"Τράβα το δρόμο σου, κι άσε τον κόσμο να λέει!": Σαν σήμερα, 25 Ιουλίου 1867,ο Καρλ Μαρξ ολοκληρώνει το χειρόγραφο για τον πρώτο πρόλογο του"Κεφαλαίου", απο τα κορυφαία επιστημονικά έργα της ανθρωπότητας, με την φράση "Segui il tuo corso,e lascia dir le genti!"(Δάντης,"Θεία Κωμωδία").

Τον Φεβρουάριο του 1867, λίγο πριν παραδώσει στους τυπογράφους των πρώτο τόμο του "Κεφαλαίου", ο Μαρξ παρότρυνε τον Ένγκελς να διαβάσει το "Άγνωστο Αριστούργημα" του Ονορέ ντε Μπαλζάκ.

Γιατί ήταν το ίδιο "ένα μικρό αριστούργημα" με την "πιο γοητευτική ειρωνεία".

Το "Άγνωστο Αριστούργημα" του Μπαλζάκ που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1831 είναι η ιστορία ενός ζωγράφου του Φρενχόφερ που όλη του την ζωή δουλεύει για να παρουσιάσει έναν πορτρέτο που θα επαναστατικοποιήσει την τέχνη και θα είναι η "τέλεια απεικόνιση της πραγματικότητας".

Ο Νικολά Πουσέν προσφέρει στον γέρο δάσκαλο να ποζάρει η δική του ερωμένη, Ζιλέτ, ως μοντέλο.

Η Ζιλέτ είναι τόσο όμορφη και ο Φρενχόφερ εμπνέεται σε τέτοιο βαθμό που ολοκληρώνει το έργο του σύντομα .

Όταν φτάνει η ώρα ο ηλικιωμένος ζωγράφος φωνάζει των Πουσέν και τον ζωγράφο Πάουρμπους για να τους το παρουσιάσει.

Αυτοί διαπιστώνουν με φρίκη πως το πορτρέτο έχει ζωγραφιστεί ξανά και ξανά τόσες φορές για να γίνει τέλειο που έχει μετατραπεί σε ένα πλαίσιο όπου το μόνο που φαίνεται είναι ένα μέρος ενός υπέροχου, σχεδόν ζωντανού ποδιού και χρώματα ανακατεμένα και στοιβαγμένα και το ένα πάνω στο άλλο.

Στην αρχή ο ζωγράφος νομίζει πως η έκπληξη των Πουσέν και Πάουρμπους είναι επιδοκιμασία: "Δεν περιμένατε τέτοια τελειότητα".

Σύντομα όμως καταλαβαίνει τι έχει συμβεί και ρωτά τον Πάουρμπους: "Πες μου, χάλασα τον πίνακα μου;".

"Κοίτα" του απαντά αυτός με αγωνία.

Και τότε καταλαβαίνει τι έχει συμβεί. Έπεσε σε μια καρέκλα και έκλαψε, έδιωξε τους δύο άνδρες απο το στούντιο του και στην συνέχεια έκαψε όλους τους πίνακες του και αυτοκτόνησε.

Το εντυπωσιακό είναι ότι η περιγραφή που δίνει ο Μπαλζάκ στο στο πορτρέτο του "Αριστουργήματος" είναι ουσιαστικά η περιγραφή της αφηρημένης ζωγραφικής του 20ου αιώνα, που εκείνη την εποχή (1831) δεν υπήρχε.

Η επιλογή του Μαρξ να θυμηθεί (και να προτείνει) αυτό το έργο του Μπαλζάκ λίγο πριν παραδοθεί το έργο "Το Κεφάλαιο" στον τυπογράφο δεν ήταν τυχαία.

Ο ίδιος (όπως ο Φρενχόφερ) είχε δουλέψει ξανά και ξανά το έργο του (και όχι για δέκα αλλά για είκοσι χρόνια).

Δεν προκαλεί λοιπόν εντύπωση η ενδεχόμενη αγωνία που είχε αν το έργο του θα γίνει κατανοητό (η αν θα έχει την τύχη του πορτρέτου του Φρενχόφερ) ακριβώς την στιγμή που το έργο του έφευγε απο τα χέρια του για τον τυπογράφο.

Eκείνη την κρίσιμη στιγμή που το "Κεφάλαιο" έβγαινε στο φώς o ίδιος δεν επέλεξε κάποιον φιλόσοφο η οικονομολόγο για να ταυτιστεί αλλά έναν καλλιτέχνη, έναν ζωγράφο.

