά που χάθηκαν κατά τη διάρκεια του Porajmos είναι 500.000. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις από το Μουσείο Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ηνωμένων Πολιτειών, περίπου 23.000 Ρομά, Sinti και Lalleri απελάθηκαν στο Άουσβιτς συνολικά. Περίπου 3.500 Ρομά διαβιβάστηκαν στα άλλα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, ενώ εκτιμάται ότι 30.000 Ρομά σκοτώθηκαν στα κράτη της Βαλτικής και σε άλλες περιοχές της κατεχόμενης Σοβιετικής Ένωσης.

Ποιες ήταν οι μακροχρόνιες επιπτώσεις του Porajmos;

Οι Ρομά δεν ανέκαμψαν ποτέ πλήρως από το Porajmos. Η οικογένεια, οι κοινωνικές δομές και η μετάδοση του πολιτισμού και της ιστορίας τους χάθηκαν όλα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης με τη δολοφονία εκατοντάδων χιλιάδων Ρομά. Οι λίγες δομές που παρέμειναν μετά την ναζιστική εποχή καταστράφηκαν από τις κυβερνήσεις του κομμουνιστικού μπλοκ. Στη Δυτική Ευρώπη, οι Ρομά συνέχισαν να αντιμετωπίζουν προκαταλήψεις και διακρίσεις.

Δυστυχώς, πολλές ναζιστικές προκαταλήψεις και στερεότυπα έχουν επικρατήσει μέχρι σήμερα. Ένας Ρομά στη σημερινή Ευρώπη έχει περισσότερες πιθανότητες να αντιμετωπίσει βίαια εγκλήματα και κακοποίηση λόγω της εθνικότητάς του, μπορεί να ζει σε επισφαλή κατάσταση χωρίς πρόσβαση σε κατάλληλους πόρους, μπορεί να του απαγορευθεί να ταξιδέψει σε άλλες χώρες και πολιτικοί μπορεί να προσπαθήσουν να τον χρησιμοποιήσουν ως άλλοθι για τις δικές τους πολιτικές σκοπιμότητες.

Το Μουσείο Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ηνωμένων Πολιτειών γράφει ότι η δυτικογερμανική Ομοσπονδιακή Βουλή αναγνώρισε τελικά τη ναζιστική δίωξη των Ρομά με φυλετικό κίνητρο το 1979 (40 περίπου χρόνια μετά). Ως αποτέλεσμα, οι περισσότεροι Ρομά δικαιούνταν να υποβάλουν αίτηση για αποζημίωση για τα δεινά και την απώλειά τους. Ωστόσο, πολλοί από τους δικαιούχους είχαν ήδη πεθάνει.