1718: Η έκρηξη του 1718: Μια από τις μεγαλύτερες καταστροφές στην ιστορία της Κέρκυρας

Η νύχτα της 10ης προς την 11η Νοεμβρίου 1718 ήταν εφιαλτική. Ισχυρή καταιγίδα έπληττε το νησί, με καταρρακτώδη βροχή, κεραυνούς και αστραπές. Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, κεραυνός χτύπησε την πυριτιδαποθήκη της Καμπάνας, στην Ακρόπολη του Παλαιού Φρουρίου. Η φωτιά μεταδόθηκε σε δύο γειτονικές πυριτιδαποθήκες, όπου φυλάσσονταν περίπου 3.000 βαρέλια πυρίτιδας. Ακολούθησαν αλλεπάλληλες εκρήξεις τέτοιας έντασης, ώστε ο κρότος ακούστηκε μέχρι τις απέναντι ακτές της Ηπείρου. Το ωστικό κύμα προκάλεσε τεράστιες καταστροφές. Κτίρια του Παλαιού Φρουρίου κατέρρευσαν, τμήματα των οχυρώσεων γκρεμίστηκαν, ενώ πέτρες και φλεγόμενα αντικείμενα εκτοξεύτηκαν προς την πόλη. Σοβαρές ζημιές υπέστη και το Μαντράκι, όπου βρίσκονταν αγκυροβολημένα πλοία του βενετικού στόλου. Ανάμεσα στα θύματα ήταν ο γενικός διοικητής της βενετικής ναυτικής δύναμης, Αντρέα Πιζάνι (Andrea Pisani), ο οποίος έχασε τη ζωή του μαζί με άλλα μέλη της διοίκησης και πλήθος κατοίκων.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η επιστημονική έρευνα του Σπύρου Π. Γαούτση, με τίτλο «Οι νεκροί της έκρηξης του 1718 μέσα από τα μητρώα της λατινικής εκκλησίας του παλαιού φρουρίου της Κέρκυρας», που δημοσιεύτηκε στα Κερκυραϊκά Χρονικά (τόμος ΙΓ΄, 2018). Η έρευνα αξιοποιεί τα μητρώα θανάτων της Καθολικής Αρχιεπισκοπής Κέρκυρας και προσφέρει ασφαλέστερη εικόνα για τις ανθρώπινες απώλειες. Καταγράφει 508 νεκρούς και 380 τραυματίες στον βασικό κατάλογο, ενώ επισημαίνει ότι οι παλαιότερες εκτιμήσεις για τους νεκρούς παρουσίαζαν τεράστιες αποκλίσεις.

Ο «Πιζάνειος εμπρησμός» και η παράδοση του Αγίου Σπυρίδωνα

Το τραγικό γεγονός συνδέθηκε στη λαϊκή παράδοση με τον Άγιο Σπυρίδωνα. Σύμφωνα με τη θρησκευτική εκδοχή, η καταστροφή θεωρήθηκε θεϊκή παρέμβαση, επειδή ο Πιζάνι φέρεται να σχεδίαζε την κατασκευή καθολικού θυσιαστηρίου στον ναό του Αγίου Σπυρίδωνα. Η ερμηνεία αυτή διαδόθηκε μέσα από το έργο του Αθανασίου Παρίου «Ουρανού Κρίσις» και έμεινε γνωστή ως «Πιζάνειος εμπρησμός». Η ιστορική έρευνα, ωστόσο, διακρίνει σαφώς την πραγματική έκρηξη, που προκλήθηκε από κεραυνό, από τις μεταγενέστερες θρησκευτικές ερμηνείες της.

1806: Υποβάλλεται στη Γερουσία των Ιονίων Νήσων «Κανονισμός της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως»

1854: Αρχίζει να διδάσκει Ιστορία της Φιλοσοφίας στην Ιόνιο Ακαδημία ο Πέτρος Βράιλας-Αρμένης

1912: Το 10ο Πεζικό Σύνταγμα των Κερκυραίων στη Μακεδονία.

Το 10ο Πεζικό Σύνταγμα, αποτελούμενο αποκλειστικά από Κερκυραίους και με διοικητή τον συνταγματάρχη Αναστάσιο Παπούλα, συμμετείχε στις επιχειρήσεις του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου. Σύμφωνα με το δημοσιευμένο ημερολόγιο του Συντάγματος, στις 11 Νοεμβρίου, ύστερα από εξαντλητική πορεία στα βουνά, οι στρατιώτες έφτασαν στις 9 το βράδυ στη Ζαγορίτσανα. Είχαν διανύσει συνολικά περισσότερα από 220 χιλιόμετρα.

Το ίδιο ιστορικό κείμενο συνδέει την πορεία αυτή με την απελευθέρωση της Καστοριάς, όταν οι ελληνικές δυνάμεις εμφανίστηκαν στην περιοχή και οι οθωμανικές δυνάμεις εγκατέλειψαν την πόλη. Η επιστροφή του Συντάγματος στην Κέρκυρα έγινε στις 27 Νοεμβρίου 1913, με μεγαλειώδη υποδοχή από τους κατοίκους.

1913: Ο Δήμος Κερκυραίων τιμά το 10ο Πεζικό Σύνταγμα

Στο πλαίσιο της επιστροφής του 10ου Πεζικού Συντάγματος από τους Βαλκανικούς Πολέμους, το Δημοτικό Συμβούλιο της Κέρκυρας αποφάσισε στις 11 Νοεμβρίου να ονομαστεί η πλατεία της προκυμαίας «Πλατεία 10ου Πεζικού Συντάγματος».

1918: Η Κέρκυρα πανηγυρίζει τη λήξη του Μεγάλου Πολέμου

1944: Ιδρύθηκε η 6η Ομάδα Προσκόπων Κέρκυρας, μέσα στο κλίμα ανασυγκρότησης της προσκοπικής κίνησης μετά την απελευθέρωση του νησιού από τη γερμανική κατοχή. Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία που συγκέντρωσε ο Νίκος Κ. Κουρκουμέλης στα «Σημειώματα για τον Κερκυραϊκό Προσκοπισμό 1915-1980», η μαζική προσέλευση παιδιών οδήγησε στην επαναλειτουργία παλαιότερων ομάδων και στην ίδρυση νέων. Μία ημέρα νωρίτερα, στις 10 Νοεμβρίου 1944, είχε ιδρυθεί η 5η Ομάδα Προσκόπων. Στις 26 Νοεμβρίου, η δύναμη της 6ης Ομάδας αριθμούσε ήδη 25 μέλη.

Επιμέλεια: Γιώργος Ζούμπος – Γιώργος Κ. Καββαδίας