Όλγα Μοσχοχωρίτου - kommon.gr

Ουσιαστικά την είχαμε αποχαιρετήσει από εκείνο το Σεπτέμβρη του 2024, όταν μας καλωσόρισε στη σκηνή του Ηρωδείου και ταυτόχρονα μας αποχαιρέτησε με κείνο το «παιδιά πάμε»! Ήταν ένα αντάξιο της ζωής και του μύθου της εκείνο το ουσιαστικό φευγιό. Τώρα απλώς μας εγκατέλειψε και το σώμα της.

Τελευταία φορά που την παρακολούθησα από κοντά ήταν το 2007 όπου μαζί με τον Αντώνη Ρέμο εμφανίζονταν στην «Αθηνών Αρένα». Κρατάω από εκείνη τη βραδιά το γεγονός ότι με το που εμφανίστηκε στη σκηνή, τους εξαφάνισε όλους.

Τα δε τραγούδια της και δε μιλώ για τα λαϊκά της (που ήταν και είναι εκτός συναγωνισμού), αλλά και για τα ελαφρολαϊκά των τελευταίων χρόνων, μακράν ανώτερης ποιότητας από κείνα του συρμού που μαϊμούδιζε ένα μικρομεσαίο κοινό από τα στρυμωγμένα τραπεζάκια της τεράστιας αίθουσας.

Για τη γενιά μου και μένα, κάθε φορά που αποχωρεί από τη ζωή ένας λαϊκός καλλιτέχνης της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, είναι σα να αποχαιρετώ πάλι και πάλι, τη μάνα μου και τον πατέρα μου. Και μαζί τους, αποχαιρετούμε εκείνα τα κυριακάτικα μεσημέρια με τα λαϊκά στο Ενόπλων.

Θα σε μνημονεύουμε Κυριακή Παπαδοπούλου, Κίτσα, θεατρίνα του μπουλουκιού της Μαίρης Λωράνς, όμορφη Μαρινέλλα. Γιατί είχες τσαγανό, εκτός από φωνάρα.

Κι όπως έγραψε η Μαριάννα Τζιατζή:

«Για τη Μαρινέλλα είχαν μιλήσει πολλοί καλεσμένοι στη θρυλική ραδιοφωνική εκπομπή του Πάνου Γεραμάνη. Μίλησαν γι’ αυτή με σεβασμό και λατρεία, και σπάνια με συγκατάβαση ή παράπονο γιατί τους ξέχασε, όπως διαπιστώσαμε με τη Ναυσικά Γεραμάνη στα χρόνια που επεξεργαζόμασταν το ηχητικό υλικό της εκπομπής μέχρι να κυκλοφορήσει πέρυσι το βιβλίο “Πάνος Γεραμάνης και “«Λαϊκοί Βάρδοι»” (εκδ. Τόπος) όπου περιέχονται κάποιες γνώμες των συναδέλφων της. Παραθέτω κάποιες από αυτές:

ΜΙΛΑ Ο ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΙΔΗΣ: Και στη συνέχεια χωρίσαμε, πήρε το δρόμο της, και πρίμα και τότε τραγούδαγε στη δουλειά, αλλά οι εταιρείες δεν τη θέλανε σόλα στα τραγούδια, να ’ναι μόνη της, δεν ποντάρανε πολύ στη φωνή της γιατί ήτανε πολύ ευρωπαΐζουσα. Τελικά την αναγνωρίσανε.

ΜΙΛΑ Ο ΣΤΕΛΙΟΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ (μεγάλος δεξιοτέχνης του μπουζουκιού): Η Μαρινέλλα είχε ένα μεγάλο ταλέντο από τότε που τη γνώρισα, δεν μπορώ να πω ότι είχε ιδιαίτερα ωραία φωνή, αλλά είχε ταλέντο, τραγουδούσε οτιδήποτε με τον κατάλληλο τρόπο. Το ταλέντο της το μεγάλο είναι ότι μπορεί να σου κάνει σεγόντο, δεύτερη φωνή, χωρίς να ξέρει τη μελωδία. Με το που θ’ ακούσει από τον τραγουδιστή, τη λέει, κολλάει επάνω του. Είναι φαινόμενο αυτό. Πρώτον. Έχει μάθει πάρα πολλά πράγματα απ’ το Στέλιο τον Καζαντζίδη, την άρθρωση –βασικά–, την αναπνοή, τη μεγάλη αναπνοή που είχε ο Καζαντζίδης και πολλά άλλα πράγματα.

Η Μαρινέλλα κάθε χρόνο που την έβλεπες γινόταν καλύτερη. Γιατί είχε το μεράκι να φτιάχνει πάντα κάτι άλλο, κάτι άλλο, κάτι άλλο, και συνεχώς έφτιαχνε καινούργια πράγματα… Το δε τραγούδι της, τι να σου πω, είναι καταπληκτικό γιατί ξέρει τόσο καλά να τραγουδήσει στο κάθε τραγούδι, από το πιο λαϊκό μέχρι το πιο μοντέρνο τραγούδι… Είναι η μόνη τραγουδίστρια που έχουμε στην Ελλάδα που είναι και αρτίστα μαζί. Σοουγούμαν.