H ζωή και το έργο του Μαρξ δείχνουν ότι αυτό δεν θα έπρεπε να προκαλεί εντύπωση.

Ο Μαρξ ήταν μια μεγαλοφυΐα που είχε ένα ιδιαίτερο στοιχείο στην σκέψη και την γραφή του.

Μπορεί να ήταν (και είναι) ο μεγαλύτερος κοινωνικός επιστήμονας όλων των εποχών,ένας άνθρωπος που πχ ο οποίος στην εποχή του ήταν ο μεγαλύτερος ερευνητής της σχολής της Κλασικής Πολιτικής Οικονομίας στον κόσμο (κάτι που πιθανότατα δεν έχει αλλάξει ούτε σήμερα).

Ένας επιστήμονας που διέκοπτε την εργασία του και άνοιγε νέο ερευνητικό πεδίο για να επστρέψει ξανά στο έργο του και να ολοκληρώσει και την τελευταία λεπτομέρεια (έμαθε Ρώσικα για να διαβάσει καλύτερα για τις μορφές αγροτικής οικονομίας της Ρωσίας εκείνης της εποχής, διάβαζε για την κίνηση των ουράνιων σωμάτων, μελετούσε μαθηματικά κ.α).

Ταυτόχρονα, αναζητούσε συχνά την απεικόνιση της κοινωνικής πραγματικότητας, τα υλικά κίνητρα και ενδιαφέροντα των ανθρώπων πολύ περισσότερο σε λογοτέχνες και ποιητές (απο ότι σε φιλόσοφους η πολιτικούς στοχαστές).

Αυτός είναι και ο λόγος που όσοι διαβάζουν πρώτη φορά το "Το Κεφάλαιο" βρίσκονται μπροστα σε ένα μοναδικό έργο μέσα στο επιστημονικό πλαίσιο του οποίου ζωντανεύουν-με αποσπάσματα και εικόνες αλλά όχι μόνο-ο Τίμων ο Αθηναίος του Σαίξπηρ, ο Δον Κιχώτης του Θερβάντες, η Κόλαση του Δάντη, η Αντιγόνη του Σοφοκλή, ο Τσάρλς Ντίκενς, ο Φρανκενστάιν της Μαίρη Σέλλεϋ και πολλά άλλα απο τα αγαπημένα βιβλία του Μαρξ, μέθοδο την οποία ο Μαρξ χρησιμοποιούσε απο τα πρώτα έργα του.

Ο Μαρξ θεωρούσε ότι οι μεγάλοι συγγραφείς έχουν γνώση της κοινωνικής πραγματικότητας που δεν ταυτίζεται ούτε με τις προσωπικές προκαταλήψεις τους ούτε με τις πολιτικές απόψεις τους

Όπως ήταν επαναστάτης και κομμουνιστής σε όλη του την ζωή έτσι ήταν και επαναστάτης στην σκέψη και την γραφή αφού περιφρονούσε τον συμβατικό πεζό λόγο και μπσρούσε να ενώνει επιστημονικές υποθέσεις και εκθέσεις επιθεωρητών εργασίας με λόγια ηρώων απο την λογοτεχνία και την μυθολογία.

Είχε το χάρισμα (που βέβαια δεν θα είχε δημιουργήσει τίποτα χωρίς την ολόπλευρη γνώση και μελέτη) να μετατρέπει πραγματικά τα λογοτεχνικά αριστουργήματα σε παράδειγμα απεικόνισης των κοινωνικών σχέσων και να τα εντάσσει στο πιο αυστηρό επιστημονικό πλαίσιο.

"Το Κεφάλαιο" αποτελεί ιδανική επιστημονική εργασία: Ενώνει τη βαθύτατη και λεπτομερή έρευνα των γεγονότων με την πλατύτερη γενίκευση, την ανάλυση της ουσίας του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής (και απλά των επιφανειακών φαινομένων του) και των νόμων της ανάπτυξής του.

Επιπλέον, "Το Κεφάλαιο" είναι ένα πλούσιο συναισθηματικά έργο, αποπνέει μίσος για την αστική τάξη,υποψία για κάθε απολογητή του καπιταλισμού, διαστρεβλωτή της πολιτικής οικονομίας, της ιστορίας και της φιλοσοφίας.

