Η Ελλάδα διαθέτει αμέτρητα αξιοθέατα που ξεχωρίζουν για την ομορφιά, την ιστορία και την αρχιτεκτονική τους. Ανάμεσά τους βρίσκεται και μια πλατεία που εντυπωσιάζει όχι μόνο για την ιστορική της αξία, αλλά και για το μέγεθός της, καθώς θεωρείται η μεγαλύτερη της χώρας και μία από τις μεγαλύτερες των Βαλκανίων.

Πρόκειται για τη Σπιανάδα της Κέρκυρας, έναν εκτεταμένο δημόσιο χώρο που βρίσκεται δίπλα στην Παλιά Πόλη, απέναντι από το Παλαιό Φρούριο. Αποτελεί σημείο συνάντησης για κατοίκους και επισκέπτες, ενώ η θέση της την καθιστά αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ζωής και της τουριστικής ταυτότητας του νησιού.

Η ονομασία της πλατείας προήλθε από την βενετική λέξη η οποία χρησιμοποιείτο για τον ορισμό μίας «ανοιχτής επίπεδης περιοχής», κατά τη διάρκεια της περιόδου τεσσάρων αιώνων βενετικής κυριαρχίας επί της νήσου της Κέρκυρας.

Με έκταση περίπου 84.048 τετραγωνικών μέτρων, η Σπιανάδα ξεχωρίζει για τις μεγάλες ανοιχτές επιφάνειες και το πράσινο που προσφέρει στο ιστορικό κέντρο της Κέρκυρας.

Η ιστορία της Σπιανάδας και η βενετική κληρονομιά

Η σημερινή εικόνα της πλατείας συνδέεται άμεσα με την περίοδο της Ενετοκρατίας. Το 1576, οι Βενετοί κατεδάφισαν τα σπίτια που βρίσκονταν μπροστά από το Παλαιό Φρούριο, προκειμένου να δημιουργήσουν μια ελεύθερη ζώνη μπροστά από τις οχυρώσεις και να ενισχύσουν την αμυντική προστασία της πόλης.

Με την πάροδο του χρόνου, ο χώρος διαμορφώθηκε και δεντροφυτεύτηκε, αποκτώντας σταδιακά τη μορφή μιας μεγάλης πλατείας που συνδυάζει την ιστορική μνήμη με τον δημόσιο χαρακτήρα της.

Ακόμη και η ονομασία της έχει βενετικές ρίζες. Προέρχεται από τη λέξη «spianata», η οποία στην ιταλική γλώσσα (spianare =ισοπεδώνω)συνδέεται με την επίπεδη, ανοιχτή επιφάνεια. Ένας όρος που περιγράφει εύστοχα τον χαρακτήρα του χώρου.Δημιουργήθηκε το 1576, όταν οι Βενετοί κατεδάφισαν τα σπίτια γύρω από το φρούριο για αμυντικούς λόγους. Έτσι η Σπιανάδα ανοίχθηκε μπροστά από το Παλιό Φρούριο μέσα σε 2,5 χρόνια, με την ισοπέδωση περίπου 2.500 σπιτιών και έγινε επίπεδη (spianata). Η πόλη κτίστηκε αμφιθεατρικά, στο χώρο που επέμεινε, μεταξύ των δύο Φρουρίων της Κέρκυρας και τα καντούνια που οδηγούσαν στην Πλατεία διαμορφώθηκαν κάθετα προς αυτή για λόγους αμυντικούς επίσης. Αργότερα δεντροφυτεύτηκε επί γαλλικής κυριαρχίας. Μεταξύ 1807 με 1814 έγινε από τους Γάλλους η ανέγερση των πολυόροφων κτιρίων στο Λιστόν όπου έμελλε να γίνει το κέντρο της κοινωνικής ζωής της Κέρκυρας και κοσμικότερο σημείο συνάντησης. Το 1816 κατασκευάστηκε προς τιμήν του Thomas Maitland, το περιστύλιο Maitland πάνω από τη στέρνα του Γραδενίγου που μέχρι εκείνη τη στιγμή βρισκόταν σε χρήση. Το μνημείο σχεδίασε ο Άγγλος Συνταγματάρχης μηχανικός George Whitmore και αποτελείτε από 20 κίονες ιωνικού ρυθμού. Το Πάλκο ή αλλιώς κιόσκι στην Ανω Πλατεία που κατασκευάστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα με δαπάνη του κληροδοτήματος Ναπολέοντος Ζάμπελη, ενίσχυσε τον πολιτιστικό χαρακτήρα της πλατείας.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της Κέρκυρας

Η Σπιανάδα δεν αποτελεί απλώς μια μεγάλη πλατεία, αλλά ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σημεία της Κέρκυρας. Η γειτνίασή της με την Παλιά Πόλη και το Παλαιό Φρούριο την εντάσσει σε μια διαδρομή που αποκαλύπτει διαφορετικές πτυχές της ιστορίας και της αρχιτεκτονικής του νησιού.

Οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν τη βόλτα τους στον ανοιχτό χώρο και στη συνέχεια να περιπλανηθούν στα στενά καντούνια της παλιάς πόλης, όπου κυριαρχούν τα ενετικά στοιχεία και τα παραδοσιακά κτίρια.

Η εξερεύνηση του ιστορικού κέντρου γίνεται κυρίως με τα πόδια, καθώς τα στενά δρομάκια δεν προσφέρονται για μετακινήσεις με αυτοκίνητο. Για τον λόγο αυτό, η στάθμευση αποτελεί σημαντικό ζήτημα, ιδιαίτερα κατά τη θερινή περίοδο, όταν η επισκεψιμότητα αυξάνεται σημαντικά. Κοντά στα Παλαιά Ανάκτορα λειτουργεί υπαίθριος δημοτικός χώρος στάθμευσης, ο οποίος εξυπηρετεί μέρος των αναγκών των επισκεπτών.

Η σύγκριση με την πλατεία Unirii στο Βουκουρέστι

Στη συζήτηση για τις μεγαλύτερες πλατείες των Βαλκανίων συχνά αναφέρεται και η πλατεία Unirii στο Βουκουρέστι της Ρουμανίας, με συνολική έκταση που υπολογίζεται περίπου στα 97.000 τετραγωνικά μέτρα.

Ωστόσο, η διάταξή της διαφέρει από εκείνη της Σπιανάδας, καθώς ο χώρος διασχίζεται κατά μήκος από δρόμο διπλής κατεύθυνσης με πολλαπλές λωρίδες κυκλοφορίας. Έτσι, η σύγκριση εξαρτάται και από το αν υπολογίζεται η συνολική έκταση ή ένας ενιαίος, συνεχόμενος χώρος πλατείας.

Σε κάθε περίπτωση, η Σπιανάδα παραμένει ένα από τα πιο εντυπωσιακά αστικά τοπόσημα της Ελλάδας, συνδυάζοντας το μεγάλο της μέγεθος με την ιστορική κληρονομιά και τη μοναδική φυσιογνωμία της Κέρκυρας.