Γράφει η Άννη Νούνεση - Από την προσωπική της σελίδα στο FACEBOOK

Η Ελεονόρα Ντελαπαλούθ ήτο γόνος αστικής κερκυραϊκής οικογενείας. Ήτο καθηγήτρια μουσικής, θεωρίας, φωνητικής και πιάνου. «Il mio nome nessun sapra» τραγουδούσε και μειδιούσε, σκεπτόμενη πάντα τον έρωτα, «Ma il mio mystero es chiuso in me», και συμπλήρωνε: «Il suo nome nessun sapra» και ξέσπαγε σε τρανταχτά γέλια ανοίγοντας την βαριά καρυδένια πόρτα στον επόμενο μαθητή, μην έχοντας ποτέ συγκεκριμένο ερωτικόν αντικείμενον κατά νουν.

Η μητέρα της ήτο ιταλικής καταγωγής, τα ιταλικά ήταν λοιπόν για την μικρή Ελεονόρα η πρώτη εν τη αριστερά πλευρά του εγκεφάλου της εγκατασταθείσα γλώσσα. «Η ιταλική, η ιταλική είναι η εκ της μητρός μου γλώσσα, μα ομιλώ απταίστως και την γαλλικήν και δύναμαι να την διδάξω φυσικά» συμπλήρωνε. «Και φυσικά θα το έκανα εάν δεν με είχε τόσο συνεπάρει η διδασκαλία της μουσικής».

Η γιαγιά της ήτο επίσης καθηγήτρια γαλλικής, οπότε και τα γαλλικά ηκούοντο στο σπίτι σαν την μουσικήν, παρόλο που η γιαγιά δεν τα εδίδαξε ποτέ.

«Bonjour, περάστε από τα δεξιά για τα γαλλικά και ελάτε από δω διά να διδαχτείτε το τραγούδι, την οπερέταν ή το πιάνο», έλεγε η υπηρεσία με την λευκήν ποδιάν και την μαύρη φουστίτσα. Στο τέρμα του διαδρόμου ευρίσκετο το σαλόνι, εις το οποίον εσερβίρετο πάντα τέιον μετά των σχετικών βουτημάτων διά τους γονείς ή συνοδούς των μαθητών. Βουτήματα τα ονόμαζαν, μα αλίμονο εις όποιον τολμούσε την εποχή εκείνην να τα βουτήξει εις το ζεστόν πάντα τέιον. Εχαρακτηρίζετο αγροίκος.

Ο κύριος Ντελαπαλούθ ήτο συμβολαιογράφος. Εις τον Διονύσιον υπέγραφαν άπαντες οι εν Κερκύρα Επτανησιώτες τας αγοραπωλησίας των, μα και όλα γενικώς τα συμβόλαιά των.

Η σύζυγος του Διονυσίου, βαπτισθείσα Ελισάβετ, ήτο νοικοκυρά περιωπής με γνώσεις οικοδεσποίνης. Είχε σπουδάσει εις το εδώ Αρσάκειον διδασκάλισσα, μα είχε αποφοιτήσει και από ειδικήν σχολήν εις την Ελβετίαν.

Εγνώριζε την μαγειρικήν και φυσικά την ραπτικήν, καθώς και κέντημα και πλέξιμο. Ήτο ευγενική και αρχοντική, είχε κατανόησιν και ήτο προσιτή, μα απαγόρευε την χρήσιν της κερκυραϊκής γλώσσης εις την οικίαν της. Ο ήχος των λέξεων την ενοχλούσε. «Privilege du peuple» βέβαια, έλεγε, αλλά όχι εις την οικίαν μας, ο ιδιαίτερος τονισμός την απωθούσε. Η ντοπιολαλιά απαγορευότανε λοιπόν εις τον οίκον του Ντελαπαλούθ.

Έτερον μέλος της οικογενείας ήτο η Θεοδώρα, Ντορίνα η αποκαλουμένη. Η Ντορίνα ήτο η μικρότερη αδελφή. Γεννημένη προώρως, δεν ήτο ικανή ως η αδελφή της, εστερείτο φιλομαθείας

«Δεν έχει αρκετήν διάθεσιν» έλεγε η μαμά. «Στερείται ενδιαφερόντων» συνεπλήρωνε.

Η αλήθεια είναι ότι, παρόλο που η μικρή ήτο ικανοτάτη εις τας μαθηματικάς πράξεις, δεν ηδύνατο να εκφρασθεί, εδυσκολεύετο να αρθρώσει και την ευκολοτέραν ελληνικήν λέξιν, πόσω μάλλον τας αλλοδαπάς, όπως αι άλλαι κυρίαι του σπιτιού. Το δε μέταλλο της φωνής της ενοχλούσε τους πάντες, διότι ήτο διαπεραστικόν κι οξύ.

