Σαν σήμερα τις 28 Ιούλη του 1914 ξεκίνησε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος και διήρκεσε μέχρι τις 11 Νοέμβρη 1918.
Εθεσε υπό τα όπλα  19.000.000 στρατιώτες,  κινητοποίησε τεράστιους ανθρώπινους και υλικούς πόρους.
Κόστισε 8.500.000 νεκρούς και πάνω από 20.000.000 τραυματίες.
Αυτοί είναι οι ψυχροί αριθμοί του A’ Παγκόσμιου Πολέμου.

Την πιστολιά που ήχησε στο Σαράγεβο στις 28 Ιουνίου 1914 και έριξε νεκρό τον διάδοχο της Αυστροουγγαρίας Φραγκίσκο Φερδινάνδο ακολούθησαν έναν μήνα αργότερα οι κανονιές μεταξύ  Αυστρίας και Σερβίας και οι γενικευμένες ομοβροντίες -όλοι εναντίον όλων- πυροβολικού, τανκς, αεροπλάνων, υποβρυχίων και η ρίψη αερίων.

Ο φόνος ήταν η αφορμή αλλά οι αιτίες ήταν πολύ βαθύτερες. Ο άσβεστος πόθος για τις αποικιακές κτήσεις του εχθρού, το άνοιγμα των άβατων αγορών και, και…

Ο Μεγάλος Πόλεμος διέψευσε με τραγικό τρόπο τη «μεγάλη χίμαιρα»  (ακόμη και σημαντικών διανοούμενων) της Μπελ Επόκ.

Οχι, οι επενδύσεις των κεφαλαιοκρατών που είχαν χτίσει εργοστάσια στις αντίπαλες χώρες δεν στάθηκαν εμπόδιο στον βομβαρδισμό  των  επιχειρήσεών τους από τις δικές τους κυβερνήσεις.

Οχι, οι Γάλλοι τραπεζίτες δεν θα δίσταζαν να ανατινάξουν τα έργα που είχαν χρηματοδοτήσει στη Γερμανία, χάνοντας κεφάλαια και τόκους. Ισα ίσα, για όλους ήταν κίνητρο να «γκρεμίσουν τον παλιό κόσμο και να τον ξαναχτίσουν εντελώς δικό τους».

Πάνω στο αίμα εκατομμυρίων ανυποψίαστων πατριωτών, σε μια  βιομηχανοποιημένη σφαγή με τα πιο μοντέρνα όπλα.

Για δύο χρόνια ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος είχε κολλήσει στη λάσπη του δυτικού και του ανατολικού μετώπου.
Οι δύο αντίπαλοι συνασπισμοί, η Εγκάρδια Συνεννόηση (Αντάντ) και οι  Κεντρικές Δυνάμεις,  αλληλοεξουδετερώνονταν χωρίς να πετυχαίνουν την αποφασιστική νίκη που θα τον τερμάτιζε. Παρά τις εκατόμβες σε Βερντέν, ποταμό Σομ, Τάνενμπεργκ, Καλλίπολη, Γιουτλάνδη, Ισόντζο, Καπορέτο, Μάρνη.

Μοιάζει αντιφατικό (αλλά δεν είναι) το συμπέρασμα των περισσότερων ιστορικών πως μέσα από τη φρίκη του A’ Π.Π ξεπήδησε ένας διαφορετικός κόσμος που ανέτρεπε τους σχεδιασμούς των αρχιτεκτόνων του.

Τρεις αυτοκρατορίες διαλύθηκαν: η Αυστροουγγρική, η Οθωμανική, η Ρωσική. Μάλιστα η τελευταία παραχώρησε τη θέση της στο πρώτο κομμουνιστικό κράτος.

Υπήκοοι του στέμματος της Βιέννης που ζούσαν στην κεντρική Ευρώπη και σε μέρος των Βαλκανίων μετατράπηκαν, με όλες τις δυσλειτουργίες, σε πολίτες νεοπαγών κρατών.

Η Ρωσία των μπολσεβίκων πλήρωσε το τίμημα της ήττας του τσάρου.
Η Τουρκία απέμεινε ασιατική. Η Ουγγαρία έχασε το 75% των εδαφών της.
Η Βουλγαρία συρρικνώθηκε, η Σερβία μεγεθύνθηκε.

Οι γυναίκες άρχισαν να αποκτούν εκλογικά δικαιώματα. Ο μεσοπόλεμος (τότε βέβαια δεν ξέραμε το «μέσο») έμοιαζε να ξεκινά ειδυλλιακά.

Ομως το 1939 από τον «κόσμο ειρήνης και δημοκρατίας» του 1919 είχαν απομείνει μόνο τρεις μεγάλες δημοκρατίες. Ο Β ’ Παγκόσμιος χτυπούσε απειλητικά την πόρτα.

Πηγή: Αρτεμης Ψαρομήλιγκος – Hothistory