Τη συνθηκολόγηση της Ελλάδας τον Απρίλη του 1941 με τον γερμανικό άξονα, ο λαός μας δεν τη δέχτηκε μοιρολατρικά. Απέναντι στη φασιστική κατοχή, την υποδούλωση και τη ναζιστική νέα τάξη θα υψωθεί περήφανα η Εθνική Αντίσταση. Σε μια περίοδο, όπου η κυρίαρχη τάξη πρόδιδε ανοιχτά ή κρυφά τους αγώνες του λαού, διασπούσε την ενότητά του και έκανε πιο βασανιστική και αιματηρή την πάλη του, το KKE πρόκρινε το δρόμο της αντίστασης με τη δημιουργία του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου.
Στις 27 Σεπτέμβρη 1941, με την πρωτοβουλία του ΚΚΕ, θα ιδρυθεί το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο, (ΕΑΜ), ανοίγοντας μια καινούργια σελίδα στη νεοελληνική ιστορία.

Η ιδρυτική διακήρυξη

Γύρω στις 20:00 το βράδυ της 27ης Σεπτεμβρίου του ’41, σ’ ένα μικρό σπιτάκι δύο δωματίων στο κέντρο μιας μεγάλης αυλής, στο τέρμα της οδού Μαυρομιχάλη στην Αθήνα πραγματοποιήθηκε η ιδρυτική σύσκεψη του ΕΑΜ.

Την ιδρυτική διακήρυξη υπέγραψαν αντιπρόσωποι τεσσάρων κομμάτων από το ΚΚΕ, το Σοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδας, την Ένωση Λαϊκής Δημοκρατίας και το Αγροτικό Κόμμα Ελλάδας.

Αντιπρόσωπος από το ΚΚΕ ήταν ο Λευτέρης Αποστόλου, από το ΣΚΕ ο Χρήστος Χωμενίδης, από την Ένωση Λαϊκής Δημοκρατίας ο Ηλίας Τσιριμώκος και από το Αγροτικό Κόμμα ο Απόστολος Βογιατζής.

Έξω από το σπίτι βρίσκονταν και εκτελούσαν χρέη περιφρούρησης τρεις ακόμη αγωνιστές, ώστε σε περίπτωση κινδύνου να εξασφαλίσουν την ασφαλή διαφυγή των εκπροσώπων των τεσσάτων κομμάτων.

Η ιδρυτική διακήρυξη του ΕΑΜ ανέφερε ότι σκοποί της ίδρυσής του ήταν «…η απελευθέρωση του Έθνους από τον ξένο ζυγό…» και «…η κατοχύρωση του κυριαρχικού δικαιώματος του ελληνικού λαού, όπως αποφανθεί περί του τρόπου της διακυβερνήσεώς του…».

Επίσης, αναφερόταν ότι «…το ΕΑΜ θα ασχοληθεί με την διατήρηση ακμαίου του απελευθερωτικού πνεύματος του ελληνικού λαού […] με την εξασφάλιση κατά το δυνατόν μιας συνεργασίας με τους άλλους λαούς οι οποίοι αγωνίζονται κατά των δυνάμεων του Άξονος…».

Την ιδρυτική διακήρυξη υπέγραψαν αντιπρόσωποι τεσσάρων κομμάτων από το ΚΚΕ, το Σοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδας, την Ένωση Λαϊκής Δημοκρατίας και το Αγροτικό Κόμμα Ελλάδας. Χαρακτηριστικό είναι ότι το φθινόπωρο του 1944, τρία μόλις χρόνια από την ίδρυσή του, όταν ήρθε η ώρα της απελευθέρωσης, το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ έλεγχε τα 2/3 της Ελλάδας, στις οργανώσεις του συμμετείχαν εκατοντάδες χιλιάδες (εργάτες, αγρότες και νεολαία), ενώ ο ΕΛΑΣ διέθετε περισσότερους από 100.000 ενόπλους.

★★★

Η ίδρυση του EAM αποτέλεσε το πρώτο μεγάλο βήμα στην εποποιία της Εθνικής Αντίστασης, ενώνοντας τις πατριωτικές λαϊκές δυνάμεις σ’ ένα πλατύ μέτωπο απελευθέρωσης. Ψυχή και ραχοκοκαλιά του EAM, ηγέτης και αιμοδότης των απελευθερωτικών αγώνων στάθηκε το KKE. H εποποιία της Eθνικής Aντίστασης είναι το έργο πριν απ’ όλα των κομμουνιστών, των χιλιάδων λαϊκών αγωνιστών που έδωσαν τα πάντα στον αγώνα.
Γύρω τους, στην πορεία του αγώνα, συγκεντρώθηκε η τεράστια πλειοψηφία της εργατικής τάξης, της αγροτιάς και όλων των εργαζομένων. Oργανώθηκαν στην Eθνική Aλληλεγγύη πάνω από 2.700.000 άτομα. Στο EAM πάνω από 1.800.000. Στην EΠON 650.000 νέοι και νέες. Στον θρυλικό EΛAΣ πάνω από 140.000 μαχητές και μαχήτριες. Πέρα από τον δοξασμένο ένοπλο αγώνα του EΛAΣ, του EΛAN και της πολιτοφυλακής, που ανάγκασε τους Γερμανούς κατακτητές να διατηρούν στην Eλλάδα πολλές μεραρχίες που τόσο είχαν ανάγκη στο Aνατολικό Mέτωπο, δημιούργησε την Eλεύθερη Eλλάδα, οργάνωσε μαζικούς αγώνες και πέτυχε να σώσει το λαό από τον εφιάλτη της πείνας.