Είναι διαποτισμένο από θερμή αλληλεγγύη για τους εργάτες που υφίστανται την εκμετάλλευση, ιδιαίτερα για τις γυναίκες και τα παιδιά, την κατάσταση των οποίων ο Μαρξ μελέτησε με τη μεγαλύτερη προσοχή στα υλικά της Αγγλικής επίσημης στατιστικής.

Ο Μαρξ μιλάει με ενθουσιασμό για την κάθε επαναστατική εκδήλωση του προλεταριάτου, ακόμα και την πιο ασήμαντη.

Δεν γνωρίζουμε αν ο Ένγκελς ακολούθησε τελικά την προτροπή του φίλου του Μαρξ λίγο πριν στείλει "Το Κεφάλαιο" στον τυπογράφο να διαβάσει το "Άγνωστο Αριστούργημα" του Μπαλζάκ.

Ξέρουμε όμως ότι τελικά το έργο του όχι μόνο δεν είχε την τύχη του πορτρέτου του Φρενχόφερ αλλά τοποθέτησε αμετάκλητα τον ίδιο δίπλα στον Μπετόβεν, στον Γκόγια, στον Δαρβίνο, στον Βαν Γκόγκ, σε όλους τους γίγαντες της εξέλιξης του αθρώπινου πολιτισμού.

Βέβαια στην περίπτωση του Μαρξ οι ιδέες του έγιναν υλική δύναμη που άλλαξαν την ζωή αμέτρητων ανθρώπων και ότι έγιναν βάση ερμηνείας και αλλαγής της πραγματικότητας όχι μόνο τον 19ο αιώνα αλλά και τον 20ο. Και το ίδιο ισχύει για τον 21ο αιώνα και θα ισχύει όσο υπάρχει Καπιταλισμός.

Είναι ατελείωτες οι στρατιές όσων προσπάθησαν να "καταρρίψουν" τις θεωρίες του Μαρξ.

Σήμερα κανείς δεν τους θυμάται. Το ίδιο ισχύει για τις στρατιές όσων προσπαθούν να διαστρεβλώσουν αυτές τις ιδέες και θεωρίες συχνά παριστάνοντας και τους "Μαρξιστές".

Ο Μαρξ βέβαια ποτέ δεν είδε την θεωρία του σαν δόγμα και τα ανοιχτά ζητήματα του έργου του δεν είναι μόνο οι εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα αλλά και ανοιχτά ζητήματα προς ανάπτυξη όπως σε κάθε επιστήμη.

Όμως οι βάσεις που έθεσε ο πρώτος τόμος του έργου "Το Κεφάλαιο" επιβεβεβαιώνονται και σήμερα με την ένταση της Καπιταλιστικής Εκμετάλλευσης.

⁣Η βασική προυπόθεση για να φτάσει κανείς σε αυτές είναι αυτή που έγραφε ο ίδιος στον πρόλογο της πρώτης έκδοσης το 1867:⁣

"Προυποθέτω φυσικά αναγνώστες που θέλουν να μάθουν κάτι το καινούργιο και βέβαια να σκεφτούν και οι ίδιοι"⁣

　ΥΓ ⁣

Ένα παράδειγμα για όλα τα παραπάνω απο τον πρώτο τόμο του έργου "Το Κεφάλαιο" (σελ 265-266):

"Απο το πολύχρωμο πλήθος των εργατών όλων των επαγγελμάτων, ηλικιών και γενεών που έρχονται σε εμάς με μεγαλύτερη επιμονή απο ότι οι ψυχές των σκοτωμένων στον Οδυσσέα και που στα πρόσωπα τους μπορεί να διαβάσει κανείς με την πρώτη ματιά και χωρίς να ανοίξει τις Γαλανές Βίβλους που κρατούν κάτω απο την μασχάλη τους την υπερβολική εργασία παίρνουμε στην τύχη δύο ακόμη φιγούρες μια καπελού και έναν σιδερά που η χτυπητή αντίθεση τους αποδεικνύει ότι μπροστα στο κεφάλαιο όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι"

Στην συνέχεια ο Μαρξ γράφει για την πραγματική ιστορία της Μαίρης Αν Γουόλκλι, μιας εικοσάχρονης που πέθανε μετά απο αδιάκοπη εργασία εικοσι έξι ωρών και πάνω φτιάχνοντας καπέλα για καλεσμένες σε χορό της πριγκίπισσας της Ουαλίας το 1863.

ΠΗΓΗ: Praxis Review