Χρήστος Κάτσικας

Νέο κύμα αντιδράσεων καταγράφεται στον χώρο της εκπαίδευσης, με δεκάδες εκπαιδευτικά σωματεία να εκφράζουν τη στήριξή τους προς τα μέλη του Δ.Σ. της ΕΛΜΕ Πειραιά, Ακρίτα Καλούση και Χρύσα Χοτζόγλου, μετά τις νέες δικαστικές εξελίξεις που αφορούν τη συνδικαλιστική τους δράση.

Η υπόθεση προκαλεί έντονο προβληματισμό στην εκπαιδευτική κοινότητα, καθώς πολλοί κάνουν λόγο για μια επικίνδυνη κλιμάκωση της έντασης ανάμεσα στη διοικητική ιεραρχία και τα συνδικαλιστικά όργανα των εκπαιδευτικών, με επίκεντρο πλέον όχι μόνο πειθαρχικές διαδικασίες αλλά και ποινικές κινήσεις.

Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις που εξέδωσαν εκπαιδευτικά σωματεία, τα δύο μέλη του Δ.Σ. της ΕΛΜΕ Πειραιά κλήθηκαν να παράσχουν έγγραφες εξηγήσεις στην Εισαγγελία, μετά από νέα μηνυτήρια αναφορά που αφορά το περιεχόμενο συνδικαλιστικών ανακοινώσεων.

«Πρωτοφανής προσπάθεια ποινικοποίησης»

Η Α΄ ΕΛΜΕ Δυτικής Αττικής (Περιστέρι), σε ψήφισμα στήριξης, κάνει λόγο για «πρωτόγνωρα τιμωρητική κίνηση», υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη συνιστά ευθεία στοχοποίηση της συνδικαλιστικής έκφρασης.

Όπως επισημαίνεται, από τη δικογραφία προκύπτει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό, αλλά για συνέχεια ενός ευρύτερου κύκλου νομικών ενεργειών που αφορούν συνδικαλιστικές παρεμβάσεις και δημόσιες τοποθετήσεις εκπαιδευτικών.

Στο ίδιο πλαίσιο γίνεται αναφορά και σε προηγούμενες υποθέσεις, στις οποίες συνδικαλιστικά στελέχη, εκπρόσωποι γονέων ή εργαζόμενοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με νομικές διαδικασίες εξαιτίας δημόσιων παρεμβάσεων για ζητήματα της εκπαιδευτικής καθημερινότητας.

Η Γ΄ ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, με δικό της ψήφισμα, καταγγέλλει «απαράδεκτη προσπάθεια ποινικοποίησης της συνδικαλιστικής δράσης και έκφρασης», κάνοντας λόγο για επικίνδυνο προηγούμενο που αφορά συνολικά τον κόσμο της εργασίας.

Το βαθύτερο διακύβευμα

Πέρα από το συγκεκριμένο περιστατικό, η υπόθεση επαναφέρει ένα κρίσιμο ερώτημα: πού τελειώνει η διοικητική αντιπαράθεση και πού αρχίζει ο περιορισμός της συνδικαλιστικής ελευθερίας;

Στην εκπαίδευση, η δημόσια διαφωνία δεν είναι κάτι ασυνήθιστο. Εκπαιδευτικοί, διευθύνσεις, γονείς, διοικητικοί φορείς και υπουργείο συγκρούονται συχνά γύρω από αποφάσεις, πολιτικές και πρακτικές.

Όταν όμως η αντιπαράθεση μεταφέρεται στις αίθουσες των δικαστηρίων, το κλίμα αλλάζει δραματικά.

Για πολλούς εκπαιδευτικούς, δεν πρόκειται απλώς για μια νομική διαφορά. Πρόκειται για τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος φόβου, όπου η δημόσια τοποθέτηση μπορεί να συνοδεύεται από προσωπικό, οικονομικό και επαγγελματικό κόστος.

Το φαινόμενο του «παγώματος της φωνής»

Σε εργασιακά περιβάλλοντα υψηλής πίεσης, όπως το δημόσιο σχολείο, τέτοιες εξελίξεις δημιουργούν συχνά αυτό που στη διεθνή βιβλιογραφία περιγράφεται ως chilling effect: το «πάγωμα» της δημόσιας έκφρασης λόγω φόβου συνεπειών.

Δεν χρειάζεται να υπάρξει τελική καταδίκη για να παραχθεί το αποτέλεσμα. Αρκεί η ίδια η διαδικασία.

Η ψυχολογική επιβάρυνση, οι δικαστικές εμπλοκές, το κόστος υπεράσπισης, η επαγγελματική έκθεση και η αβεβαιότητα λειτουργούν αποτρεπτικά για κάθε επόμενο εργαζόμενο που θα ήθελε να εκφραστεί δημόσια.

Και αυτό είναι ίσως το σημείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στα εκπαιδευτικά σωματεία.

Ένα σχολείο υπό διαρκή πίεση

Η συγκυρία δεν είναι τυχαία.

Η εκπαιδευτική κοινότητα βρίσκεται ήδη υπό έντονη πίεση, με ανοιχτά μέτωπα γύρω από την αξιολόγηση, τις πειθαρχικές διαδικασίες, τις ελλείψεις προσωπικού, την εργασιακή εξουθένωση και την αυξημένη διοικητική επιτήρηση.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, κάθε νέα υπόθεση νομικής εμπλοκής εκπαιδευτικών λαμβάνει ευρύτερες διαστάσεις.

Για πολλούς, δεν αφορά μόνο τα συγκεκριμένα πρόσωπα. Αφορά το δικαίωμα του εκπαιδευτικού να διαφωνεί, να παρεμβαίνει, να συνδικαλίζεται και να ασκεί δημόσιο λόγο χωρίς να αισθάνεται ότι κάθε φράση μπορεί να οδηγήσει σε δικαστική περιπέτεια.

Το μήνυμα των σωματείων

Το μήνυμα που εκπέμπουν τα εκπαιδευτικά σωματεία είναι σαφές: η συλλογική αλληλεγγύη αποτελεί την απάντηση απέναντι σε κάθε προσπάθεια εκφοβισμού.

Η συγκέντρωση στήριξης που έχει προγραμματιστεί στον Πειραιά αποκτά έτσι χαρακτήρα όχι μόνο συμπαράστασης σε δύο εκπαιδευτικούς, αλλά και υπεράσπισης ενός ευρύτερου δημοκρατικού δικαιώματος.

Γιατί, τελικά, το ερώτημα δεν αφορά μόνο μια δικογραφία. Αφορά το τι σχολείο θέλουμε. Ένα σχολείο όπου οι άνθρωποί του θα μιλούν ελεύθερα ή ένα σχολείο όπου η σιωπή θα θεωρείται ασφαλέστερη από τον δημόσιο λόγο.