Του Γιώργου Κ. Καββαδία

Έναν χρόνο μετά τις εκλογές του 2012, η τρικομματική κυβέρνηση ΝΔ–ΠΑΣΟΚ–ΔΗΜΑΡ, με επικεφαλής τους Σαμαρά και Βενιζέλο, κλιμακώνει τη μνημονιακή επίθεση σε μισθούς, συντάξεις, δημόσια αγαθά και εργασιακά δικαιώματα. Στην εκπαίδευση, το πολυνομοσχέδιο του Απριλίου 2013 φέρνει αύξηση ωραρίου, απολύσεις χιλιάδων αναπληρωτών, ενίσχυση της αξιολόγησης και νέα ταξικά εμπόδια στο σχολείο. Παράλληλα, οι διώξεις εκπαιδευτικών και η γενικευμένη αυταρχική πολιτική δημιουργούν εκρηκτικό κλίμα.

Μέσα σε αυτή τη συγκυρία, οι Αγωνιστικές Παρεμβάσεις προτείνουν στην ΟΛΜΕ κλιμάκωση του αγώνα ακόμη και με απεργία μέσα στις Πανελλαδικές εξετάσεις. Η πρόταση περιλαμβάνει 48ωρη απεργία στις 17 και 20 Μαΐου και συνέχιση των κινητοποιήσεων κατά τη διάρκεια των εξετάσεων, με στόχο όχι μόνο την υπεράσπιση των εκπαιδευτικών, αλλά και τη συνολική σύγκρουση με το μνημονιακό πλαίσιο κυβέρνησης και τρόικας.

Η κυβέρνηση απαντά προληπτικά με την απειλή επιστράτευσης. Ήδη από τις 9 Μαΐου φιλοκυβερνητικά δημοσιεύματα προεξοφλούν ότι «αν γίνει απεργία στις εξετάσεις θα υπάρξει επιστράτευση». Την ίδια στιγμή αναδεικνύονται βαθιές διαφωνίες μέσα στο συνδικαλιστικό κίνημα. Το ΠΑΜΕ απορρίπτει την απεργία στις εξετάσεις, υποστηρίζοντας ότι θα απομονώσει τους εκπαιδευτικούς κοινωνικά και θα λειτουργήσει υπέρ της κυβέρνησης. Αντίθετα, η πλειοψηφία του Δ.Σ. της ΟΛΜΕ εισηγείται 24ωρη απεργία στις 17 Μαΐου και πενθήμερη κινητοποίηση από 20 έως 25 Μαΐου.

Ο τότε υπουργός Παιδείας Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος διαβεβαιώνει ότι «οι εξετάσεις θα γίνουν ομαλά και στην ώρα τους», ενώ φιλοκυβερνητικά και κομματικά επιτελεία επικαλούνται την αγωνία των μαθητών και των οικογενειών τους για να νομιμοποιήσουν την καταστολή. Στις 13 Μαΐου η κυβέρνηση προχωρά στην προληπτική επιστράτευση των καθηγητών πριν ακόμη εκδηλωθεί η απεργία. Τα φύλλα πορείας μοιράζονται σε όλη τη χώρα και η εκπαίδευση μετατρέπεται ουσιαστικά σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης. Η κυβέρνηση μιλά για «κίνδυνο στη δημόσια τάξη» και για προστασία της ψυχικής υγείας των υποψηφίων, μετατρέποντας μια συνδικαλιστική κινητοποίηση σχεδόν σε ποινικό αδίκημα.

Η επιστράτευση, αντί να φοβίσει, προκαλεί μαζική συσπείρωση. Στις γενικές συνελεύσεις των ΕΛΜΕ συμμετέχουν περίπου 25.000 εκπαιδευτικοί, σε μία από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις της μεταπολίτευσης στον χώρο της εκπαίδευσης. Σε πολλές συνελεύσεις, η πρόταση για απεργία στις εξετάσεις υπερψηφίζεται με ποσοστά που φτάνουν το 90%.

Ωστόσο, η κορύφωση αυτής της δυναμικής ανακόπτεται στη Γενική Συνέλευση των προέδρων των ΕΛΜΕ στις 15 Μαΐου. Εκεί εκδηλώνεται αυτό που πολλοί χαρακτήρισαν «συνδικαλιστικό πραξικόπημα». Οι παρατάξεις ΔΑΚΕ, ΠΑΣΚΕ και ΣΥΝΕΚ αλλάζουν στάση και επιβάλλουν διπλή ψηφοφορία: μία για το αν οι πρόεδροι τάσσονται υπέρ της απεργίας και δεύτερη για το αν υπάρχουν οι προϋποθέσεις υλοποίησής της. Παρότι το 92% των ΕΛΜΕ ψηφίζει υπέρ της απεργίας, μόλις το 23,4% δηλώνει ότι υπάρχουν οι όροι για να πραγματοποιηθεί, καθώς οι περισσότερες παρατάξεις επιλέγουν λευκό στη δεύτερη ψηφοφορία. Έτσι, η απεργία ακυρώνεται πραξικοπηματικά, παρά τη σαφή βούληση χιλιάδων εκπαιδευτικών.

Η εξέλιξη αφήνει βαθιά απογοήτευση, αλλά και έντονη πολιτική παρακαταθήκη. Πολλοί εκπαιδευτικοί θεωρούν ότι ο κυβερνητικός και εργοδοτικός συνδικαλισμός λειτούργησε ως μηχανισμός εκτόνωσης και υπονόμευσης ενός μεγάλου αγώνα. Από την άλλη το ΠΑΜΕ που ποτέ στην ιστορία του εκπαιδευτικού κινήματος δεν έχει εισηγηθεί και ψηφίσει απεργία διαρκείας και έχει βρεθεί απέναντι από τους εκπαιδευτικούς με χαρακτηριστικό παράδειγμα την απεργία στις εξετάσεις το 1990 επιχαίρει για αυτή την εξέλιξη τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Ήταν μια πράξη πέρα για πέρα τυχοδιωκτική που με μαθηματική ακρίβεια οδηγούσε έναν αγώνα σε αδιέξοδο κι έναν ολόκληρο κλάδο στο έλεος του κρατικού αυταρχισμού και της επιστράτευσης.(…) Οι εκπαιδευτικοί μπορούν και οφείλουν να βγάλουν τα συμπεράσματά τους. Στις αρχαιρεσίες για τα συνέδρια των ΔΟΕ-ΟΛΜΕ και ΑΔΕΔΥ που είναι σε εξέλιξη έχουν σίγουρη επιλογή. Να ισχυροποιήσουν τις δυνάμεις του ΠΑΜΕ…» (Ριζοσπάστης 29 Μάη 2013).

Παρά την ακύρωση της απεργίας, η επιστράτευση δεν έμεινε αναπάντητη. Στις 13 Ιουνίου 2013, ημέρα γενικής πανελλαδικής απεργίας, πολλοί επιστρατευμένοι καθηγητές απήργησαν ανοιχτά, αψηφώντας απειλές, πιέσεις και πειθαρχικές διώξεις. Ήταν μια συμβολική αλλά ουσιαστική ρωγμή στο καθεστώς αυταρχισμού που είχε επιβληθεί. Ο Μάης του 2013 έμεινε έτσι ως μια στιγμή μεγάλων δυνατοτήτων, αλλά και χαμένης ευκαιρίας για το εκπαιδευτικό κίνημα.