Η Ελεονόρα ενυμφεύθη δημοδιδάσκαλον και απέκτησεν υιόν, η δε αδελφή με την διαπεραστικήν φωνήν παρέμεινε εις την οικίαν την πατρικήν μετά της αδελφής και του γαμβρού, οι οποίοι, διά λόγους προστασίας της ελληνικής γλώσσας, δεν μετέβησαν εις ετέραν οικίαν. Έμεινε λοιπόν να φροντίζει, κατά την κοινήν γνώμην, τον γαμβρόν, την νύφην και τον υιόν, ο οποίος εδώ ουδόλως μας αφορά, καθότι εκτελούσε πάντα χρέη επισκέπτου, όντας μεγαλωμένος ως αρσενικόν περιωπής.

Με την πάροδον των ετών ο υιός ενυμφεύθη, ως ήτο φυσικόν, γυνήν με γνώσεις αλλοδαπών γλωσσών, επορεύοντο δε οικογενειακώς ανταλλάσσοντες φιλοφρονήσεις εις όλας τας γλώσσας της Ευρώπης.

Εσυνέβησαν δε τα ακόλουθα. Ήτο απόγευμα προς βράδυ. Μήνας Μάιος. Τα τίλια εις την απάνω Πλατείαν είχον μόλις ανθίσει. Αι καστανέαι ήταν και αυταί φορτωμένες. Τα κωλόπαιδα της πλατείας εκλώτσουν τας κοτρώνας λαχτίζοντας τας γάμπας των γυναικών επί των οποίων κατέληγον. Εκεί έκανε τον απογευματινόν της περίπατον η νύφη της Ελεονόρας με την μικρήν Ελεονόρα, την εγγονήν της.

Ξαφνικά βλέπουν εμπρός τους λαχανιασμένη την υπηρεσία τους.

«Ελάτε γρήγορα σπίτι, η πεθερά σας έπαθε εγκεφαλικό και δεν μπορεί να μιλήσει ελληνικά».

Ανέβηκε τρέχοντας τις σκάλες η νύφη. Η Ελεονόρα ήτανε καθισμένη στην πολυθρόνα της.

«Τζόγια μου, άι βίστο λο γκατίν;»

«Νόρα, δεν έχουμε γατί, τι ρωτάς την κοπέλα;» τσίριξε η θεία.

«Κοκόνα μου, μαλ ντι τέστα ο, πάρε τον κουράντε, με πιάνει λινγκουόρ και μου πονεί και το πέτο».

Κατάλαβε η νύφη. Η διάλεκτος η απαγορευμένη. Τηλεφώνησε στον γιατρό. Λίγη ώρα μετά ο γιατρός έδινε οδηγίες και στις τρεις τους. Η νόνα του ήτανε Μαλτέζα καθολική και ο ίδιος είχε κάμει τσι σπουδές του στην Ρώμη. Η φωνή του έκανε τα γλυκά πάνου κάτου τση μουσικής μέσα στην κάμαρα τση Νόρας. Η Ντορίνα αναρίτσιασε: «Ω ποπό, να ζούσε η μάνα μας, ω ποπό με τούτα που ακούγονται εδώ μέσα».

«Ευτυχώς ήτανε ελαφρύ το κορπέτο σου, σιόρα Νόρα μου, σου πήρε τη μια μπάντα ένα μπουκούνι, μα σου άφηκε τη χάρη τση γλώσσας τση ξένης, τζόγια μου, ελπίζω να με καταλαβαίνεις. Ξέρεις κορφιάτικα κι εσύ, σιόρα Ντορίνα, δεν ξέρεις; Να μου τήνε προσέχεις το λοιπόν γιατί πρέπει να τρώει καλά. Το κρέας θα τση το κάνεις κονσομέ σε μποτίγια, να κολυμπάει ώρα στο νερό που θα βράζει. Να ’χεις το νου σου, δε θα τρώει τον άμπακο, δε θέλω να τρώει πολύ, το ένα γιόμα τση το θέλω σοσταντσιόζο, τα άλλα να είναι ελαφριά, δυναμωτικά, να μην κινδυνεύουνε να τση κάμουνε καρδιοκάψονα. Δε θα τση δώκεις τηγανιτά μπραγάνιες, ψάρια, σουπιές και τα παρόμοια, μόνο λίγο μπιάνκο, μην κάμετε τίποτα σκαρτότσα με γαρίδες σαν εκείνα από τα ψαράδικα που σας αρέσουνε εσάς τσου γερόντονε, ούτε ριγανάτες με ψωμιά, και δεν κάνει να τρώτε πολύ σοφρίτο γιατί είναι τηγανητό. Καμετέτε το ντόλτσε γάρμπο καλύτερα το κρέας με λίγη μασπατάτα να θαραπαείτε».

Η Ντορίνα ετοιμάστηκε να βγάλει τη στριγκλιά, μα η Ελεονόρα τήνε κοίταξε λοξά.