Σε όλα τα μαγαζιά που δουλέψαμε από το 1970 μέχρι το ’92, το ’91, όσο ήμαστε μαζί, σε κάθε μαγαζί κάνει και μια διαφορετική δουλειά και αντεπεξέρχεται πλήρως. Είναι καταπληκτική. Σου λέω, είναι η μόνη σοουγούμαν που έχουμε στην Ελλάδα. Και τραγουδίστρια καλή γιατί μπορεί να υπάρχει μία που να μην είναι καλή τραγουδίστρια, μπορεί να υπάρχει τραγουδίστρια πολύ καλή που να μην είναι σοουγούμαν.

ΣΩΤΗΡΙΑ ΜΠΕΛΛΟΥ: Αγαπώ πάρα πολύ τη Μαρινέλλα. Καλά, δε θα πούμε για τη φωνή της, γιατί η φωνή της Μαρινέλλας είναι φωνάρα. Εμένα μ’ αρέσει η Μαρινέλλα επειδή όταν τραγουδάει, σε συναρπάζει. Μη φανταστείτε ότι έχω πάει να τη δω, αν έχω πάει μία φορά, δύο. Αλλά μέσα στο σπίτι μου, τόσο εδώ όσο και στα Σπάτα, έχω κασέτες Μαρινέλλα. Μέσα στο σπίτι μου, στην κουζίνα, πάνω στο τραπέζι που κάθομαι και τρώω, έχω το κασετόφωνο και έχω κασέτες συνέχεια Μαρινέλλα. Καμιά φορά μου λένε “Μα οι δικές σου κασέτες…”. Λέω “Δε θέλω ν’ ακούω την Μπέλλου, εγώ θέλω ν’ ακούω Μαρινέλλα”. […] μ’ αρέσει πολύ το τραγούδι της. Σου δίνει μια έκφραση, δηλαδή κάτι που δεν το ’χουν όλες.

ΤΑΚΗΣ ΜΟΥΣΑΦΙΡΗΣ: Η Μαρινέλλα δεν είναι τραγουδίστρια, είναι ιέρεια. Ποτέ δεν μπορώ να φανταστώ τη Μαρινέλλα να τραγουδάει δίχως μεγαλοπρέπεια. Δεν μπορώ να τη φανταστώ να τραγουδάει χωρίς ένδυμα από τραγωδία. Δεν μπορώ να τη φανταστώ με ταγιέρ να τραγουδάει, ούτε με τζιν. Τη φαντάζομαι σαν Εκάβη, όπως…

Π.Γ.: Όπως είχε βγει στο Ηρώδειο, έτσι;

Τ.Μ.: Στην Επίδαυρο περισσότερο, γιατί το Ηρώδειο είναι και λίγο μόδα. Επίδαυρος, που έχει γίνει σε ένα τοπίο μαγικό, ας πούμε».

Κάποιες προσωπικές σκέψεις

Στη 15ετία της εκπομπής (1990-2005), η Μαρινέλλα παρέμενε μια μεγάλη τραγουδίστρια, όμως είχε πάψει να είναι «λαϊκή» τραγουδίστρια, παρόλο που ο λαός ή μάλλον ένα μεγάλο κομμάτι του εξακολουθούσε να τη λατρεύει. Όχι ότι εκείνη «πρόδωσε» το γνήσιο, το κλασικό λαϊκό τραγούδι: η ίδια η εποχή το είχε προδώσει ή μάλλον το είχε αφήσει πίσω της. Άλλαξε η εποχή, άλλαξε, μεταλλάχτηκε και το λαϊκό τραγούδι, και η Μαρινέλλα προσαρμόστηκε στη νέα εποχή, έγινε μια δυνατή λαμπερή και θαρραλέα τραγουδίστρια που άντεξε στον χρόνο.

Η «Κίτσα» που τραγουδούσε σεγόντο με τον Καζαντζίδη δεν υπήρχε πια (για «μεγαλειώδες σεγόντο» μιλούσε συχνά ο Π. Γεραμάνης), δεν υπήρχε εκείνο το μελανούρι, η «μελαχρινή ομορφιά μου, παντοτινή χαρά μου», όπως τη βλέπουμε στις ασπρόμαυρες ελληνικές ταινίες. Η Κίτσα, κόρη ενός φτωχού «ερασιτέχνη ψαρά», όπως έλεγε στους «Λαϊκούς Βάρδους» ο Τόλης Χάρμας που τη βάφτισε Μαρινέλλα, έγινε Ευρωπαία.

Επί δεκαετίες η Μαρινέλλα έλαμπε όπως ποτέ δεν έλαμψαν άλλοι, καραβοτσακισμένοι συνάδελφοί της, άντρες και γυναίκες. Με αυτούς, τους ραγισμένους, τους ανυπότακτους, τους ηττημένους, τους κολασμένους ήταν πάντα η καρδιά μου. Με εκείνους που έφυγαν νέοι ή που γέρασαν φτωχοί και ανασφάλιστοι, που σπατάλησαν και σπαταλήθηκαν. Οι δικές τους φωνές με αγγίζουν, με συγκινούν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν αναγνωρίζω και τους καλλιτέχνες που κατάφεραν να μη βουλιάξουν μες στην καταιγίδα του νεοπλουτισμού, της τεχνητής λάμψης και του show. Η Μαρινέλλα δεν βούλιαξε – γι’ αυτό και σήμερα την αποχαιρετώ με σεβασμό ενώ στα αυτιά μου δεν αντηχεί το στομφώδες «Άνοιξε πέτρα» αλλά το τραγούδι του Μητσάκη «Η πρώτη αγάπη σου ήμουν εγώ, εγώ σ’ αγάπησα και σ’ αγαπώ».