Θέμης Τζήμας - kosmodromio.gr

Οι τελευταίες εξελίξεις στο Ιράν είναι χαρακτηριστικές του πού οδεύουν οι καταστάσεις: η λέξη που περιγράφει καλύτερα αυτήν τη στιγμή τις προοπτικές είναι «κλιμάκωση». Ή καλύτερα, ακόμα μεγαλύτερη από ό,τι έχουμε δει μέχρι σήμερα, κλιμάκωση. Αεροπορικές επιδρομές έπληξαν αρκετές σημαντικές υποδομές στο Ιράν. Ως αποτέλεσμα, ορισμένες ιρανικές πόλεις έμειναν προσωρινώς χωρίς ρεύμα. Το Ιράν είχε δηλώσει προηγουμένως ότι τα χτυπήματα στον ενεργειακό του τομέα θα αποτελούσαν η κόκκινη γραμμή η οποία θα το ανάγκαζε να αρχίσει να χτυπά αντίστοιχες στρατηγικές εγκαταστάσεις των αντιπάλων του. Η Χάιφα το ζει ήδη και μάλλον και άλλες υποδομές μοναρχιών του Κόλπου που υποστηρίζουν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Το Ιράν εξαπέλυσε αρκετές πυραυλικές επιθέσεις και υπόσχεται ακόμα περισσότερες. Η μεγαλύτερη μονάδα αφαλάτωσης του Κουβέιτ έκλεισε κατόπιν χτυπήματος, το οποίο όμως το Ιράν απέδωσε στο Ισραήλ. Εάν ξεκινήσει η ολοκληρωτική καταστροφή ζωτικών υποδομών στην περιοχή, θα οδηγήσει σε καταστροφικές και απρόβλεπτες συνέπειες όχι μόνο για την περιοχή αλλά για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.

Το Ιράν αφού είχε δεχτεί ξανά και ξανά χτυπήματα στην περιοχή του Μπουσέρ όπου βρίσκεται ένα μέρος των πυρηνικών εγκαταστάσεών του, έπληξε επίσης (ξανά) την περιοχή του ισραηλινού πυρηνικού αντιδραστήρα στη Ντιμόνα. Και την προηγούμενη μέρα, έπληξε με επιτυχία ένα χημικό εργοστάσιο στο Neot Hovav (Ισραήλ) και ένα εργοστάσιο αλουμινίου στο Al-Taweel (ΗΑΕ), τα οποία υπέστησαν σοβαρές ζημιές. Τα χτυπήματα κατέστρεψαν επίσης ολοσχερώς το κύριο διυλιστήριο πετρελαίου (έως και 400.000 βαρέλια την ημέρα) στο Μπαχρέιν. Στο τελευταίο, η λαϊκή εξέγερση εναντίον της βασιλικής οικογένειας φαίνεται να εντείνεται.

Παραλλήλως, το Ιράν επικεντρώνεται όλο και περισσότερο σε χτυπήματα κατά αμερικανικών στρατιωτικών υποδομών. Ένα από αυτά τα χτυπήματα είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή ενός ακόμα αεροσκάφους E-3G Sentry AWACS σε αεροπορική βάση της Σαουδικής Αραβίας, εκ των οποίων, η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ δεν έχει πλέον περισσότερα από 14. Επιπλέον, σύμφωνα με δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων ενημέρωσης, υποφέρουν από περίπου το ίδιο πρόβλημα με τα αντίστοιχα A-50. Τα αεροσκάφη είναι παλιά και ο εξοπλισμός για αυτά δεν παράγεται πλέον. Ως εκ τούτου, περίπου τα μισά από αυτά δεν λειτουργούν λόγω έλλειψης ανταλλακτικών. Η απώλεια τουλάχιστον δύο τέτοιων αεροσκαφών αποτελεί μια πολύ σοβαρή απώλεια για την Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ.

Επιπλέον, ένα αεροπλάνου ανεφοδιασμού KC-135, που βλήθηκε από την ιρανική αεράμυνα, προσγειώθηκε στο Ισραήλ. Ανεφοδίαζε μαχητικά αεροσκάφη πάνω από το δυτικό Ιράκ. Δεν είναι ακόμα σαφές τι ακριβώς το έπληξε (σύστημα SAM ή ίσως το Shahed-136 με πυραύλους αέρος-αέρος). Αν πρόκειται για ένα drone Shahed που βασίζεται στο ρωσικό πρωτότυπο και διαθέτει ικανότητα να φέρει πυραύλους αέρος- αέρος, τότε οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν νέα μεγάλα προβλήματα μπροστά τους.

Επιπροσθέτως, αξιοσημείωτο γεγονός ήταν το χτύπημα σε μονάδες drones των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων (από την 79η Ταξιαρχία) που σταθμεύουν στα ΗΑΕ. Σύμφωνα με ιρανικά στοιχεία, 21 Ουκρανοί στρατιώτες (που συμμετείχαν στην άμυνα των Εμιράτων) σκοτώθηκαν ως αποτέλεσμα. Σήμερα το πρωί, άρχισαν να εμφανίζονται πληροφορίες σε ουκρανικά στρατιωτικά ιστολόγια που επιβεβαιώνουν τους θανάτους σημαντικού αριθμού από τους 100 «Ουκρανούς ειδικούς» που στάλθηκαν στην περιοχή.

