Δημήτρης Μαριόλης

Ο Υπουργός Παιδείας, εν μέσω διακοπών, δήλωσε στον Σκάϊ (3/1/2025) ότι ο Διευθυντής Σχολείου θα γίνει Διευθυντής με “Δ” Κεφαλαίο, θα μπορεί να επιλέγει τους υποδιευθυντές του (προσέξτε τον αδύνατο τύπο της κτητικής αντωνυμίας «του» και αναλογιστείτε τα σημαινόμενά του), θα μπορεί να λέει ότι κατά προτεραιότητα  θα αξιολογηθεί συγκεκριμένος  εκπαιδευτικός (αυτό προβλέπεται ήδη από το ν.4823/21 για την αξιολόγηση), θα μπορεί να έχει πιο αποφασιστικό ρόλο σε ότι αφορά το ωρολόγιο πρόγραμμα (πιο αποφασιστικός ρόλος σημαίνει ότι θα το φτιάχνει μόνος του). Στην ερώτηση του εξαίρετου δημοσιογράφου του Σκάϊ «θα μπορεί ο διευθυντής να μπαίνει στην τάξη μέσα, να ανοίγει την πόρτα και να λέει ήρθα να παρακολουθήσω το μάθημα;» ο υπουργός απάντησε: «Θα μπορεί να κάνει όλα εκείνα που θα μπορούσε να κάνει εδώ και δεκαετίες». Είναι προφανές ότι ο κύριος Πιερρακάκης κοιτάζει προς τα πίσω για να δικαιώσει το παρόν. Ας δούμε λοιπόν αναλυτικά ποιο ήταν αυτό το παρελθόν:

1. Η επταετής δικτατορία ήταν η πρώτη που έδωσε στο διευθυντή του σχολείου τη δυνατότητα να ανοίγει την πόρτα και να λέει «ήρθα να παρακολουθήσω το μάθημα». Σε αυτή την ιστορική στιγμή παραπέμπει ο κύριος Πιερρακάκης είτε το γνωρίζει είτε όχι. Μικρή σημασία έχει. Συγκεκριμένα, η δικτατορία αντικαθιστά τον Α.Ν. 129/67 «περί διοικήσεως της Εκπαιδεύσεως» με το Ν.Δ. 651/70 «περί οργανώσεως της Γενικής Εκπαιδεύσεως και διοικήσεως του προσωπικού αυτής». Συγκροτούνται πέντε επάλληλες αρχές εποπτείας: α) ο Διευθυντής του σχολείου, β) ο Επιθεωρητής, γ) ο Νομαρχιακός Επιθεωρητής, δ) ο Γενικός Επιθεωρητής και ε) ο Εκπαιδευτικός Σύμβουλος, οι οποίες είχαν δικαίωμα να επιβάλλουν ποινές, να προβαίνουν σε μεταθέσεις κι ακόμα σε απολύσεις. Το νομοθετικό πλαίσιο επιθεώρησης ήταν τόσο ασφυκτικό που, ιδιαίτερα όταν σύσσωμες οι επιθεωρητικές αρχές εμφανίζονταν στο σχολείο για να επιθεωρήσουν τον/την εκπαιδευτικό, προκαλούσαν κυριολεκτικά πανικό στους επιθεωρούμενους.  Ο Στέφανος Φίλος, στο εξαιρετικά αποκαλυπτικό βιβλίο του «Το χρονικό ενός θεσμού. Διοίκηση και εποπτεία της εκπαίδευσης κατά την τελευταία 150/ετία. 1832-1982», αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «κατά την περίοδο που εφαρμόστηκε[…]σημειώθηκαν και λιποθυμικές καταστάσεις σε εκπαιδευτικούς, οι οποίοι δέχτηκαν ταυτόχρονα την επίσκεψη όλων των προϊσταμένων της Ανώτερης Εκπαιδευτικής τους Περιφέρειας».
2. Ο θεσμός του επιθεωρητή καταργείται με το ν.1304/82 από το ΠΑΣΟΚ, μετά από σκληρούς αγώνες των εκπαιδευτικών, απεργίες με καθολική συμμετοχή αλλά και άλλες μορφές, όπως η απεργία πείνας του αείμνηστου αγωνιστή Δασκάλου Γιάννη Βαγενά με επίδικο την τιμωρία του γιατί δεν δέχτηκε την απροειδοποίητη εισβολή του επιθεωρητή στην τάξη του.
3. Στις δεκαετίες που ακολούθησαν και στις οποίες αναφέρεται ο κύριος Πιερρακάκης με άγνοια κινδύνου, οι διευθυντές και οι διευθύντριες είχαν τάξη, δίδασκαν, ήταν πρώτοι μεταξύ ίσων και τα σχολεία λειτουργούσαν δημοκρατικά, με κύριο όμως πρόβλημα την παράδοση της νοησιαρχίας, των ταξικών ανισοτήτων, της αποστήθισης και της εξεταστικοδιδακτικής διαδικασίας, την οποία ευλαβικά ενισχύουν και οι εκπαιδευτικές πολιτικές του ΥΠΑΙΘΑ σήμερα.
4. Στην περίοδο της κυβέρνησης Σημίτη, χωρίς ουδέποτε το εκπαιδευτικό κίνημα να το διεκδικήσει, οι εκάστοτε ηγεσίες του Υπουργείου Παιδείας, την ίδια στιγμή που ξήλωναν τις μισθολογικές κατακτήσεις των εκπαιδευτικών, θεσμοθέτησαν επίδομα θέσης στελέχους και μείωσαν το ωράριο του διευθυντή επιχειρώντας σταδιακά να τον αποσπάσουν από το εκπαιδευτικό σώμα και να τον καταστήσουν «άνθρωπο της διοίκησης μέσα στο σχολείο».

