Κώστας Θεριανός

Η γενιά που κάποιοι φοβούνταν ότι θα χαθεί στο μπλουτζίν, στο ροκ εν ρολ και στον «αμερικανικό τρόπο ζωής» ήταν η ίδια που κατέβηκε στους δρόμους για το Κυπριακό και, λίγα χρόνια αργότερα, για τη δημοκρατία

Πίσω από τις εξαγγελίες της δεκαετίας του 1950 για ανάπτυξη και εκσυγχρονισμό επιβίωνε ένας βαθιά συντηρητικός κόσμος, με αυστηρή επιτήρηση των ηθών και έντονο έλεγχο της νεολαίας.

«Φούστες κάτωθι του γόνατος»

Το 1958, ο υπουργός Παιδείας Γεώργιος Ράμμος όρισε ότι οι μαθήτριες στη γυμναστική και στις γυμναστικές επιδείξεις δεν έπρεπε να φορούν «σορτς», αλλά «μακράν, κάτωθι του γόνατος, φούσταν-περισκελίδα». Εξεταζόταν μάλιστα η επέκταση του μέτρου και στις φοιτήτριες.

Την ίδια χρονιά, νεαροί στην Κυψέλη που πέταξαν γιαούρτι σε μια γυναίκα συνελήφθησαν, κουρεύτηκαν με την ψιλή και οδηγήθηκαν δημόσια στους δρόμους με πλακάτ που ανακοίνωνε την πράξη τους. Η διαπόμπευση λειτουργούσε ως παραδειγματική τιμωρία. Ήταν η εποχή του «τεντιμποϊσμού», που αργότερα πέρασε στον κινηματογράφο με τον «Νόμο 4000».

Play Video

Ροκ εν ρολ: «Εμβατήριον κάθε χαμένου κορμιού»

Η καχυποψία αφορούσε συνολικά τη νέα νεανική κουλτούρα: μπλουτζίν, πάρτι, σφαιριστήρια και ροκ εν ρολ. Ο Θεοφύλακτος Παπακωνσταντίνου, μετέπειτα υπουργός Παιδείας της δικτατορίας, περιέγραφε στο περιοδικό «Εικόνες» το ροκ εν ρολ ως «συμπυκνωμένη έκφραση των αρνητικών διαθέσεων της εποχής», με «πρωτογόνους ρυθμούς της ζούγκλας», ακόμη και ως «εμβατήριον κάθε χαμένου κορμιού». Στο ίδιο πλαίσιο επέκρινε τον γυμνισμό, το γυναικείο μακιγιάζ και τον «τεντιμποϊσμό».

Αλλά και τμήματα της αριστεράς αντιμετώπιζαν με καχυποψία τα μπλουτζίν, τα σφαιριστήρια και τον «αμερικανικό τρόπο ζωής», θεωρώντας ότι μπορούσαν να απομακρύνουν τους νέους από τη συλλογική δράση.

Από το Κυπριακό στα Ιουλιανά

Η πραγματικότητα, όμως, ήταν πιο σύνθετη. Ήδη στα μέσα της δεκαετίας του 1950 μαθητές και φοιτητές συμμετείχαν μαζικά στις κινητοποιήσεις για το Κυπριακό, ιδιαίτερα μετά τις εκτελέσεις αγωνιστών της ΕΟΚΑ από τις βρετανικές αποικιακές αρχές το 1956.

Το 1965, στα Ιουλιανά, χιλιάδες νέοι βρέθηκαν ξανά στους δρόμους. Στις 21 Ιουλίου, κατά τη βίαιη διάλυση μεγάλης διαδήλωσης από την αστυνομία, δολοφονήθηκε ο φοιτητής Σωτήρης Πέτρουλας, ο οποίος έγινε σύμβολο εκείνης της πολιτικοποιημένης γενιάς.

Η ιστορία έκρυβε μια ειρωνεία: η γενιά που κάποιοι φοβούνταν ότι θα χαθεί στο μπλουτζίν, στο ροκ εν ρολ και στον «αμερικανικό τρόπο ζωής» ήταν η ίδια που κατέβηκε στους δρόμους για το Κυπριακό και, λίγα χρόνια αργότερα, για τη δημοκρατία.