Οι ΗΠΑ ολοκλήρωσαν την εκκένωση των στρατευμάτων τους από το κεντρικό και νότιο Ιράκ. Ήδη έχουν αρχίσει να φαίνεται η ενεργοποίηση ανταρτικών φιλό- ιρανικών δυνάμεων στη Συρία και η πιθανότητα πληγμάτων εναντίον στρατιωτών των ΗΠΑ στην Ιορδανία.

Όλες οι στρατιωτικές εξελίξεις λαμβάνουν χώρα στο πλαίσιο των διαρκών απειλών Τραμπ περί «ανατίναξης» του Ιράν και της ενεργοποίησης των σχεδίων χερσαίας εισβολής, η οποία προς το παρόν δεν φαίνεται να συγκινεί καθόλου ούτε τους πολίτες των ΗΠΑ αλλά ούτε και τους στρατιωτικούς τους.

Στον τομέα της οικονομίας, τα πράγματα είναι παγκοσμίως εξίσου εν δυνάμει καταστροφικά. Η άνοδος των τιμών σε έναν μήνα σε όλα τα αγαθά σχεδόν είναι δραματική. Το βιοτικό επίπεδο σε όλο τον κόσμο μειώνεται. Οικονομολόγοι όπως ο Μάικλ Χάντσον και ο Στιβ Κεν προειδοποιούν ότι έρχεται ταυτοχρόνως υπερπληθωρισμός και στασιμοπληθωρισμός: «Το βασικό σημείο είναι το εξής: τα κυρίαρχα οικονομικά δεν κατανοούν την εξάρτηση της οικονομίας από την ενέργεια. Η καταστροφή του ενεργειακού εφοδιασμού, των λιπασμάτων και των κρίσιμων εισροών παραγωγής θα προκαλέσει βουτιά στην παγκόσμια φυσική παραγωγή -αυτό και μόνο. Και δεν καταλαβαίνουν το ιδιωτικό χρέος. Έχουν εμμονή με το δημόσιο χρέος. Αγνοώντας το ιδιωτικό χρέος, δεν μπορούν να δουν την αποπληθωριστική συνέχεια -όταν τόσοι πολλοί άνθρωποι και εταιρείες δεν είναι σε θέση να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους, αυτό καταστρέφει χρήματα, συρρικνώνει την οικονομία και πιέζει τις τιμές προς τα κάτω… Αποπληθωρισμός και πληθωρισμός ταυτόχρονα. Αυτό που διογκώνεται είναι οι τιμές της ενέργειας. Αυτό που ξεφουσκώνει είναι η υπόλοιπη οικονομία – η οποία χρειάζεται αυτή την ενέργεια και δεν έχει πλέον την οικονομική δυνατότητα να λειτουργήσει.»

Δεν είναι τυχαίο ότι το κλίμα μεταξύ των καταναλωτών στις ΗΠΑ επιδεινώνεται. Στις τελευταίες μετρήσεις του πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, οι μετρήσεις που βγήκαν για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν έδειξαν χαμηλά επίπεδα που συνήθως παρατηρούνται κατά τη διάρκεια βαθιών υφέσεων. Η Joanne Hsu, διευθύντρια ερευνών, σημείωσε ότι «παρατηρήθηκαν μειώσεις σε όλες τις ηλικίες και τα πολιτικά κόμματα» και ήταν ιδιαίτερα μεγάλες μεταξύ των «καταναλωτών με μεσαία και υψηλότερα εισοδήματα και πλούτο μετοχών».

Το 20% του πετρελαίου που παράγεται παγκοσμίως, καθώς και μεγάλα κομμάτια φυσικού αερίου και λιπασμάτων, προέρχονται από τα στενά του Ορμούζ. Και αυτή η πλωτή οδός είναι ουσιαστικά κλειστή. Αυτό πλήττει και τις ΗΠΑ, παρόλο που έχουν τη δική τους εγχώρια προμήθεια πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η τιμή της βενζίνης, εκτινάχθηκε κατά ένα δολάριο τον τελευταίο μήνα. Το ντίζελ επίσης. Επίσης αυξάνονται οι τιμές της ρητίνης πολυαιθυλενίου στη Βόρεια Αμερική (βασική για συσκευασίες, πλαστικές σακούλες, μπουκάλια απορρυπαντικών, κύπελλα, βάζα, δεξαμενές καυσίμων αυτοκινήτων, διαφανές περιτύλιγμα τροφίμων, συνθετικές ίνες κ.λπ.)

Μέσα στην αύξηση των τιμών λόγω κόστους μεταφορών και υλικών, προστίθεται η παλιά, «καλή» κερδοσκοπία. Ορισμένες αυξήσεις τιμών δεν έχουν καμία σχέση με το Ιράν, αλλά ενσωματώνονται μέσω της προϋπάρχουσας χρήσης της ισχύος στην αγορά.