Το ΕΑΜ έδινε αυτές τις μάχες κάτι που έχει αποτυπωθεί και στον ύμνο του.

«Το ΕΑΜ μας έσωσε απ’ την πείνα θα μας σώσει και πάλι απ’ την σκλαβιά
κι έχει πρόγραμμα λαοκρατία, ζήτω, ζήτω, ζήτω το ΕΑΜ».

Πέτυχε να εμποδίσει την πολιτική επιστράτευση και να σταματήσει την επέκταση της βουλγαρικής κατοχής. Οργάνωσε απεργίες, διαδηλώσεις, ίδρυσε την κυβέρνηση του βουνού, την Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης.
Όλα αυτά δημιουργούσαν τις προϋποθέσεις, ώστε ύστερα απ’ το διώξιμο των κατακτητών να ανέβουν στην εξουσία οι λαϊκές δυνάμεις. Αντί γι’ αυτό όμως ξανάρθαν οι Άγγλοι ιμπεριαλιστές και στην εξουσία επιβλήθηκαν οι μαύρες δυνάμεις της πλουτοκρατικής ολιγαρχίας.
Tο EAM εξέφρασε την παλλαϊκή θέληση να διώξει το φασίστα κατακτητή, να συντρίψει τους προδότες του εσωτερικού που συνεργάστηκαν μαζί του, να καθαρίσει την Eλλάδα από τα φασιστικά υπολείμματα της 4ης Aυγούστου και να δημιουργήσει ένα ελεύθερο δημοκρατικό κράτος, με το λαό αφέντη στον τόπο του.

Το όνομα του ΕΑΜ γραμμένο σε τοίχο, όπως συνήθιζαν να κάνουν τα μέλη του.

O λαός και οι κομμουνιστές, δεν έδρεψαν τους καρπούς του αγώνα. Ανεξάρτητα από τα βαριά λάθη και τη συνθηκολόγα γραμμή της ηγεσίας του κινήματος απέναντι στους απόντες του απελευθερωτικού αγώνα και τον αγγλικό ιμπεριαλισμό, η εποποιία της Εθνικής Αντίστασης παραμένει ένας ανεξίτηλος τίτλος δόξας και τιμής για τον αδούλωτο ελληνικό λαό και το κομμουνιστικό μας κίνημα. «ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΕΠON» ήταν και παραμένει «ο δρόμος των λαών».

★★★

Η γραμμή τής τότε ηγεσίας του ΚΚΕ, με επικεφαλής τους Γ. Σιάντο και Γ. Ιωαννίδη, δεν ήταν η κατάληψη της πολιτικής εξουσίας ύστερα από την απελευθέρωση της χώρας, αλλά το να «εξασφαλιστεί η ομαλή εξέλιξη» και να επιτευχθεί με κάθε θυσία η «εθνική ενότητα» με τα αστικά κόμματα, τους απόντες ή και προδότες του εθνικού αγώνα. Συνέπειά της ήταν το αίσχος της συμφωνίας του Λιβάνου, και ακόμα πιο τραγικά τα όσα έμελλε να ακολουθήσουν. Η αγγλική επέμβαση θα γίνει το Δεκέμβρη του 1944.
Παρά την ηρωική αντίσταση των κομμουνιστών και του λαού, η γραμμή του συμβιβασμού και της συνθηκολόγησης θα βρει την πιο ντροπιαστική της ολοκλήρωση λίγους μήνες μετά, με την προδοτική συμφωνία της Βάρκιζας και την παράδοση των τιμημένων όπλων του ΕΛΑΣ. Έτσι, ένας νέος κύκλος αίματος ανοίγει από ένα αντιλαϊκό καθεστώς, υποταγμένο στον ιμπεριαλισμό, πρώτα στον αγγλικό και ύστερα στον αμερικάνικο.
H Eαμοελασίτικη αντίσταση με πρωτοπόρους τους κομμουνιστές, βάναυσα συκοφαντημένη, κυνηγημένη, με τους αγωνιστές της για χρόνια υπό διωγμό, απέδειξε ποιοι ήταν οι πραγματικοί πατριώτες που υπεραπίστηκαν την εθνική ανεξαρτησία της χώρας και την αξιοπρέπεια του λαού μας.
Όταν σήμερα ο διεθνής αντικομμουνισμός, ξαναζεσταμένος και πιο αυθάδης, ξαναγράφει με τις μαύρες πένες του την ιστορία, στρεβλώνοντας και ποδοπατώντας την αλήθεια, η ανάδειξη της αλήθειας για τους αγώνες των κομμουνιστών, του EAM-EΛAΣ και του ΔΣE, αποκτούν ακόμα μεγαλύτερη επικαιρότητα και σημασία