Παρά το παραπάνω τέταρτο σημείο, στις τρεις δεκαετίες που υπηρετώ το δημόσιο σχολείο είχα την τιμή να γνωρίσω διευθυντές και διευθύντριες που λειτουργούσαν ως Συνάδελφοι με Σ κεφαλαίο. Διευθυντές και διευθύντριες που αντλούσαν το κύρος τους από τα ατελείωτα χιλιόμετρα που είχαν διανύσει μέσα στη σχολική τάξη ως δάσκαλοι και δασκάλες. Που ενέπνεαν το σεβασμό, όχι μόνο λόγω ηλικιακής διαφοράς, αλλά ως πρώτοι ανάμεσα σε ίσους (όπως ορίζει ακόμα ο ν.1566), με το δημοκρατικό τους ήθος και την αλληλεγγύη και στήριξή τους στους νέους συναδέλφους. Διευθυντές που γνώριζαν όλα τα παιδιά του σχολείου με το μικρό τους όνομα. Δυστυχώς για τον κύριο Πιερρακάκη, τέτοιοι διευθυντές υπάρχουν ακόμη, έστω κι αν δεν είναι η πλειοψηφία πλέον, έστω κι αν το Υπουργείο μεθοδικά τους ξηλώνει από τις θέσεις τους.

Όμως η ουσία του ερωτήματος βρίσκεται στο ιεραρχικό σχήμα που υπερασπίζει ο κύριος Πιερρακάκης. Σε αυτό, οι μάχιμοι εκπαιδευτικοί της τάξης βρίσκονται στη βάση μιας πυραμίδας ή στη ζούγκλα της αξιολόγησης, προς το τέλος της τροφικής αλυσίδας, τελευταίος κρίκος της οποίας είναι οι μαθητές. Αντίθετα εμείς θεωρούμε ότι η ζωντανή εκπαίδευση, οι πραγματικοί/ες μάχιμοι/ες εκπαιδευτικοί της πράξης και σχολικών τάξεων είμαστε εμείς που κάνουμε μάθημα μέσα σε αυτές. Και είμαστε περήφανοι γι’ αυτό. Για τα παιδιά, εμείς δίνουμε και την ψυχή μας. Το δημόσιο σχολείο, εμείς το στηρίζουμε και εμείς παλεύουμε να γίνει καλύτερο γιατί έτσι όπως είναι σήμερα δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες των μαθητών. Και δεν διαπραγματευόμαστε ούτε σπιθαμή από τον παιδαγωγικό, εκπαιδευτικό και κοινωνικό μας ρόλο με το βασίλειο του management το οποίο εκπροσωπεί ο κύριος Πιερρακάκης και το οποίο υλοποιεί τις πολιτικές διάλυσης του δημόσιου σχολείου.

Οι διοικητικές υπηρεσίες και οι θεσμοί παιδαγωγικής υποστήριξης οφείλουν να είναι στα μετόπισθεν ενός σχολείου δημόσιου δωρεάν δημοκρατικού, όπου τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο θα τον έχει η ζωντανή εκπαίδευση. Αυτό αποτελεί βασικό στοιχείο του σχολείου για το οποίο αγωνιζόμαστε. Όχι ως ένα ανέφικτο όραμα αλλά ως μια διαρκή κίνηση που χαρακτηρίζει την καθημερινή μας στάση μέσα στα σχολεία μας.

ΠΗΓΗ: e-lesxi.gr