Το Netflix, το οποίο έχει προφανή ισχύ στην αγορά, μόλις αύξησε τις χρεώσεις του κατά 1$/μήνα για το επίπεδο διαφημίσεων και 2$/μήνα για τα επίπεδα χωρίς διαφημίσεις, λίγο πάνω από 10% συνολικά. Οι αναλυτές της Wall Street χαρακτήρισαν αυτή την αύξηση «καλά νέα» και «μια ευπρόσδεκτη ανακούφιση για τους επενδυτές». Ο συνδρομητικός τομέας υπηρεσιών βίντεο του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή αυξήθηκε κατά 15,2% τον τελευταίο χρόνο. Οι παραγωγοί ηλεκτρονικών ειδών γενικά προειδοποιούν για αυξήσεις 20% στην τιμή ως αποτέλεσμα της ζήτησης κέντρων δεδομένων AI για τσιπ μνήμης. Η Sony χρεώνει τώρα 650 $ για την κονσόλα παιχνιδιών PS5, από 550 $, λόγω των υψηλότερων τιμών DRAM. Οι αναλυτές αναμένουν ήδη ότι η Nintendo και η Microsoft θα ακολουθήσουν.

Φυσικά, υπάρχει το κόστος του χρήματος. Η κύρια οικονομική στρατηγική του Τραμπ ήταν να διατηρήσει τα επιτόκια χαμηλά. Το συγκεκριμένο επιτόκιο που τον ενδιαφέρει είναι το 10ετές ομόλογο του Δημοσίου, το επιτόκιο με το οποίο η κυβέρνηση δανείζεται από επενδυτές για περίοδο δέκα ετών. Το συγκεκριμένο μέσο είναι, σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών του Τραμπ, Σκοτ Μπέσεντ, «ίσως το πιο σημαντικό επιτόκιο στη χώρα, καθώς τα στεγαστικά δάνεια και ο σχηματισμός κεφαλαίου βασίζονται σε αυτό».

Ο πόλεμος στο Ιράν έπληξε (αν όχι αναίρεσε) τη στρατηγική τους, με το 10ετές να εκτινάσσεται από 3,96% στα τέλη Φεβρουαρίου σε 4,42% στα τέλη Μαρτίου. Οι συνέπειες μόλις αρχίζουν. Τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων έχουν αυξηθεί, το κόστος αγοράς ενός σπιτιού έχει αυξηθεί και ως εκ τούτου, οι αιτήσεις στεγαστικών δανείων μειώνονται. Στις χρηματοπιστωτικές αγορές, μια σειρά από σκιώδεις τράπεζες -Apollo Global Management Inc., BlackRock Inc. και Ares Management Corp- είπαν στους επενδυτές ότι δεν μπορούν να πάρουν τα χρήματά τους πίσω. Αυτές οι εταιρείες συχνά δανείζουν χρήματα για εξαγορές, πράγμα που σημαίνει ότι η αγορά συγχωνεύσεων και εξαγορών είναι πιθανό να έχει προβλήματα.

Από την άλλη, ο Dow υποχώρησε μόλις κατά 10%, όταν ένα παρόμοιο σοκ προσφοράς στη δεκαετία του 1970 οδήγησε σε πτώση 50%. Δεν υπάρχουν ακόμη ελλείψεις στην Αμερική, οι ελλείψεις μόλις αρχίζουν να πλήττουν την Ασία και την Ευρώπη. Αν τα πράγματα όμως συνεχιστούν θα φτάσουν και στις ΗΠΑ σύντομα.

Το καθαρό ποσοστό αποδοχής του Τραμπ βρίσκεται σε ιστορικό χαμηλό για τη δεύτερη θητεία του, αλλά εξακολουθεί να είναι περίπου στο 40% έγκριση και 60% αποδοκιμασία, που είναι στα κανονικά όρια μιας μη δημοφιλούς Προεδρίας. Αυτό το ποσοστό είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα οδεύσει προς τα κάτω καθώς τα πράγματα χειροτερεύουν, η βάση του MAGA διασπάται και η χερσαία εισβολή βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη.

Χερσαία εισβολή με σπάσιμο της φούσκας στις ΗΠΑ και την υπόθεση Έπσταϊν μαζί με την απόρριψη του σιωνισμού από τις νεότερες γενιές των πολιτών στις ΗΠΑ. Δεν ακούγονται πολλά υποσχόμενα για τον πρόεδρο των ΗΠΑ, ο οποίος παρασύρει σε έναν βούρκο τη χώρα του και την παγκόσμια οικονομία.

ΥΓ. Η Ισπανία φέρεται να απαγόρευσε τη χρήση των βάσεων των ΗΠΑ και του εναερίου χώρου της από τις ΗΠΑ για τους σκοπούς του πολέμου. Έρμε Ελληνισμέ ποιοι σου έχουν τύχει… Κάποιοι εθνικόφρονες που νομίζουν ότι μπορούν να κοροϊδέψουν τα κράτη της περιοχής, ενώ εκτελούν εντολές των αφεντικών τους.