Χρήστος Κάτσικας

Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις είναι οι εξετάσεις στις οποίες χιλιάδες νέοι άνθρωποι καταθέτουν τον κόπο δύο ή και τριών ετών, διεκδικώντας μια θέση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Για τον λόγο αυτό, η ακρίβεια των θεμάτων, η σαφήνεια των εκφωνήσεων και η αδιαμφισβήτητη αξιοπιστία της διαδικασίας δεν αποτελούν απλώς τεχνικές λεπτομέρειες. Αποτελούν προϋποθέσεις δικαιοσύνης.

Φέτος, ωστόσο, οι διαμαρτυρίες μαθητών και εκπαιδευτικών δεν περιορίζονται στη δυσκολία των θεμάτων. Εστιάζουν σε κάτι βαθύτερο: στις αστοχίες, τις ασάφειες και τα λάθη που, όπως υποστηρίζουν, εμφανίστηκαν σε πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα και τα οποία ενδέχεται να επηρεάσουν την τελική βαθμολογία των υποψηφίων.

Χαρακτηριστική είναι η επιστολή υποψήφιας των Ανθρωπιστικών Σπουδών, η οποία περιγράφει μια εικόνα συσσωρευμένης αγανάκτησης για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν οι επισημάνσεις μαθητών και εκπαιδευτικών από την Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων.

Οι ενστάσεις για τα Αρχαία Ελληνικά

Σύμφωνα με όσα αναφέρει, στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών καταγράφηκαν σοβαρές επιφυλάξεις σχετικά με το ερώτημα Α1β.

Όπως υποστηρίζει, ο φιλόλογος και συγγραφέας του σχολικού εγχειριδίου κ. Μπετσάκος επισήμανε δημόσια ότι η αντωνυμία «ἐν αὐτοῖς» αναφερόταν μόνο σε δύο από τους τέσσερις όρους που τελικά έγιναν αποδεκτοί από την Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων ως σωστές απαντήσεις.

Η μαθήτρια υπογραμμίζει ότι πρόκειται για τον άνθρωπο του οποίου τη μετάφραση και την ερμηνευτική προσέγγιση διδάσκονται οι μαθητές στο σχολείο, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο έντονο τον προβληματισμό για τη μη αποδοχή της επισήμανσής του.

Παράλληλα, γίνεται αναφορά και σε λανθασμένο τονισμό της λέξης «μορίων» στο αδίδακτο κείμενο, στοιχείο που, σύμφωνα με εκπαιδευτικούς, μπορούσε να οδηγήσει σε διαφορετικές ερμηνείες της σύνταξης και της σημασίας της λέξης.

Οι ενστάσεις για τα Λατινικά

Ανάλογοι προβληματισμοί διατυπώνονται και για το μάθημα των Λατινικών.

Η υποψήφια επισημαίνει ότι στην άσκηση προσδιορισμού τόπου η λέξη «Καρχηδόνα» μπορούσε, λόγω της ιστορικής και πολιτικής της υπόστασης, να αντιμετωπιστεί τόσο ως πόλη όσο και ως κράτος ή πόλη-κράτος, γεγονός που επέτρεπε διαφορετικές συντακτικές προσεγγίσεις.

Ωστόσο, σύμφωνα με όσα καταγγέλλονται, η Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων φέρεται να αποδέχεται μόνο μία από αυτές τις εκδοχές.

Ακόμη μεγαλύτερη συζήτηση έχει προκαλέσει η τελευταία άσκηση του συντακτικού, που αφορούσε τη μετατροπή τύπου σχετικού με το γερουνδιακό και το γερουνδιακό έλξης. Όπως υποστηρίζουν μαθητές και εκπαιδευτικοί, η διατύπωση του ερωτήματος ήταν ασαφής και μπορούσε να οδηγήσει σε περισσότερες από μία επιστημονικά τεκμηριωμένες απαντήσεις.

Ένα ευρύτερο ζήτημα

Ανεξάρτητα από το αν οι συγκεκριμένες ενστάσεις θα γίνουν τελικά δεκτές ή όχι, το γεγονός ότι παρόμοιες συζητήσεις καταγράφονται σε διαφορετικά μαθήματα και σε διαφορετικά επιστημονικά πεδία δημιουργεί έναν ευρύτερο προβληματισμό.

Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις είναι ίσως η μοναδική διαδικασία στην ελληνική εκπαίδευση όπου ακόμη και μία μονάδα μπορεί να κρίνει την εισαγωγή ή μη ενός υποψηφίου σε μια σχολή. Για τον λόγο αυτό, κάθε ασάφεια, κάθε αμφισβητούμενη διατύπωση και κάθε πιθανό λάθος αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.

Το ζητούμενο δεν είναι να μειωθεί το επίπεδο των εξετάσεων ούτε να καταργηθεί η αυστηρότητα της αξιολόγησης. Το ζητούμενο είναι να υπάρχει η μέγιστη δυνατή ακρίβεια και, όταν εντοπίζονται προβλήματα, η θεσμική γενναιότητα να αναγνωρίζονται και να διορθώνονται.

«Μιλήστε για εμάς»

Η πιο χαρακτηριστική ίσως φράση της επιστολής δεν αφορά κάποιο γλωσσικό ή συντακτικό ζήτημα. Είναι η έκκληση της μαθήτριας προς το alfavita.gr:

«Κάντε το καθήκον σας και μιλήστε».

Πίσω από αυτή τη φράση κρύβεται η αγωνία χιλιάδων νέων ανθρώπων που αισθάνονται ότι η δική τους φωνή δύσκολα φτάνει στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Νέων που δεν ζητούν ευνοϊκή μεταχείριση αλλά διαφάνεια, σαφείς κανόνες και ίση αντιμετώπιση.

Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη υπενθύμιση των φετινών Πανελλαδικών: ότι πίσω από κάθε θέμα, κάθε μονάδα και κάθε βαθμό υπάρχουν μαθητές, οικογένειες και όνειρα που αξίζουν να αντιμετωπίζονται με τον μέγιστο δυνατό σεβασμό.