«Λε μπρουστουλάε, γιατρέ μου, να τσι τρώω;»

«Α, όχι, κορίτσια, λε μπρουστουλάε νο, είναι σκέτο σούγο και τσι σκιάζομαι. Κάνα αυγό μπάνιο-μαρία τζα, ναι, και μπροεντίν, αλλά το μπρόντο να είναι λίντο. Κοίταξε να πλένεται και με πράσινο σαπούνι, μην τση ανοίξει ο πάτος που είναι στην πολτρόνα όλη μέρα, και να τση βάνεις πάντα κάτι απάνου τση μην πλευριτώσει, δε θέλω ιμπένια, να ’χω να κουράρω καμιά πούντα από πάνου από το κορπέτο. Να προσέχετε και το σετεβέντι, όταν έρχεται η γκιορνάδα όχι πολλά πασέγκια από τη μια μεριά στην άλληνε, στο παραβέντο και στάσουλο να μην τήνε φυσήσει και μου ψυχρωθεί, γιατί μετά θα είναι αντάτα και σύρε να τήνε μαϊνάρεις. Να μην ξεχνάς που θα είσαι ντέμπολε τώρα και που δε θα μπορείς να κάμεις πολλά πασέγκια, οπότε και τα πνεμόνια σου θα θέλουνε προσοχή. Όχι πολύ κρεβάτι και να βάνεις ένα μαξιλάρι από κάτου από την ντεστιέρα».

Η νύφη παρακολουθούσε και δεν εκαταλάβαινε σχεδόν τίποτα. Τούτη ήτανε η γλώσσα που απαγορευότανε να μιλάνε στο σπίτι;

«Στη Σαχριστία να πάω, γιατρέ μου;» του λέει. «A l’onore di Dio e della Santissima madre sua e da i beati suoi, να πάω, ψυχή μου γιατρέ, που θα είναι και ο Αντζουλίνος, που δε με αφήνει ο παπάκης μου να τόνε δω, και δεν είναι μόνον ο παπάκης, είναι και τούτη η σακαφιόρα η αδελφή μου, που θα με μολοήσει τση μάνας μου που μιλώ κορφιάτικα και που κάνω βόρτες στο καμπιέλο με το φιορελίνο μου».

Έτσι ο γιατρός κατάλαβε που το κορπέτο ήτανε πάρα πολύ ελαφρύ και που το πρόβλημα τση Ελεονόρας ήτανε η άνοια, και έφυγε μπεάτος που η Νόρα ήτανε εις την υγεία της πιου μπεν ντα λ’ άλτρο άνο που την είχε ματαδεί.

Γλωσσάρι

Ιl mio nome nessun sapra = κανείς δε θα μάθει το όνομα μου.

Ma il mio mystero es chiuso in me = αλλά το μυστήριό μου (εδώ: μυστικό μου) είναι κλεισμένο μέσα μου

Il suo nome nessum sapra = δεν θα μάθει κανείς το όνομά του

Privilége du peuple = προνόμιο του λαού

Τζόγια μου, αι βίστο λο γκατίν (βενετσιάνικα) = χαρά μου, είδες τον γάτο

Μαλ ντι τέστα = πονοκέφαλος.

Κουράντες = οικογενειακός γιατρός.

Λινγκουόρ = το σωστό είναι «languor», «languore» και σημαίνει: χαύνωση, εδώ ατονία.

Κορπέτο = μικρό εγκεφαλικό

Μπουκούνι = κομματάκι

Μποτίγια = μπουκάλα

Γιόμα = γεύμα

Σοσταντζιόζο = χορταστικό

Καρδιοκάψονας = καούρα στο στομάχι

Μπραγάνιες = μικρό μπαρμπούνι

Σκαρτότσα = χωνί από χαρτί, φτιαγμένο με το χέρι

Καμετέτε = κάντε

Ντόλτσε γάρμπο = ονομασία κερκυραϊκού φαγητού, κυριολεκτικά: γλυκός έρωτας

Μασπατάτα = πουρές

Θαραπαείτε = ευχαριστηθείτε

Λε μπρουστουλάε = πατάτες στον φούρνο καλοψημένες, σχεδόν καμένες

Σούγο = σάλτσα

Τζα = προφανώς

Μπροεντίν = από το ιταλικό «uovo in brodo», αυγό μαγειρεμένο σε ζωμό κότας συνήθως, μα και κρέατος• το μπροεντίν είναι βενετσιάνικο

Brodo = ζωμός

Λίντο = ελαφρύ

Πολτρόνα = πολυθρόνα

Ιμπένια = υποχρεώσεις

Πούντα = δυνατό κρύωμα, πνευμονία

Σετεβέντι = στους εφτά ανέμους, στα ρεύματα δηλαδή

Γκιορνάδα = γυναίκα που πηγαίνει στα σπίτια για δουλειά συγκεκριμένη μέρα

Πασέγκια = βόλτες

Παραβέντο = απάγκιο, εκεί όπου δεν φυσάει

Στάσουλο = ακίνητος

Αντάτα = έτοιμη να φύγει, να πεθάνει

Μαϊνάρεις = ηρεμήσεις

Ντέμπολε = αδύναμος

Ντεστιέρα = πλάτη κρεβατιού

A l’onore di Dio e della Santissima madre sua e da I beati suoi = προς τιμήν του Θεού και της αγίας μητρός αυτού και των μακαρίων αγίων

Σακαφιόρα = σκάρτη γυναίκα

Μολοήσει = μαρτυρήσει

Μπεάτος = ευχαριστημένος

Πιού μπεν ντα λ’άλτρο άνο = καλύτερα από τον προηγούμενο χρόνο